Danıştay 6. Daire E.2022/8940 K.2023/2496

1- … 2- … 3- … 4- … … mirasçıları 5- … 6- … 7- … 8- … 9- … VEKİLLERİ : Av. …

II- (DAVALILAR)

1- …Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … 2- … Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF

1- … Bakanlığı 2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı 3- … Başkanlığı 4- … 5- … 6- … 7- … … mirasçıları 8- … 9- … 10- … 11- … 12- … 13-MÜDAHİL (Davalılar yanında)…

İSTEMİN KONUSU

… İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Van İli, Merkez İlçesi, …Mahallesi, … ada, … sayılı parsel üzerinde bulunan …Apartmanın malikleri olan davacılar tarafından, komşu … sayılı parsel üzerinde bulunan …Apartmanının 23/10/2011 tarihinde meydana gelen deprem neticesinde ağır hasarlı ve boşaltılmış durumdayken 09/11/2011 tarihinde meydana gelen ikinci depremde kendilerine ait …Apartmanına doğru yıkıldığı, ilk depremde hasar görmemiş olan.

Apartmanının bu sebeple ağır hasar gördüğü ve yıktırıldığı ileri sürülerek olayda davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık olmak üzere, bina bedeli, yıkım ve hafriyat taşıma maliyeti ile arsa değer azalması olarak 2.000.000,00-TL maddi, 250.000,00-TL manevi tazminatın idarelere başvuru tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte tazmini istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Ondördüncü Dairesince verilen 15/06/2017 günlü, E:2017/169, K:2017/4089 sayılı karar ile bozulması üzerine, bozma kararına uyulmak suretiyle, maddi tazminat isteminin 370.195,90-TL'lik kısmı ile manevi tazminat isteminin 10.000,00-TL'lik kısmının kabulü, fazlaya ilişkin istemlerin reddi, kabul edilen tazminatın yasal faiziyle birlikte davalı idarelerce kusurları oranında ödenmesi yolundaki.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 23/10/2019 tarih ve E:2019/9947, K:2019/9890 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak 2.000.000,00-TL maddi tazminat isteminin, bina bedeli olmak üzere 247.899,03-TL'lik kısmının kabulüne, 1.752.100,97-TL'lik kısmının ise reddine, 250.000,00-TL'lik manevi tazminat isteminin 75.000,00-TL'lik kısmının kabulüne, 175.000,00-TL'lik kısmının ise reddine, kabul edilen tazminatın idari başvuru tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerce kusurları oranında davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1- Davacılar tarafından, Mahkemece davacıların dava konusu taşınmazın 15/20 oranında hissesine malik oldukları, kalan 5/20 oranındaki hissenin dava dışı …'e ait olduğu gerekçesiyle bilirkişi raporunda hesaplanan bedelin 15/20'si dikkate alınarak hüküm kurulmuş ise de tapuda taşınmazın 5/20 oranındaki hissesine malik görünen …'in davacıların anneleri olduğu, davanın açıldığı tarihten önce vefat etmiş olduğu, davacılardan başka mirasçısının olmadığı, bu hususun dava dilekçesinde belirtilmiş olmasına rağmen Mahkemece dikkate alınmadığı,

Mahkeme kararında "Ön Hasar Tespit Formu" ile "Ağır-Yıkık Derecede Hasar Gören Afetzedelere Ait (Kesin Hasar Tepit) İsim Listesi" dikkate alınmak suretiyle hüküm kurulduğu, Van İlinde 2011 yılında meydana gelen iki deprem arasında 17 günlük sürenin olduğu, bu sebeple ilk deprem için ayrı, ikinci deprem için ayrı hasar tespit çalışması yapılamadığı, ikinci depremden sonra her iki depremi de kapsayacak şekilde tek hasar tespit çalışması yapıldığı, hukuki değer atfedilmesi gereken kesin hasar tespit raporlarının bu raporlar olduğu,

Mahkemece dikkate alınan "Ön Hasar Tespit Formu"nun ilk depremden sonra sadece dışarıdan yüzeysel gözleme dayanılarak hazırlandığı, kaldı ki bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere anılan belgede karalama ve tahribat bulunduğu ve buna ilişkin paraf dahi bulunmadığı dolayısıyla bu belgenin dikkate alınamayacağı, Mahkemece dikkate alınan ikinci belge olan "Ağır-Yıkık Derecede Hasar Gören Afetzedelere Ait (Kesin Hasar Tepit) İsim Listesi" başlıklı belgenin en alt satır ve sütununda "…-yıkık- 1.depremde ağır hasarlı olup 2.depremde yıkılmıştır" ibaresinin bulunduğu,

bu ibarenin söz konusu belgenin ikinci depremden sonra düzenlenmiş olduğunu gösterdiği, bu hususların AFAD'dan sorularak açıklığa kavuşturulması gerektiği, bilirkişi raporunda "Ön Hasar Tespit Formu"na ilişkin olarak yer alan tespit ve görüşlere Mahkeme kararında yer verilmediği, tazminat miktarı hesaplanırken ilk depremde ağır hasarlı duruma gelen.

Apartmanının yıktırılması gerekirken süresinde yıktırılmaması nedeniyle oluşan idare sorumluluğunun dikkate alınmadığı, bilirkişilerce yalnızca inşaat yapım maliyetinin hesaplandığı, ancak şehir merkezinde alt katları ticari dükkan olan taşınmazın eser değerinin arsa+inşaat yapım maliyetinden fazla olduğu,

yalnızca inşaat yapım maliyetine hükmedilecekse, deprem tarihi ile tazminatın ödeneceği tarih ve yeniden bir bina yapmak için gerekli asgari süre dikkate alınarak bu süre içinde davacıların binadan elde edecekleri ve mahrum kalmış oldukları ekonomik faydanın da hesaplanarak hüküm altına alınması gerektiği, hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğu ileri sürülmektedir.

2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, davanın süresinde açılmadığı, bilirkişi

raporunun eksik ve hatalı olduğu, hükmedilen tazminat miktarının fahiş olduğu, hükmedilen

manevi tazminata idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesinin hukuka aykırı olduğu, tazmini istenilen zarar ile Belediyeleri arasında illiyet bağının bulunmadığı, Belediyelerine kusur atfedilemeyeceği ileri sürülmektedir.

3- … tarafından, başkanlıklarına husumet yöneltilemeyeceği, başkanlıklarına kusur atfedilemeyeceği, başkanlıklarının eylem ve işlemleri ile zarar arasında uygun illiyet bağının mevcut olmadığı, başkanlıklarının genel bütçeye tabi olması nedeniyle karar ve ilam harcından muaf olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

1- Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir. 2- …Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir. 3- … Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir. 4… Bakanlığı tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Van İli, Merkez İlçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parsel üzerinde bulunan davacılara ait ... Apartmanı, 23/10/2011 ve 09/11/2011 tarihlerinde meydana gelen depremlerde ağır hasar görmüş ve sonrasında yıktırılmıştır. Davacılar tarafından, söz konusu binanın yıkılmasında davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle maddi ve manevi zararlarının tazmini istemiyle davalı idarelere yapılan başvurular zımnen reddedilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Mahkemesi tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyize konu İdare Mahkemesi kararının; maddi tazminat isteminin yıkım, hafriyat taşıma ve arsa değer azalmasına dair istemlerin reddine ilişkin kısmı ile manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır. Kararın, maddi tazminat isteminin bina bedeline dair kısmının kısmen kabulüne, ksmen reddine ilişkin kısmına gelince;

Dosyanın incelenmesinden; davacılarla birlikte dava tarihinden önce vefat etmiş olan annelerinin de taşınmazın tapu kaydında malik olarak görüldüğünün ve taşınmazın tamamının davacılara ait olduğunun dava dilekçesinde belirtilerek ve mirasçılık belgesi de eklenmek suretiyle maddi ve manevi tazminat istemiyle bakılan davanın açıldığı, 17/12/2010 tarihli mirasçılık belgesinde davacıların anneleri …'in 06/12/2010 tarihinde vefat ettiğinin ve mirasçılarının da davacılar olduğunun tespit edildiği,

Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda, taşınmazın yıpranma payı düşülmüş bedelinin 1.322.128,25-TL olarak ve idarelerin toplam kusur oranlarının da %25 olarak belirlendiği, davalı idarelerin sorumlu olduğu taşınmaz bedelinin 330.532,06-TL olarak hesaplandığı, Mahkemece, dava konusu taşınmazın tapu kaydı incelendiğinde, her bir davacının taşınmazda 3/20 oranında olmak üzere toplam 15/20 oranında hisse sahibi olduğu,

kalan 5/20 hissenin dava dışı …e ait olduğu belirtilerek ve taşınmazın bilirkişilerce belirlenmiş olan bedelinin 15/20 oranındaki kısmı dikkate alınmak suretiyle hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Mahkemece dava konusu taşınmazın 5/20 oranındaki hissesinin dava dışı …'e ait olduğu gerekçesiyle taşınmazın bilirkişilerce belirlenen bedelinin yalnızca tapu kaydında davacıların mülkiyetinde görünen 15/20 oranındaki kısmı dikkate alınarak hüküm kurulmuş ise de; davacıların anneleri olan dava dışı …'in dava tarihinden önce vefat etmiş olduğunun ve mirasçılarının ise davacılar olduğunun 17/12/2010 tarihli mirasçılık belgesinden anlaşılması karşısında, bilirkişi raporunda hesaplanan taşınmaz bedelinin tamamının dikkate alınarak hüküm kurulması gerektiği sonucuna ulaşıldığından, Mahkeme kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.