Danıştay 6. Daire E.2023/711 K.2023/6185

2- …. Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av…

DAVANIN KONUSU

… - … Ayrımı - … - … İl Yolu, … Ayrımı - … - … İl Yolu - … - … - … Otoyolu Sanayi Bölge Kavşağı ve Bağlantı Yolu Projesi kapsamında bazı taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin, 30/12/2021 tarih ve 31705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 29/12/2021 tarih ve 2021/5037 sayılı Cumhurbaşkanı kararının, … İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada, … ve …. parsel sayılı taşınmazlar yönünden iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesinde acele kamulaştırma için bulunması öngörülen durumların somut olayda mevcut olmadığı, olağan kamulaştırma yerine olaganüstü kamulaştırma yönteminin tercih edilmesine neden olan olağanüstü ve istisnai nedenlerin somut bir şekilde ortaya konulmadığı, gerçekleştirilmesi planlanan projenin yapımında herhangi bir acelelik durumunun bulunmadığı hatta dava konusu taşınmaz yerine başka taşınmazların seçilme imkanının da bulunduğu, davacı adına kayıtlı taşınmazların bulunduğu yerlerin karayolu ve demiryolu yapımı amacıyla birden fazla defa değiştirildiği, ÇED kararı alınmadığı, dava konusu işlemin imar planlarına uygun olmadığı ileri sürmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMASI

Davalılar tarafından, davanın süresinde açılmadığı, dava konusu taşınmazların kamulaştırılması için … tarih ve … sayılı kamu yararı kararının alındığı, taşınmazın …-… Ayrımı-…-… İl Yolu-…-…-… Otoyolu Sanayi Bölge Kavşağı Projesi kapsamında yol inşaat ve emniyet sahasında kaldığı için kamulaştırıldığı, proje ile bölgedeki organize sanayi bölgelerinin trafiğinin Bursa-Karacabey Devlet Yolu ve Gebze Orhangazi-İzmir Otoyoluna ulaşımının sağlanmasının amaçlandığı, dava konusu işlemin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla hukuka uygun olarak tesis edildiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, dava dilekçesi ve savunma 2577 sayılı Kanunun 14/6. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… - … Ayrımı - … - … İl Yolu, … - … Ayrımı - … - … İl Yolu - … - … - … Otoyolu Sanayi Bölge Kavşağı ve Bağlantı Yolu Projesi kapsamında bazı taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin, 30/12/2021 tarih ve 31705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 29/12/2021 tarih ve 2021/5037 sayılı Cumhurbaşkanı kararının, … İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlar yönünden iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açılabileceği hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, acele kamulaştırma işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; 2. fıkrasının (a) bendinde, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu düzenlenmiştir.

Anılan Kanunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun,14. maddesinde; dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde ise; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarında genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.

Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanı kararının Resmi Gazete'de yayımlanması ilgililere tebliğ hükmünde olmadığından acele kamulaştırmaya ilişkin işlemlerin Anayasada yer alan bir temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kısıtlayıcı nitelikte bireysel işlem olması karşısında otuz gün içinde dava açılacak idarenin gösterilmesi suretiyle ilgiliye tebliğ edilmesi, Anayasada güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.

Bu çerçevede, muhatapları açısından subjektif ve kişisel nitelikte olan acele kamulaştırma kararlarının, usulüne uygun yazılı bildirimi üzerine otuz gün içinde veya öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği, bu durumda 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesinin uygulanamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/03/2015 tarihli, E:2014/5590, K:2015/891 sayılı ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararları da bu yöndedir.

Dosyanın ve ….Asliye Hukuk Mahkemesinin E:. D.İş sayılı dosyasının (UYAP üzerinden) birlikte incelenmesinden; davalı idarelerden Karayolları Genel Müdürlüğünce, … …. Ayrımı-…-. İl Yolu - … - … -. Otoyolu Sanayi Bölge Kavşağı projesi kapsamında. İli,. İlçesi,.

Mahallesi, … ada, …. sayılı parselin tamamı ve aynı ada 20 sayılı parselin 615,10 m² si hakkında işbu dava konusu 29/12/2021 tarih ve 2021/5037 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla acele kamulaştırma kararı alındığı belirtilerek anılan taşınmazlara acele el konulmasına karar verilmesinin talep edilmesi üzerine ….Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E… D.İş, K:… sayılı kararıyla; "...davacı kurumun acele el koyma talebinin haklı olduğu, acele el koyma için Cumhurbaşkanlığı Kararının dosyada mevcut olduğu,

(...) dava konusu edilen taşınmazda el konulması talep edilen kısım için acele el koyma kararı verilmesi gerektiği kanaatine varılarak davanın kabulüne" karar verildiği, . ...Asliye Hukuk Mahkemesinin söz konusu kararının işbu davanın davacısına 06/07/2022 tarihinde tebliğ edildiği, nitekim davacının Dairemizin ara kararına 18/05/2022 tarihli cevap dilekçesinde de ….Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:.

D.İş, K:... sayılı acele el koyma kararının 06/07/2022 tarihinde öğrenildiğinin beyan edildiği, bakılan davanın ise Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına 23/01/2023 tarihinde giren dava dilekçesi ile açıldığı, dava dilekçesinin tebliğ tarihi kısmında 17/10/2022 tarihine yer verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, iptali istenilen 29/12/2021 tarih ve 2021/5037 sayılı Cumhurbaşkanı kararının davacı tarafından …Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:… D.İş, K:…. sayılı acele el koyma kararının kendisine tebliğ edildiği 06/07/2022 tarihinde öğrenildiğinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmış olup yukarıda yer verilen açıklamalar uyarınca öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde (en geç 05/09/2022 tarihinde) dava açılması gerekirken dava açma süresi geçtikten sonra 23/01/2023 tarihinde açılan davanın, süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, dava dilekçesinde tebliğ tarihi olarak belirtilen 17/10/2022 tarihinin öğrenme tarihi olarak kabul edilmesi halinde dahi öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde (en geç 16/12/2022 tarihinde) dava açılması gerekirken 23/01/2023 tarihinde açılan davanın yine süresinde açılmamış olduğu görülmektedir.