Danıştay 6. Daire E.2023/453 K.2024/553

İstemin konusu

18.11.2022 tarih ve 32017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesi ile Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 3. fıkrasına eklenen "Bu amaçla, kaba ve ince inşaat işleri, ısıtma-soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sihhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işleri proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılır ve yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubu İdaresince şantiye şefi olarak kaydedilir" cümlesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Şantiye şeflerinin göreve ve sorumluluklarının Yönetmeliğin 8. maddesinde düzenlendiği, maddeye göre şantiye şefinin, yapı müteahhidi adına, yapım/yıkım işinin ruhsata ve ruhsat eki etüt ve projelere uygun olarak gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan inşaat ve iş organizasyonununu sağlamak, mevzuatın öngördüğü her türlü tedbiri almak, uygulamak ve uygulatmakla sorumlu olduğu,

3194 sayılı İmar Kanunu ve dava konusu Yönetmelik ile sorumluluk ve görev kapsamından anlaşıldığı üzere, bu işi üstlenen kişilerin bütünüyle şantiye denetimi ve projenin uygun yürütülebilmesinden sorumlu oldukları, şantiye şefleri belirlenirken projenin uygun, bütçe dahilinde, proje müellifinin talep ve isteklerine göre ve zamanında bitirilmesine ilişkin denetleme ve yürütmenin gerçekleştirilmesinin esas olduğu, mevzuatta açıkça kimlerin şantiye şefliği yapabileceğinin belirtildiği,

yalnızca yapı maliyeti etkisi üzerinden bir belirleme yapılacağına dair düzenlenmenin ve inşaatta kullanılan beton, demir, mekanik, tesisat denetlemesi olarak nitelendirilmesinin elektrik mühendisleri ile elektrik-elektronik mühendislerinin iş alanlarının daralmasına sebebiyet vereceği, bu düzenlemenin şantiye şefliğinin yalnızca inşaat mühendisleri tarafından yapılması anlamına geldiği,

dava konusu Yönetmelik hükmü ile mimar, mühendis unvanlı şantiye şeflerinin belirenmesinde yapı maliyeti esas alınırken şantiye şefliği yapabilen ve fenni mesuliyet üstlenen fen adamlarının (teknik öğretmen ve teknikerler) proje alan metrekaresi üzerinden belirlenmesinin de bütünüyle ulaşılmak istenen amaca ve mevzuata aykırı olduğu, bir fen adamının, şantiye şefliğini mevzuattaki alan hesabı uyarınca üstlenebilirken, elektrik mühendisleri ile elektrik-elektronik mühendislerinin yapı maliyetine göre şantiye şefliğini üstlenebilmesinin açıkça haksız ve hukuka aykırı olduğu,

haksız rekabet ve eşitsizlik yaratan bu düzenlemenin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Dava konusu düzenlemeden önce, yapım işinde görev alacak şantiye şeflerinin "yapım işinin konusu", "işin niteliği", "işin büyüklüğü" "özel ihtisas gerektirip gerektirmediği" ve "ilgili imalatların oranı" gibi proje parameterleri dikkate alınarak belirlendiği, müteahhit tarafından belirlenen şantiye şefinin Yönetmelik kriterlerine göre işe uygunluğunun ise ruhsat düzenleyen ilgili idaresince kontrol edilmekte olduğu,

Yönetmeliğin uygulanması sürecinde ruhsat düzenleyen idarelerin özellikle şantiye şefliği kriterleri arasında sayılan parametrelerin uygulanmasında tereddüt yaşadıkları, bazı yapım işlerine ehliyet sahibi olmayan meslek mensuplarının görevlendirildiği, 3194 sayılı kanunda ifade edildiği üzere, "şantiye şefi; yapıyı, tesisatı ve malzemeleriyle birlikte bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa etmek, neden olduğu mevzuata aykırılığı gidermek mecburiyetinde" olduğu,

şantiye şefinin, üstlenmiş olduğu yapıyla alakalı teknik mevzuat, imalat usulleri ve kullanılan malzeme hakkında bilgi sahibi olması gerektiği, bu teknik mevzuatın dayandığı bilimsel geri plan bakımından temel lisans eğitimini almış olması gerektiği, şantiye şefinin, imalatın; plan, proje, resim ve hesaplarına, fen ve sanat kurallarına, genel şantiye organizasyonu işlerine dair teknik mevzuata uygun olarak yürütebilmesi ve denetleyebilmesi, yapıya ilişkin projeleri okuyup anlayabilmesi,

bu amaçla gerekli olan eğitime ve formasyona da sahip olması gerektiği, inşaat terminolojisi bakımından düşünüldüğünde, temelden çatıya kadar ağırlıklı olarak betonarme imalatlar (kaba) ve sıva, boya, yer/duvar kaplaması gibi imalatlar (ince) içeren bir inşaatta, taşıyıcı sistemin imalatı sırasında son derece önemli olan "yapı statiği, malzeme, betonarme ve farklı yüklerin (düşey/deprem/rüzgâr) etkileri" bakımından temel bilgi sahibi olanların şantiye şefliği yapmasınin mümkün olduğu,

aksi durumda, taşıyıcı sistem imal edilirken gerekli teknik hizmetin görülemeyeceği, gerekli bilgi ve donanıma sahip ehliyet sahibi kişilerin şantiye şefliği yapmasının mümkün olmayacağı, Kahramanmaraş-Pazarcık depreminde de gözlendiği üzere büyük zararların oluşabileceği, şantiye şefliğinin üstlenilmesinde "ilgili imalatların oranı gözetilmek üzere, sarih bir kural getirilmek üzere, dava konusu edilen "Bu amaçla, kaba ve ince inşaat işleri,

ısıtma- soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sıhhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işli proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılır ve yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubu idaresince şantiye şefi olarak kaydedilir." hükmünün Yönetmeliğe eklendiği,

söz konusu hüküm ile şantiye şefliğinin belirlenmesinde esas alınan parametrelerin objektif yorumlanmasının önüne geçilmesi ve konunun daha objektif kriterlere bağlanması bakımından yapım işini oluşturan kaba ve ince inşaat işleri mekanik işler (ısıtma, soğutma, havalandırma, iklimlendirme, sıhhi tesisat gibi) ve elektrik tesisatı işlerine ait ilgili müelliflerince hazırlanarak idareye sunulmuş olan projelerin toplam yapı maliyetine olan oranın dikkate alınması hükmünün getirildiği, bu sayede meslek disiplinlerin görev, yetki ve uzmanlığına özel bir önem gösterildiği,

Yönetmeliğin 6. maddesinde sayılan imalat gruplama ve maliyete oranlama kuralının davacının iddiasının aksine sadece mimar ve mühendisler bakımından değil, teknikerler ve teknik öğretmenler için de geçerli olduğu, Yönetmelikle yapılan düzenlemenin teknik açıdan neden mahsurlu olduğunun, düzenleme sebebiyle elektrik mühendislerinin ehliyet sahibi olup da hangi tür işlerden hangi düzeyde mahrum kaldıklarının ortaya konulamadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Dava; 18.11.2022 tarih ve 32017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesi ile Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 3.fıkrasına eklenen "Bu amaçla, kaba ve ince inşaat işleri, ısıtma-soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sihhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işleri proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılır ve yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubu İdaresince şantiye şefi olarak kaydedilir." cümlesinin iptali istemiyle açılmıştır.

Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 3. fıkrasının dava konusu cümlesinin eklenmeden önceki halinde, şantiye şefliğinin üstlenilmesinde; yapım işinin konusu, niteliği, büyüklüğü ile özel ihtisas gerektirip gerektirmediği ve ilgili imalatların oranının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu amaçla, yapılan düzenleme ile kaba ve ince inşaat işleri, ısıtma-soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sıhhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işleri proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılıp yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubunun şantiye şefi olarak kaydedileceği belirtilerek şantiye şefliğinin üstlenilmesine dair önceki düzenleme somut bir ölçüte bağlanmıştır.

Açıklanan nedenlerle, şantiye şefliğinin üstlenilmesinde önceki düzenlemeyi somut bir ölçüte bağlayan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava; 18.11.2022 tarih ve 32017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesi ile Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 3.fıkrasına eklenen "Bu amaçla, kaba ve ince inşaat işleri, ısıtma-soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sihhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işleri proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılır ve yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubu İdaresince şantiye şefi olarak kaydedilir." cümlesinin iptali istemiyle açılmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun 28. maddesinde, "Yapı müteahhidi ve şantiye şefi; yapıyı, tesisatı ve malzemeleriyle birlikte bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa etmek, neden olduğu mevzuata aykırılığı gidermek mecburiyetindedir.

Yapı müteahhidi ve şantiye şefi, ilgili fenni mesullerin denetimi olmaksızın inşaat ve tesisatlarına ilişkin yapım işlerini sürdüremez, inşaat ve tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştıramaz....Yapı sahibi, ruhsat süresi dolmamış olan bir yapının etüt ve proje müellifliği, yapı müteahhitliği ve şantiye şefliği görevlerinden herhangi birini üstlenmemiş ise bütün sorumluluk, ilgisine göre etüt ve proje müelliflerine, yapı müteahhidine, şantiye şefine ve ilgili fenni mesullere aittir." hükmüne yer verilmiştir.

Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasında, mahkeme veya üyesi olduğu meslek odası tarafından süreli veya süresiz olarak mesleki faaliyette bulunmaktan yasaklananlar yasaklılık süresince, tam zamanlı olarak başka bir işte çalışanların şantiye şefliği görevini üstlenemeyeceği.

2. fıkrasında, şantiye şefinin; (a) mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi veya elektrik mühendisi, (b) yükseköğrenim kurumunca elektrik mühendisliğine eşdeğerliği bulunduğu kabul edilen elektrik-elektronik mühendisi ve (a) ve (b) bentlerinde belirtilen mesleklere ilişkin inşaat, makine, elektrik, yapı denetim teknikeri veya bunlara ilişkin teknik öğretmen olmasının şart olduğu, 3. fıkrasında ise, şantiye şefliğinin üstlenilmesinde; yapım işinin konusu, niteliği, büyüklüğü ile özel ihtisas gerektirip gerektirmediği ve ilgili imalatların oranının dikkate alınacağı belirtilmiş;

dava konusu düzenleme ile de maddenin 3. fıkrasına aşağıdaki "Bu amaçla, kaba ve ince inşaat işleri, ısıtma-soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sıhhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işleri proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılır ve yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubu İdaresince şantiye şefi olarak kaydedilir." hükmü eklenmiştir:

Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 3. fıkrasının dava konusu cümlesinin eklenmeden önceki halinde, şantiye şefliğinin üstlenilmesinde; yapım işinin konusu, niteliği, büyüklüğü ile özel ihtisas gerektirip gerektirmediği ve ilgili imalatların oranının dikkate alınacağı belirtildiğinden bu amaçla, yapılan düzenleme ile de kaba ve ince inşaat işleri, ısıtma-soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sıhhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işleri proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılıp yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubunun şantiye şefi olarak kaydedileceği belirtilerek şantiye şefliğinin üstlenilmesine dair önceki düzenlemenin somut bir ölçüte bağlandığı görülmektedir.

Bu itibarla, şantiye şefliğinin üstlenilmesinde önceki düzenlemeyi somut bir ölçüte bağlayan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Açıklanan nedenle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı … Mühendisleri Odası tarafından 18.11.2022 tarih ve 32017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesi ile Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 3.fıkrasına eklenen "Bu amaçla, kaba ve ince inşaat işleri, ısıtma-soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sihhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işleri proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılır ve yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubu İdaresince şantiye şefi olarak kaydedilir." cümlesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 28. maddesinde, "Yapı müteahhidi ve şantiye şefi; yapıyı, tesisatı ve malzemeleriyle birlikte bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa etmek, neden olduğu mevzuata aykırılığı gidermek mecburiyetindedir.

Yapı müteahhidi ve şantiye şefi, ilgili fenni mesullerin denetimi olmaksızın inşaat ve tesisatlarına ilişkin yapım işlerini sürdüremez, inşaat ve tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştıramaz....Yapı sahibi, ruhsat süresi dolmamış olan bir yapının etüt ve proje müellifliği, yapı müteahhitliği ve şantiye şefliği görevlerinden herhangi birini üstlenmemiş ise bütün sorumluluk, ilgisine göre etüt ve proje müelliflerine, yapı müteahhidine, şantiye şefine ve ilgili fenni mesullere aittir." hükmüne yer verilmiştir.

Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasında, mahkeme veya üyesi olduğu meslek odası tarafından süreli veya süresiz olarak mesleki faaliyette bulunmaktan yasaklananlar yasaklılık süresince, tam zamanlı olarak başka bir işte çalışanların şantiye şefliği görevini üstlenemeyeceği.

2. fıkrasında, şantiye şefinin; (a) mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi veya elektrik mühendisi, (b) yükseköğrenim kurumunca elektrik mühendisliğine eşdeğerliği bulunduğu kabul edilen elektrik-elektronik mühendisi ve (a) ve (b) bentlerinde belirtilen mesleklere ilişkin inşaat, makine, elektrik, yapı denetim teknikeri veya bunlara ilişkin teknik öğretmen olmasının şart olduğu, 3. fıkrasında ise, şantiye şefliğinin üstlenilmesinde; yapım işinin konusu, niteliği, büyüklüğü ile özel ihtisas gerektirip gerektirmediği ve ilgili imalatların oranının dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Dava konusu düzenleme ile maddenin 3. fıkrasına aşağıdaki hüküm eklenmiştir: "Bu amaçla, kaba ve ince inşaat işleri, ısıtma-soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sıhhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işleri proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılır ve yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubu İdaresince şantiye şefi olarak kaydedilir."

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 3. fıkrasının dava konusu cümlesinin eklenmeden önceki halinde, şantiye şefliğinin üstlenilmesinde; yapım işinin konusu, niteliği, büyüklüğü ile özel ihtisas gerektirip gerektirmediği ve ilgili imalatların oranının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu amaçla, yapılan düzenleme ile kaba ve ince inşaat işleri, ısıtma-soğutma-havalandırma-iklimlendirme-sıhhi tesisat gibi mekanik işler ile elektrik tesisatı işleri proje müellifi tarafından ayrı ayrı gruplandırılıp yapı maliyetine etkisi bakımından ağırlıkta olan gruba uygun meslek mensubunun şantiye şefi olarak kaydedileceği belirtilerek şantiye şefliğinin üstlenilmesine dair önceki düzenleme somut bir ölçüte bağlanmıştır.

Bu itibarla, şantiye şefliğinin üstlenilmesinde önceki düzenlemeyi somut bir ölçüte bağlayan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.