Danıştay 6. Daire E.2023/6120 K.2023/9364

1- … 2- … … 9- … 10- … VEKİLİ: Av. …

II- DAVALI YANINDA MÜDAHİL … Defterdarlığı

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF

I- (DAVALI) … Bakanlığı VEKİLİ: Av. …

II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) … Defterdarlığı

III- (DAVACILAR)

1- … 2- … … 9- … 10- …

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesinin 22/12/2022 tarihli, E:2020/350, K:2022/11930 sayılı bozma kararına uyularak ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İzmir İli, Gaziemir İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın imar planında sağlık tesisi alanı olarak belirlenmek suretiyle mülkiyet hakkını özüne dokunacak şekilde tasarrufunun hukuken kısıtlandığı ileri sürülerek, taşınmaz bedeline karşılık olmak üzere, ıslah yoluyla belirlenen 89.505,00 TL maddi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; görülmekte olan bu davanın, uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlandığı ileri sürülen davacılara ait taşınmaz hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamalarının yapılmadığı,

kamulaştırılacağı ve her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığın kaldırılması şekilde imar planı değişikliği yapılmadığı iddiasıyla mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin olarak tazminat ödenmesi istemiyle açıldığı anlaşılan davanın görüm ve çözümünün, 26/11/2022 tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun Ek.

1. maddesinin 1. fıkrasına eklenen hüküm uyarınca, adli yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçeyle, 2577 sayılı Kanunun 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine, davacılar tarafından karşılanan 3.257,40 TL yargılama giderinin davacılar üzerinde, davalı idare ile davalı yanında müdahil tarafından karşılanan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına, davacılar ve davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1. Davacılar tarafından; İdare Mahkemesi kararının, yargılama giderleri ve yine yargılama giderlerinden olan vekalet ücreti yönünden usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir. 2. Davalı yanında müdahil tarafından; İdare Mahkemesi kararının, yargılama giderleri ve yine yargılama giderlerinden olan vekalet ücreti yönünden usul v eyasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin atıfta bulunduğu Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlıklı 331. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, görevsizlik kararından sonra davaya başka bir mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkemece hükmedilmesi gerektiğinden, tarafların temyiz istemlerinin kabulüyle, İdare Mahkemesi kararının vekalet ücretine hükmedilmemesine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması, vekalet ücreti dışında kalan yargılama giderlerine hükmedilmesine ilişkin kısmının ise aynı gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir İli, Gaziemir İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın imar planında sağlık tesisi alanı olarak belirlenmek suretiyle mülkiyet hakkını özüne dokunacak şekilde tasarrufunun hukuken kısıtlandığı ileri sürülerek, taşınmaz bedeline karşılık olmak üzere, ıslah yoluyla belirlenen 89.505,00 TL maddi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz edilen kararın, vekalet ücretine ilişkin kısmı yönünden; İdare Mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup taraflarca ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Kararın, yargılama giderlerine ilişkin kısmına gelince;

2577 sayılı İdari Yargılama Usülü Kanununun Geçici 8. maddesinin 1. fıkrasında, " İvedi yargılama usulü hariç olmak üzere bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." hükmüne; anılan madde uyarınca uygulanmasına devam edilen 49. maddesinin 28/06/2014 tarihli, 29044 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6545 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki halinin 2. fıkrasında ise, "Temyiz incelemesi sonunda maddi vakıalar hakkında edinilen bilgi yeterli görülürse veya uyuşmazlık sadece hukuki noktalara ilişkin ise veya karardaki maddi yanlışlıklamı düzeltilmesi mümkün ise karar bozulmakla beraber işin esası hakkında da karar verilir." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesi ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ''Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri'' başlıklı 331. maddesinde ''(1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.

(2) Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûm eder.

(3) Davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerde yargılama giderleri davacıya yükletilir.'' hükmüne yer almaktadır.

7421 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3. maddesiyle eklenen cümle ile taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davaların adli yargıda görüleceği düzenlenmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesi ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ''Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri'' başlıklı 331. maddesinde ''(1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." hükmüne yer verilmiştir.

Bilindiği gibi, yargılama sonucu bir kimseye yargılama giderlerinin yükletilmesinin nedeni, o kimsenin dava açmak suretiyle karşı tarafın gider yapmasına neden olmuş olmasıdır.

Davacının davayı açtığı andaki mevzuata veya içtihat durumuna göre davasında haklı olup da dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren yeni bir kanun hükmü gereğince davanın adli yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle görev yönünden reddi halinde, dosyanın geldiği aşamaya kadar olan yargılama giderlerinden sorumlu tutulması adil yargılanma ilkesine uygun görülemez.

Bu durumda, davanın açıldığı tarihte haklı durumda bulunan tarafın, yargılama sırasında meydana gelen mevzuat değişikliği nedeniyle davanın görev yönünden reddi halinde yargılama giderlerinden sorumlu tutulması kabul edilemez.

Nitekim Anayasa Mahkemesinin 17/11/2021 tarih ve 2018/27686 başvuru numaralı Hilmi Kocabey ve Diğerleri kararında da yargılama giderlerinden sorumluluk konusunda, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna vurgu yapılmış ve konu Anayasanın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkı dikkate alınarak değerlendirilmiştir.

Bu itibarla, yukarıda yer verilen açıklamalar, uyuşmazlık konusuyla ilgili yerleşik içtihatlar ve değerlendirmeler çerçevesinde, mahkemelerce davanın açıldığı tarihteki ve görev ret kararı verilmeden önceki aşamada tarafların haklılık durumu dikkate alınarak yargılama giderlerinin takdir edilmesi gerekmektedir.

Somut olayda, taşınmazın kısıtlılık durumunun sabit olması nedeniyle, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre gelinen aşamada yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasının hakkaniyete uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi (Geçici 8. maddesi gereğince, 28/06/2014 tarihli, 29044 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6545 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki halinin 2. fıkrası) uyarınca, İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının yargılama giderlerine ilişkin kısmının "aşağıda dökümü gösterilen ve davacılar tarafından karşılanan 3.257,40 TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına..." şeklindeki bölümünün, "aşağıda dökümü gösterilen ve davacılar tarafından karşılanan 3.257,40 TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine..." şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.