Danıştay 6. Daire E.2022/8759 K.2023/3338

Dava konusu istem: Davacı şirketin 11/03/2017 tarih ve 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği'nin 14.maddesinin 5.fıkrasına aykırı faaliyette bulunduğundan bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20.maddesinin (a) bendinin 3.fıkrası hükmü uyarınca 8.272,00-TL idari para cezası verilmesi ve yetki belgesinin bir daha yenilenmemek üzere iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Takip Sistemi üzerinden yapılan incelemede, egzoz gazı emisyon ölçümü yapıldığı sırada aynı aracın plakasının değiştirilmesi suretiyle ölçüm yapılarak, tutanakta plakaları belirtilen araçlara Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Raporu hazırlandığı, plakası bulunmayan tek araç üzerinden 10 farklı araç için kayıt oluşturularak egzoz emisyon ölçümü yapıldığının tespit edildiği, davacı tarafından söz konusu eylemin açık bir şekilde ikrar edildiği, eylemin çırak vasfı ile çalışan şahıs tarafından gerçekleştirilmiş olmasının davacının sorumluluğu ortadan kaldırmayacağı gerekçeleriyle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca dava konusu işlemin davacı şirketin yetki belgesinin bir daha yenilenmemek üzere iptal edilmesine ilişkin kısmına karşı açılan davanın reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine;

mahkeme kararının, davacı şirkete 8.272,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işleme karşı açılan davanın reddine ilişkin kısmı yönüyle istinaf başvurusunun incelenmeksizin reddine; para cezasına ilişkin kısmı yönünden temyiz yolu kapalı, davacı şirketin yetki belgesinin bir daha yenilenmemek üzere iptaline ilişkin kısmı yönünden temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı şirketin çalışmalarını kanuna uygun olarak yürüttüğü, tespit edilen aykırılıkların şirket yetkilisinin bilgi ve onayı olmadan, çalışma saatleri dışında şirket çalışanları tarafından gerçekleştirildiği, yetki belgesinin yenilenmemek üzere iptaline ilişkin işlemin oldukça ağır bir yaptırım olduğu ve konu unsuru bakımından hukuka aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ...

Blok, No: ... adresindeki Egzoz Gazı Emisyon Ölçümü Yetki Belgesi bulunan davacıya ait iş yerinde 08/09/2020 tarihinde ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... plaka numaralı araçların egzoz gazı emisyon ölçümünün yapıldığı sırada aynı aracın plakasının değiştirilmesi suretiyle ölçüm yapılarak Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Raporu hazırlandığının Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Takip Sistemi üzerinden yapılan incelemede tespit edilerek ... tarih ve ... seri numaralı Çevre Denetim Tutanağı'nın düzenlendiği,

Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği'nin 14.maddesinin 5.fıkrasına aykırı faaliyette bulunulduğu gerekçesiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20.maddesinin (a) bendinin 3.fıkrası hükmü uyarınca 8.272,00-TL idari para cezası verilmesi ve yetki belgesinin bir daha yenilenmemek üzere iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü işlemin tesis edilmesi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı 45. maddesinin 1. fıkrasında. "İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir.

Ancak, konusu beş bin Türk lirasını geçmeyen vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar kesin olup, bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz" hükmüne, 3. fıkrasında. "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir.

Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne, 4. fıkrasında. "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmüne, 5. fıkrasında.

"Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; birden fazla işleme veya aynı işlem içinde bulunan birden çok yaptırıma karşı açılan davalarda, dava konusu işlemlere ilişkin verilen İdare Mahkemesi kararına karşı işlemlerden veya yaptırımlardan birisi yönünden istinaf yolunun kapalı, diğer işlem/yaptırım yönünden ise açık olduğu durumlarda, Bölge İdare Mahkemesince tüm işlem ve yaptırımlar yönünden istinaf incelemesi yapılması, mevzuatın gerektirmesi halinde de bütün işlemler ve yaptırımlar yönünden temyiz yolunun açılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Aksi yorumun kabulü halinde, özellikle birlikte veya benzer yönden değerlendirilmesi gereken ya da aralarında sebep sonuç ilişkisi bulunan işlemlerin farklı zamanlarda kesinleşmesi gibi bir durumun söz konusu olacağı açıktır.

Uyuşmazlıkta, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20.maddesinin (a) bendinin 3.fıkrası hükmü uyarınca 8.272,00-TL idari para cezası verilmesi ve yetki belgesinin bir daha yenilenmemek üzere iptal edilmesine ilişkin İstanbul Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle davanın açıldığı, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi Kararına karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine, ...Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; dava konusu işlemin davacı şirketin yetki belgesinin bir daha yenilenmemek üzere iptal edilmesine ilişkin kısmına karşı açılan davanın reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine.

İdare Mahkemesi Kararının, davacı şirkete 8.272,00- TL idari para cezası verilmesine ilişkin işleme karşı açılan davanın reddine ilişkin kısmı yönünden ise dava konusu işlemle verilen para cezası miktarının 2577 sayılı Kanun'un 45/1. maddesinde düzenlenen istinaf yoluna konu edilebilecek kararlara ilişkin miktar sınırının altında kalması sebebiyle uyuşmazlık hakkında verilen karar kesin olduğundan, istinaf başvurusunun incelenmeksizin reddine karar verilmiş ise de, yukarıda yer verilen mevzuat gereği İdari Dava Dairesince, dava konusu işlemin her iki kısmına ilişkin verilen karara karşı da istinaf kanun yoluna başvurulması halinde,

dava konusu tüm işlemler yönünden birlikte istinaf incelemesi yapılarak, temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, usul hükümlerine uyulmaksızın verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan,10/12/2018 günlü, 30621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7153 sayılı Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 6. maddesiyle değiştirilen 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 24. maddesine; "Bu Kanun uyarınca uygulanacak idari para cezalarına karşı açılacak olan davalar Bakanlığa karşı açılır." fıkrası eklendiğinden, anılan Kanun hükmü uyarınca davanın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı husumetiyle incelenmesi gerekmektedir.