Danıştay 6. Daire E.2023/6317 K.2023/7395

Dava konusu istem: Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselde yer alan belediyeye ait taşınmaz üzerindeki ruhsatsız yapı için alınmış yapı kayıt belgesine istinaden anılan taşınmazın satışı değerinin yeniden belirlenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Muratpaşa Belediye Encümeni kararının (dava dosyasında bulunmamaktadır) iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E: …, K: … sayılıı kararda; uyuşmazlığın 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi çerçevesinde satış bedelinden kaynaklandığı, bahsi geçen Kanunda da satış bedelinden kaynaklanan ihtilafların çözümüne ilişkin görevli yargı merci hususunda özel bir düzenleme getirilmediği ancak aynı Kanunun 17. maddesi uyarınca bu konularda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa atıf yapıldığı,

anılan Kanunda da taşınmazın satış bedeline ilişkin davaların adli yargı yerinde açılabileceği, bu durumda, 7143 sayılı Kanunla atıf yapılan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 14. maddesi gereğince davanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle, davanın 2577 sayılı Kanunun 14 ve 15/1-(a) maddeleri uyarınca görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davanın, 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi uyarınca alınan yapı kayıt belgesinden kaynaklandığı, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu iddia edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davanın konusuz kalması sebebiyle temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselde yer alan belediyeye ait taşınmaz üzerindeki ruhsatsız yapı için alınmış yapı kayıt belgesine istinaden anılan taşınmazın davacı tarafından satın alınması talebi üzerine; taşınmazın değerinin yeniden belirlenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Muratpaşa Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanununun ''İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı'' başlıklı 2. maddesinin değişik 1. numaralı bendinde; ''a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,

b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,

c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.'' idari dava türleri olarak sayılmıştır.

18/05/2018 günlü, 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 7143 sayılı Kanunun 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında.

"Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.

Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, 8. fıkrasında ise; " Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır." hükmüne, son fıkrasında ise,

"Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

06/06/ 2018 Tarihli 30443 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğin 7. maddesinin (4) numaralı fıkrasında, "Belediyelerin özel mülkiyetinde olan taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olan yapılara Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Böyle bir durumda, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan bunlara satılır." düzenlemesi getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davanın, davacının yapı kayıt belgesine istinaden davaya konu taşınmazın satılması için yaptığı başvuru üzerine davalı idarenin, rayiç bedeli olarak belirledikleri miktarın yüksek olduğu iddiasıyla açıldığı ve İdare Mahkemesince, uyuşmazlığın 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi çerçevesinde satış bedelinden kaynaklandığı, bahsi geçen Kanun'da da satış bedelinden kaynaklanan ihtilafların çözümüne ilişkin görevli yargı merci hususunda özel bir düzenleme getirilmediği, aynı Kanunun 17. maddesiyle, bu konularda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa atıf yapıldığı,

anılan Kanunda da taşınmazın satış bedeline ilişkin davaların adli yargı yerinde açılabileceği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesince de istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmektedir.

Bakılmakta olan davada uyuşmazlık, 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesine dayanılarak verilmiş yapı kayıt belgesinden kaynaklı bir satış talebi üzerine idare tarafından tesis edilen işlemden kaynaklanmaktadır. Temyize konu Mahkeme kararına dayanak olarak alınan 3194 sayılı İmar Kanununun "Kamulaştırmadan arta kalan kısımlar" başlıklı 17. maddesinin, bakılmakta olan uyuşmazlıkla ilgisi bulunmamakta olup, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun "Satış bedeline ilişkin davaların adli yargı yerinde açılabileceği"ne ilişkin hükmünün bu davada uygulanmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.

3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesine ve Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara İlişkin Tebliğe göre, idarenin, hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere taşınmazın satışını yaparak tapu verme konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olup, bu yolla kurulan mülkiyet Türk Medeni Kanunu hükümleri dışında idari bir işlemin icrası niteliğini taşımaktadır.

Bu nedenle, 3194 sayılı Kanun hükümlerinin idarece idari işlem tesis edilmek suretiyle uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın, idari işlemlerin iptalleri için açılan davaları idari dava türleri arasında sayan 2577 sayılı İdârî Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) bendi uyarınca idari yargı yerince çözümlenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, idari yargının görev alanına giren uyuşmazlıkta İdare Mahkemesince işin esasına girilerek karar verilmesi gerektiğinden, davanın görev yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.