Danıştay 6. Daire E.2022/9212 K.2023/5144

Dava konusu istem: Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, … Mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılması başvurusunun reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…, sayılı kararda; dava konusu taşınmazı da kapsayan 1/5000 ölçekli nazım imar planının taşınmaza yönelik kısmının ... İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 28. maddesi ile diğer ilgili mevzuat çerçevesinde, idare mahkemesi kararında yer alan gerekçeler ile kamu yararı da gözetilerek 1/5000 ölçekli nazım imar planında değişiklik yapılması gerekmekte iken, bu yöndeki başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; İdare Mahkemesi kararına dayanak oluşturan dava konusu taşınmazı da kapsayan 1/5000 ölçekli nazım imar planının söz konusu parsele yönelik kısmının iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 22/03/2022 tarih ve E:2019/1283, K:2022/3380 sayılı kararıyla bozulması nedeniyle bozma kararı üzerine verilecek karar göz önünde bulundurulmak suretiyle, uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kararın onanması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Savunma verilmemiştir. Davalı yanında müdahil tarafından; İdari Dava Dairesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının aşağıda yer verilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılması başvurusunun reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı Kanunun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 4. fıkrasında. "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir.

İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmüne, 5. fıkrasında. "Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir.

Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 50. maddesinin 2. fıkrasında; "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir." hükmü yer almaktadır.

2577 sayılı Kanunun 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 19. maddesinin gerekçesinde, "...Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verecektir.

Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yapacak ve yine istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verecektir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esasına girecek ve esas hakkında yeniden bir karar verecektir.

İşin esasına girilerek yapılacak inceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilecektir. Bu durumda, istinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.

Yukarıda belirtildiği gibi istinaf incelemesinde kural, ilk derece mahkemesince verilen kararda tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin istinaf mercii tarafından tamamlanarak nihai kararın da istinaf mercii tarafından verilmesidir. Ancak bu kuralın bir istisnası söz konusudur.

Şayet ilk derece mahkemesinin 2577 sayılı Kanun'un 14 ve 15'inci maddeleri uyarınca ilk inceleme üzerine vermiş olduğu bir karara karşı istinaf başvurusu yapılmış ve istinaf mercii bu başvuruyu haklı görmüş ise, istinaf mercii bu kararı bozacak ve dosyayı kararı veren mahkemeye geri gönderecektir.

Bunun gibi, ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hâlinde de, istinaf mercii kararı bozmak suretiyle dosyayı geri gönderecektir. Bölge idare mahkemesinin bu kararları kesindir..." açıklamalarına yer verilmiştir.

6545 sayılı Kanunun 19. maddesiyle yapılan değişiklikle, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinde "itiraz usulü" kaldırılarak, "istinaf" kanun yolu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca kural olarak; istinaf merciinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulması halinde istinaf başvurusunun reddine, aksi hâlde ise kararın kaldırılmasına karar vererek, mahkeme kararında tespit edilen maddî veya hukukî eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında uyuşmazlığa ilişkin nihaî kararı vermesi gerekmektedir.

Aynı maddenin 5. fıkrası ile sayma yoluyla bu kurala istisnalar getirilmiş, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde dosyanın ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır.

Böylelikle Bölge İdare Mahkemesince Kanunda yer alan istisnalar dışında esasa ilişkin yargılama yapılması ve ilk derece mahkemesinde söz konusu olabilecek hukuka aykırılıkların bu aşamada telafi edilmesi suretiyle adalete erişimin süratle sağlanması amaçlanmaktadır. Bilindiği üzere, uzayan yargılamanın önüne geçilerek yargılamanın makul sürede bitirilmesi adil yargılanma hakkının bir gereğidir.

Bakılan uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesi kararının ilk incelemeye ilişkin olmadığı gibi görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim tarafından bakılmış bir dava da bulunmamaktadır.

İdare Mahkemesince, işin esası incelenerek hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline kararı verildiği, istinaf başvurusu üzerine Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazı da kapsayan 1/5000 ölçekli nazım imar planının taşınmaza yönelik kısmının iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 22/03/2022 tarih ve E:2019/1283, K:2022/3380 sayılı kararıyla bozulması nedeniyle bozma kararı üzerine verilecek karar göz önünde bulundurulması gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Danıştay Altıncı Dairesinin 22/03/2022 tarih ve E:2019/1283, K:2022/3380 sayılı bozma kararında, "Yargılama aşamasında, ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla "tüm dosya kapsamı ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden dava konusu taşınmazda aplikasyon hatasının bulunmadığı, dava konusu 4.250,00 m2'lik alanın imar planındaki kullanımının uzun yıllardır sanayi ve depolama alanı olduğu,

söz konusu alanın ağaçlandırılmış olmasının uzun yıllara dayalı sanayi ve depolama alanı şeklindeki imar hakkını ortadan kaldırmasının mümkün olmadığı ve bu sebeplerle taşınmazın imar planında yeşil alana dönüştürülmesinde teknik ve uygulamadan doğan bir zorunluluğun bulunmaması karşısında, davacının aplikasyon hatasının giderilmesi veya imar planında değişiklik yapılması yönündeki talebinin reddine ilişkin işlemde, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykılırık bulunmadığı" sonucuna varılarak davanın reddine karar verildiği,

bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 22/03/2016 tarih ve 2015/848, K:2016/1272 sayılı kararıyla "aplikasyon haritalarına ilişkin uyuşmazlığın çözümü amacıyla alanında uzman harita mühendisi ve şehir plancısından oluşan yeni bir bilirkişi heyetine mahallinde keşif ile keşfe ve ölçüme dayalı bilirkişi incelemesi yaptırılmak ve oluşturulacak bu yeni bilirkişi heyetinin uyuşmazlığa konu alanda bizzat yapacağı ölçümler sonucunda elde edilecek bulgular değerlendirilmek suretiyle uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği,

ayrıca davacı idarenin imar planı değişikliği talebinin de davalı idare tarafından belediye meclisine sunulması ve talep hakkında belediye meclisi tarafından karar verilmesi gerekirken, davacı idarenin talebinin yalnızca aplikasyon hatasının düzeltilmesi gibi algılanması ve bu talebin de imar ve şehircilik müdürlüğü tarafından reddedilmesinin hukuka aykırılık oluşturduğu" gerekçesiyle bozulması üzerine, İdare Mahkemesince temyize konu kararın verildiği anlaşılmıştır.

Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü tarafından dava konusu … ada … parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılması ve söz konusu taşınmazda yer alan hatalı imar uygulamasının düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımmen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan davada, İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda.

Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … gün ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında dava konusu … ada … ve … parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanın “kentsel servis alanı” olarak belirlendiği, plan notunun 'Kentsel Servis Alanları' başlıklı B.3.15 sayılı maddesinde, bu alanlarda, sanayi ve çalışma alanları ana planı ilke ve esasları uyarınca ifraz ve yapılaşma koşullarının, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında saptanacağının belirtildiği,

bu nedenle de dava konusu … ada … parsel sayılı taşınmazın alt ölçekli planlarda sanayi alanları olarak tanımlanabileceği yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği görülmüştür.

Öte yandan, yukarıda anılan plan notunda kentsel servis alanlarında yer alacak kullanımlardan ÇED Yönetmeliği kapsamına girenlerin onaylı ÇED raporuna uygun olarak yapımı ve işletilmesi gerektiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen plan notunda 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında kentsel servis alanı kullanım kararı getirilen alanlarda alt ölçekli planlarda ÇED Yönetmeliği kapsamına giren kullanımlara dahi yer verilebileceğinin belirtilmesi karşısında dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planıyla üst ölçekli 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında kentsel servis alanında kalan yerde küçük sanayi sitesi kullanımı öngörülmesinde, anılan mahkeme kararındaki bilirkişi tespitinde de yer aldığı üzere, planlama hiyerarşisine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, her ne kadar, görülmekte olan davaya yönelik hazırlanan bilirkişi raporunda aksi yönde tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuş ise de yukarıda anılan bilirkişi raporunda yer alan tespitler ve sonradan yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin Ek-1 Gösterimleri uyarınca davaya konu 1/5000 ölçekli nazım imar planıyla alana getirilen küçük sanayi sitesi fonksiyonunun 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planıyla getirilen kentsel servis alanı fonksiyonuna uygun olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi gerekmekteyken dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır." değerlendirmelerine yer verilerek kararın düzeltilmesine ise ilişkin istem ise Danıştay Altıncı Dairesinin 16/06/2023 tarih ve E: 2022/6854, K:2013/6193 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

Bu durumda, İdari Dava Dairesince Dairemizin yukarıda yer verilen bozma kararı sonucunda verilecek Mahkeme kararı göz önünde bulundurularak uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.