Danıştay 6. Daire E.2023/5794 K.2025/2458

Dava konusu istem: Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, komşu parsel tarafındaki bahçenin yan bahçe olarak değerlendirilmesi istemiyle yapılan 26.08.2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; komşu parsel tarafındaki bahçenin yan bahçe olarak değerlendirilmesi talebi yönünden; işlem tarihinde yürürlükte olan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin (PAİY) değiştirilemeyen hükümlerinden olan tanımlar arasında yer alan ön, arka ve yan bahçelere ilişkin düzenlemelerin olaya uygulanmasından, 3 yola cepheli parsellerde yol cephelerinin tümünün ön cephe, ön bahçelerle arka bahçeler komşu olamayacağı için kalan dördüncü cephenin yan bahçe olduğu,

bu durumda davacının talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı neticesine ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, 4 katın üzerindeki her kat için yan bahçe mesafesinin 0,50 m arttırılması talebi yönünden; dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda mer'i uygulama imar planında yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin değerlere yer verilmediğinden bu hususların Yönetmelik hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği, PAİY'de "ayrık veya blok nizam olan yerlerde, UİP'nda açıkça belirtilmemiş ise TAKS %40'ı geçemez.

Ancak çekme mesafeleri ile KAKS verilip TAKS verilmeyen parsellerde TAKS %60'ı geçmemek şartıyla çekme mesafelerine göre uygulama yapılır." hükmünün bulunduğu, ön bahçe mesafeleri Yönetmeliğe göre 5 metre olarak alındığında, yan bahçe mesafesinin ise Yönetmeliğe göre en az 3 metre olduğu,

davacının talebi üzerine 4. kattan sonra 0,50 metre arttırıldığında blok nizam 5 kat yapılaşma düzeninde 3,5 metre olabileceği, bu mesafelerin bu şekilde uygulanması halinde TAKS %59 olacağından Yönetmeliğin değiştirilemez genel ilkelerinden olan düzenlemeye aykırılık olacağı, bu durumda dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı neticesine ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacının istinaf başvurusunun; davacı tarafından idareye yapılan başvuruda 4 katın üzerindeki her kat için yan bahçe mesafesinin 0,50 metre arttırılması talebinde de bulunulduğu, ancak dava dilekçesinin ''Davanın Konusu'' ve "Talepler" başlıklı kısmında, dava konusu işlemin, yalnızca komşu parsel tarafındaki bahçelerin yan bahçe olarak değerlendirilmesi talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden iptalinin istenildiği,

bu durumda dava konusu edilmediği halde, taleple bağlılık ilkesine aykırı şekilde İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin 4 katın üzerindeki her kat için yan bahçe mesafelerine ilişkin kısmı yönünden de inceleme yapılarak karar verilmiş olmasında usul hükümlerine uyarlık görülmediği gerekçesiyle kabulüne, kararın anılan kısmının kaldırılmasına, davalının istinaf başvurusunun;

davacının komşu parsel tarafındaki sınırın yan bahçe olarak değerlendirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı yönünden uygun olup olmadığı konusunda yetki ve usulde paralellik ilkesi gereğince bu konuda karar verme yetkisini haiz belediye meclisince değerlendirilerek karara bağlanması gerekirken, belediye meclisine sunulmaksızın Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı neticesine ulaşıldığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

PAİY'de yer verilen tanımlarda, parsel cephesinin, parselin üzerinde bulunduğu cephesini ifade ettiği, birden fazla yoldan cepheliyse ön cephenin en geniş yola bakan cephe olduğu, yolların eşit olması halinde ve köşe başı parsellerde dar kenarın parsel ön cephesi olduğu, dava konusu parselin ön cephesinin 20 metrelik yolda olduğu, bu cepheye komşuluğu bulunmayan cephenin ise arka cephe ve mesafesinin arka bahçe mesafesi olduğu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, komşu parsel tarafındaki bahçenin yan bahçe olarak değerlendirilmesi ve dört katın üzerindeki her kat için yan bahçe mesafelerinin 0.50 metre artırılması istemiyle 26.08.2019 tarihli dilekçeyle Tepebaşı Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulmuştur.

Anılan başvuruda yer alan davacı talepleri, iki taşınmaz arasındaki sınırda arka bahçe mesafesine ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiği ve dört katın üzerindeki her kat için yan bahçe mesafelerinin 0.50 metre artırılması isteminin de ruhsat ve proje aşamalarında değerlendirileceğinden bahisle, ... tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile reddedilmiştir.

Bunun üzerine,... tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin, komşu parsel tarafındaki bahçenin yan bahçe olarak değerlendirilmesi talebinin reddine ilişkin kısmının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "tanımlar" başlıklı 4. maddesinde.

"Bu Yönetmelikte geçen; … b) Arka bahçe: Ön bahçeye komşuluğu bulunmayan bina arka cephesi ile arka komşu parsel sınırı arasında kalan parsel bölümü, … jjj) Ön bahçe: Bina ön cephe hattı ile parselin ön cephesi arasında kalan parsel bölümlerini (Yola cephesi olan bütün bahçeler ön bahçe statüsündedir.), ... nnnn) Yan bahçe: Parselin, komşu parsellere kadar uzanan ön ve arka bahçeleri dışında kalan bahçeleri, ... pppp) Yapı nizamı: Uygulama imar planı ile belirlenen ayrık, blok ve bitişik nizamdan biri, 1) Ayrık nizam: Hiç bir yanından komşu parseldeki binalara bitişik olmayan yapı nizamı,

2) Bitişik nizam: Bir veya birden fazla komşu parsellerdeki binalara bitişik olan ve ortak alandan arka bahçeye çıkış sağlanan yapı nizamı, 3) Blok nizam: İmar planı veya bu Yönetmelikte cephe uzunluğu, derinliği ve yüksekliği belirlenmiş yapı kitlesinin, bir parsel veya dilatasyonla ayrılmak suretiyle birden fazla parsel üzerine oturduğu bahçeli yapı nizamı (Bir taraftan komşu parseldeki binaya bitişik, diğer taraftan ayrık olan ikili veya ikiz nizamlar, blok nizam olarak değerlendirilir.) ... ifade eder" hükmü, "Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin esaslar" başlıklı 69. maddesinde.

"Büyükşehir belediyeleri ile il belediyeleri, ikinci fıkrada belirtilen değiştirilemeyen hükümler dışında kalan hususlarda, beldenin tarihi ve yöresel şartlarını gözetmek kaydıyla Bakanlık onayına sunulmak üzere imar yönetmeliği hazırlayabilirler.

İdarelerin imar yönetmelikleri yürürlüğe girinceye kadar uygulamalar bu Yönetmeliğe göre yapılır.(2) Bu Yönetmeliğin birinci, ikinci, altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu bölümleri, geçici maddeleri ile 19 uncu ve 20 nci maddelerinde yer alan hükümler, planlarla ve ilgili idarelerce çıkarılacak yönetmeliklerle değiştirilemez ve planlarda bu hükümlere aykırı olarak getirilecek hükümler uygulanamaz.

(3) Yönetmeliğin planlarla ve ilgili idarelerce çıkarılacak yönetmeliklerle değiştirilemeyeceği ikinci fıkrada belirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla, ilgili idarelerin imar yönetmelikleri uygulama imar planında aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde uygulanır.

(4) Planlarla ve ilgili idarelerce çıkarılacak yönetmeliklerle değiştirilemeyeceği ikinci fıkrada belirtilen hükümlerin Bakanlıkça değiştirilmesi halinde, bu değişikliklere ilgili idarelerin yönetmeliklerinde yer verilinceye kadar uygulamalar Bakanlıkça yapılan değişikliklere göre yürütülür." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davaya konu işlemin tesis edilmesine esas davacı başvurusunda ve dava dilekçesinin içeriğinde imar planı değişikliği yapılmasına yönelik herhangi bir ifadeye yer verilmediği gibi imar planı değişikliği yapılması sonucuna neden olacak bir talepte de bulunulmadığı, bununla birlikte, davacı tarafından, komşu parsel sınırındaki bahçenin yan bahçe olduğunun tespitine yönelik olarak davalı idarece bir değerlendirme yapılmasının istenildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, imar durumu belgesi veya yapı ruhsatı düzenlenmesinin istenilmesi hallerinde olduğu gibi parsel özelinde hangi yapılaşma koşullarının ne şekilde uygulanacağının ortaya koyulması amacıyla yapılan davacı başvurusunun değerlendirilmesinde de davalı Tepebaşı Belediye Meclisinin değil Tepebaşı Belediye Başkanlığının yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince uyuşmazlığın işin esası yönünden tekrar değerlendirilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu kararda isabet bulunmamıştır.