Danıştay 6. Daire E.2023/2023 K.2024/4850

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... mevkii, ... parsel sayılı taşınmazda inşa edilen yapıda set altı kapalı otopark yapılmasına ilişkin tadilat ruhsatı talebinin reddine yönelik Beykoz Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işleme dayanak gösterilen 22/07/2004 tarihli 1/1000 ölçekli ...-...-... ... Mevkii Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının 10 sayılı plan notunun iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının tadilat projesiyle talep edilen set altı kapalı otoparkın, projesinde yol cephesi hariç hiçbir cephesinin açığa çıkmadığı, kapalı garajın set altına yapılmasına engel teşkil eden teknik herhangi bir hususun ileri sürülmediği,

uyuşmazlığın sadece talep edilen kapalı garajın binanın blok kontur dışında olması nedeniyle emsal hesabına konu edilmesine ilişkin olduğu ve davacının başvurusunun anılan plan notunun 10 sayılı maddesinde yer alan hükmün mefhum-u muhalifinden yola çıkılarak emsal hesabına konu edilmesi durumunda Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu onayına sunulabileceği gerekçesiyle reddedildiği, davaya konu 10 sayılı plan notunda, sadece blok kontur içinde kalan ve açığa çıkmayan garajların emsale dahil edilmeyeceği düzenlemesine yer verildiği,

ancak blok kontur içinde veya dışında kalan açığa çıkmayan garajlar için mevzuat kapsamında bir sınırlamanın getirilmediği anlaşıldığından, set altı kapalı otopark için tadilat ruhsatı talebinin reddine ilişkin işlem ile bu işleme dayanak plan notunda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... mevkiinde bulunan ... parsel (eski ... ve ... parsel) sayılı taşınmaza konut yapmak için yapı ruhsatı alındıktan sonra tabii zemini yola nazaran set teşkil eden, yola cephesi olan set altı kapalı otopark yaptırmak için davacı tarafından 17/06/2022 tarihinde tadilat ruhsatı başvurusunda bulunulmuştur.

Anılan başvuru, Beykoz Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notlarının konut alanlarına ilişkin hükümlerinin 10. maddesine dayanılarak, konut blok konturu dışında teklif edilen set altı otoparkın emsal hesabına konu edilmesi halinde Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu onayına sunulabileceği gerekçesiyle reddedilmiştir.

Bunun üzerine, Beykoz Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işleme dayanak gösterilen ... sayılı plan notunun iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 20. maddesinde; yapıların, kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde ve tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabileceği öngörülmüştür. Aynı Kanunun 21. maddesinde "Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir." hükmü yer almaktadır.

3621 sayılı Kıyı Kanununun 4. maddesinde sahil şeridi; kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde yatay olarak en az 100 metre genişliğindeki alan olarak tanımlanmış; aynı Kanunun 5. maddesinde; sahil şeritlerinde yapılacak yapıların kıyı kenar çizgisine en fazla 50 metre yaklaşabileceği, yaklaşma mesafesi ve kıyı kenar çizgisi arasında kalan alanların, ancak yaya yolu, gezinti, dinlenme, seyir ve rekreaktif amaçla kullanılmak üzere düzenlenebileceği belirtildikten sonra aynı Kanunun 6. maddesinde kıyıların, herkesin eşitlik ve serbestlikle yararlanmasına açık olduğu,

8. maddesinde de, uygulama imar planı bulunmayan alanlardaki sahil şeritlerinde, 4. maddede belirtilen mesafeler içinde hiçbir yapı ve tesis yapılamayacağı, uygulama imar planı bulunan yerlerde duvar, çit, parmaklık, tel örgü, hendek, kazık ve benzeri engeller oluşturulamayacağı ve moloz, toprak, curuf, çöp gibi kirletici ve çevreyi bozucu etkisi olan atık ve artıklar dökülemeyeceği, kazı yapılamayacağı belirtilmiş, ancak bu alanlarda;

uygulama imar planı kararıyla altı ve yedinci maddede belirtilen yapı ve tesislerle birlikte toplum yararına açık olmak şartıyla konaklama hariç günübirlik turizm yapı ve tesislerinin yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.

Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesinde, sahil şeridi tanımlanırken sahil şeridinin birinci bölümünün, sadece açık alanlar olarak düzenlenen yeşil alan, çocuk bahçesi, gezinti alanları, dinlenme ve bu Yönetmelikte tanımlanan rekreaktif alanlardan ve yaya yollarından oluşan, kıyı kenar çizgisinden itibaren, kara yönünde yatay olarak 50 metre genişliğinde belirlenen alan olduğu, ikinci bölümünün, sahil şeridinin birinci bölümünden sonra kara yönünde yatay olarak en az 50 metre genişliğinde olmak üzere belirlenen ve üzerinde sadece Kanunun 8. maddesinde ve bu Yönetmelikte tanımlanan toplumun yararlanmasına açık günü birlik turizm yapı ve tesisleri, taşıt yolları, açık otoparklar ve arıtma tesislerinin yer aldığı bölüm olduğu belirlenmiştir.

İşlem tarihinde yürürlükte olan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Genel İlkeler" başlıklı 5. maddesinin 12. bendinde; "Bir parselin bulunduğu imar adasına ait parselasyon planı yapılıp belediye encümenince kabul edilip tapuya tescil edilmeden o adadaki herhangi bir parsele yapı ruhsatı verilemez." düzenlemesine, 13 sayılı bendinde ise; "Koruma amaçlı imar planlarında parselasyon planı yapılması mümkün olmayan durumlar hariç olmak üzere, imar adasında parselasyon planı yapılmadan bu adadaki parsellerde ifraz ve tevhit yapılamaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, imar planlarının hazırlanması sonrasında planda öngörülen yapılaşma şartlarına uygun yapı yapılmak üzere, düzgün parseller oluşturulması amacıyla yapılacak parselasyon ile oluşan imar parsellerine yönelik olarak yapı ruhsatı düzenlenmesi şeklinde öngörülen yapılaşma sürecinin şehircilik ilkelerine daha uygun bir yaklaşım olduğu, bununla birlikte anılan yönetmelik hükmünde istisnai bir usul öngörülerek koruma amaçlı imar planı kapsamında kalan parsellerde parselasyon yapılması mümkün olmayan durumlar hariç olmak üzere ifraz ve tevhit yapılamayacağı düzenlenmiştir. Anılan madde hükmünden yararlanılması için uyuşmazlığa konu taşınmazın yönetmelikte belirtilen şartları taşıyıp taşımadığının ortaya konulması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, Dairemizin 06/03/2024 tarih ve E:2023/2023 sayılı ara kararı ile davalı idareden dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda düzgün imar parselleri oluşturmak amacıyla parselasyon yapılıp yapılmadığı, ifraz, tevhit gibi diğer imar uygulaması yöntemlerinden birinin kullanılıp kullanılmadığı ve uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde inşa edilen binaya ilişkin olarak yapı ruhsatı düzenlenip düzenlenmediği sorularak varsa buna ilişkin bilgi ve belgelerin sunulmasının istenilmiş,

davalı idare tarafından verilen 20/06/2024 tarihli dilekçe ve sunulan evrakların incelenmesinden ise dava konusu taşınmazların bulunduğu alanda parselasyon yapılmadığı, Beykoz Belediye Encümeninin... tarih ve ... sayılı kararı ile (parselasyona tabi tutulmamış olan) ... ve ... sayılı parsellerin, 3194 sayılı Kanunun 16. maddesi uyarınca tevhit edildiği,

uyuşmazlık konusu taşınmazda, parselasyon yapılmaksızın tevhit işlemi yapılmasına ilişkin olarak davalı idare tarafından herhangi bir gerekçe gösterilmediği gibi taşınmazın çevresinde yapılaşmanın gelişmemiş olması nedeniyle, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince parselasyon yapılamamasına neden olacak bir hususun da bulunmadığı görülmüştür.

Taşınmazda parselasyon yapılmaksızın tevhit işlemi tesis edilerek yapı ruhsatı düzenlenmesi nedeniyle taşınmazda, kısmen üzerinde yapı ruhsatı düzenlenmiş bina bulunan konut alanı kullanımı ile üzerinde tek tarafı yol cephesinden açığa çıkacak diğer cepheleri gömülü olacak şekilde yapılmak istenilen günübirlik tesis alanı (GTA) kullanımları bir arada yer almaktadır.

Bu durumda, işlem tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümleri gözetilmeksizin, henüz parselasyon yapılmamış ve üzerinde yapılaşmaya elverişli imar parselleri oluşturulmamış alanda verilen yapı ruhsatının (ve öncesinde yapılan tevhit işleminin), mevzuatın emredici hükümlerine aykırılık teşkil etmesi karşısında dava konusu parselde yapı tadilat ruhsatı düzenlenmesinin de mümkün olmayacağı sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, uyuşmazlık konusu parselde imar mevzuatına uygun olarak düzenlenmiş bir yapı ruhsatı bulunması durumunda dahi; tek tarafın açığa çıkan diğer cepheleri toprağa gömülü olarak yapılmak istenilen otopark yerinin, parselin GTA kullanımında kalan kısmına denk gelmesi sebebiyle Kıyı Kanununun yukarıda yer verilen hükümleri ile mer'i 1/1000 ölçekli ...-...-... ... Mevkii Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının günübirlik tesis alanlarına ilişkin hükümlerinin uygulama alanı bulacağı, bu nedenle, davalı idarenin ret cevabında dayanak gösterilen, konut alanlarına ilişkin olarak getirilen ve dava konusu parselde tadilat ruhsatı verilmemesine ilişkin işlemin dayanağı olması mümkün olmayan 10 sayılı plan notunun, uyuşmazlıkta uygulanacak plan notu niteliğinde olmadığı açıktır.

Kıyı Kanunu hükümlerine göre; uygulama imar planı bulunan alanda, plan kararları ile belirlenmesi halinde, GTA kullanımında kalan parsellerde tamamen açık otoparklar yapılması mümkün ise de bunların toplum yararına açık olması gerektiği kesin olarak belirtildiğinden davacı tarafından yapılmak istenilen otopark alanının hem tamamen açık otopark niteliğinde olmaması hem de kişisel kullanıma yönelik olması nedeniyle bu kapsamda değerlendirilmesine olanak bulunmamaktadır.

Ayrıca, anılan 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının "Günübirlik Alanlar Uygulama Hükümleri" başlıklı kısmında. "1. Gündüz saatlerinde günlük konaklamalarda kullanılabilecek açık kafe, restoran, gölgelik tesislerin bulunabileceği yaya ve yeşil alan düzenlemesi yapılabilecek, kıyı kenar çizgisinden 50 m ile 100 m arasındaki sahil şeridinin bulunduğu alandır.

2. Sahil şeridinde farklı fonksiyonlar içeren parsellerde (günübirlik-konut) günübirlik sahanın inşaat alanı konut alanında kalan kısmın inşaat alanına eklenerek uygulama yapılabilir. Max. E:0.20 ve E:1 kattır." düzenlemelerine yer verildiği görüldüğünden bahsi geçen imar planı hükümlerine göre taşınmazın GTA kullanımında kalan kısmında açık veya kapalı otoparklar da dahil olmak üzere, davacı tarafından talep edilen nitelikte bir yapı inşa edilmesi de mümkün görülmemektedir.

Öte yandan, tek tarafı açığa çıkan, diğer cepheleri toprağa gömülü otopark yerinin, imar planında konut alanında kalan kısımda yapılmak istenilmesi halinde nasıl bir uygulama yapılabileceğine ilişkin inceleme yapıldığında ise. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5. maddesinin 8. fıkrasında ve 22. maddesinin 1. fıkrasında, tamamen açık veya tamamen gömülü otopark yerlerinin emsal harici tutulan alanlar içinde tahdidi olarak sayılması,

tek cephesi açığa çıkan otoparkların bu kapsamda yer almaması ve temyize konu karara dayanak olarak gösterilen Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 22. maddesinin j) bendindeki düzenlemenin otopark alanlarına ilişkin olmayıp yalnızca bodrum katlarda yapılabilecek ortak alan niteliğindeki yönetim ve toplantı odaları ile spor ve sosyal mekanların hangi şartlarda katlar alanına dahil edilmeyeceğine ilişkin hükümler içerdiğinin anlaşılması karşısında davacının talep ettiği nitelikteki otopark yerlerinin emsal alanına dahil edilmesi gereken yerlerden olduğu neticesine varılmaktadır.

Bu itibarla, davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.