Danıştay 6. Daire E.2022/8774 K.2023/7899

Dava konusu istem: İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli Menemen (Merkez, Asarlık, Koyundere, Ulukent, Yahşelli) Nazım İmar Planı Revizyonu ve İlavesinin İzmir İli, Menemen İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:.. , K:... sayılı kararda.

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek 21/07/2020-19/08/2020 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/5000 ölçekli Menemen (Merkez- Asarlık- Koyundere- Ulukent- Yahşelli) Nazım İmar Planı Revizyonu ve İlavesine karşı davacı tarafından askı süresi içerisinde 11/08/2020 tarihli dilekçe ile yapılan itirazın İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin .. tarih ve ... sayılı kararıyla uygun görülmediği ve bu kararın İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacıya iletildiğinin davalı idarece beyan edildiği,

söz konusu yazının tebliğine ilişkin tebellüğ evrakının dosya içerisinde bulunmadığı ancak, plan kararının askı/ilân tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde bir işlem tesis edilmez yahut tesis edilmekle birlikte kişiye tebliğ edilmez ise, ilk 60 günü takip eden ikinci 60 günlük süre içerisinde (en fazla 120 gün içerisinde) davanın açılması gerektiği,

bu durumda askı ilan süresinin son günü olan 19/08/2020 tarihinden itibaren en geç 120. gün olan 17/12/2020 tarihinde açılması gerekirken bu süre geçtikten sonra 31/03/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenemeyeceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda.

1/5000 ölçekli nazım imar planında değişiklik yapılarak 01/10/2021-01/11/2021 tarihleri arasında yeniden ilan edildiğinden dava açma süresinin bu tarihler dikkate alınarak hesaplanması gerektiği, buna göre davacı tarafından yeniden ilan edilen süre içinde imar planına itirazda bulunulmadığı da göz önüne alındığında, ilan süresinin son günü olan 01/11/2021 tarihini izleyen altmış gün içerisinde ve en geç 31/12/2021 tarihine kadar açılması gerekirken bu sürenin geçirilmesinden sonra 31/03/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı,

İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; dava konusu işlemin mülkiyet hakkını doğrudan ilgilendirdiği, işlemin teknik nitelikler taşıması nedeniyle dosya kapsamında tüm unsurlarıyla birlikte kendisine tebliğ edilip edilmediği, hangi tarihte, nasıl ve ne şekilde öğrenmiş olduğunun araştırıldıktan sonra davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunda değerlendirme yapılması ve karar verilmesi gerektiği, taşınmaza ilişkin idare tarafından yapılan tasarrufların mülkiyet hakkı ile doğrudan ilgili olması sebebiyle hakkın özü noktasında bir araştırma yapılması gerekirken davanın süre aşımı yönünden reddi yolunda verilen kararın adil yargılanma hakkını ihlal ettiği,

akaryakıt satış ve servis istasyonu olarak kullanılan taşınmazın kullanım alanının talep bulunmaksızın değiştirilmesinin ve değişikliğin gerçekleştiği bölgede çok sayıda ticari alan vasıflı taşınmaz olmasına rağmen tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'NİN DÜŞÜNCESİ : Görülmekte olan davada; davacı tarafından askı süresi içerisinde dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kendi parseli yönünden yapılan itirazın İzmir Büyükşehir Belediye Meclisince reddedildiği, başka parsel maliklerince yapılan itirazların uygun görüldüğü ve bu kapsamda imar planının 2. kez askıda ilan edildiği,

ancak davacının itirazının reddedilmesi nedeniyle dava açma süresinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında ilk askı-ilan tarihlerine göre belirlenmesi gerektiği, ilk askı ilan süresi içinde yapılan itirazın reddine ilişkin belediye meclisi kararı 16/10/2020 tarihli olmasına rağmen söz konusu karar tebliğ edilmediğinden itirazın zımnen reddedildiği,

buna göre zımni ret süresini izleyen altmış günlük dava açma süresi içerisinde en son 17/12/2020 tarihinde açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 31/03/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı anlaşıldığından davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolunda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

Belirtilen gerekçeyle Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden. İzmir İli, Menemen İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alana ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli Menemen (Merkez, Asarlık, Koyundere, Ulukent, Yahşelli) Nazım İmar Planı Revizyonu ve İlavesinin 21/07/2020-19/08/2020 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı,

davacı tarafından 11/08/2020 tarihli dilekçe ile askı süresi içerisinde plana karşı yapılan itirazın İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla uygun görülmediği ve bu kararın İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya iletildiğinin davalı idarece beyan edildiği, ancak söz konusu yazının tebliğine ilişkin tebellüğ evrakının dosya içerisine sunulmadığı, dava konusu imar planına ilk askı süresi içerisinde yapılan itirazların bir bölümünün İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin 16/10/2020 tarih ve muhtelif sayılı kararlarıyla kabul edildiği,

bu kapsamda yapılan plan değişikliğinin 01/10/2021-01/11/2021 tarihleri arasında yeniden askıya çıkarıldığı, ilan süresi içerisinde üçüncü bir kişi tarafından yapılan itirazın ise İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla reddedildiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planının 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki kullanım kararını kaldırdığından ve başka bir kullanım getirdiğinden bahisle hukuka aykırı olduğu iddia edilerek 1/5000 ölçekli nazım imar planının taşınmazına ilişkin kısmının iptali istemiyle 31/03/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinin birinci fıkrasının fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak,

belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı,

onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, anılan Kanunun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11.maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması,

değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı,

otuz (30) gün içinde (İşlem tarihinde yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) bir cevap verilmezse, isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.

Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; imar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılacak başvurular için, 3194 sayılı Kanun'un 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır.

Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren otuz (30) gün içinde (İşlem tarihinde yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde,

bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen otuz (30) gün içinde (İşlem tarihinde yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.

Buna göre, imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılması gerekir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının 21/07/2020-19/08/2020 tarihleri arasında askıda ilan edildiği, davacı tarafından askı ilan süresi içerisinde (11/08/2020 tarihinde) yapılan itirazın İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla reddedildiği, ancak itirazın reddine dair 16/10/2020 tarihli belediye meclisi kararı askı ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde davacıya tebliğ edilmediğinden itirazın zımnen reddedilmiş sayılması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar dava dışı parsel malikleri tarafından yapılan itirazların bir kısmının kabul edilmesi üzerine dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı 01/10/2021-01/11/2021 tarihleri arasında yeniden askıda ilan edilmişse de, söz konusu ilanın sadece itirazları uygun görülen dava dışı parsel malikleri bakımından hukuken sonuç doğuracağı, davacı tarafından dava konusu imar planına yapılan itirazın ise İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla reddedilmesi karşısında, 2. kez yapılan askı ilanının, davacı bakımından dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı dava açma süresini canlandırmayacağının kabulü gerekmektedir.

Bu halde, davacı tarafından ilk askı ilan süresi içerisinde dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına yapılan itiraz nedeniyle, dava süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerektiği açıktır. Bu kapsamda, dava süresi incelendiğinde, davacı tarafından askı süresi içerisinde 11/08/2020 tarihinde yapılan itirazın zımnen reddedildiği 18/10/2020 tarihini izleyen altmış günlük dava açma süresi içerisinde en son 17/12/2020 tarihinde açılması gerekirken yasal dava açma süresi geçirilerek 31/03/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolunda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.