Danıştay 6. Daire E.2023/7193 K.2024/6213

2- ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1-... VEKİLİ : Av. ...

2- ... 3- ... 4- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesinin 20/09/2022 tarih ve E:2019/20614, K:2022/7804 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Dava, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel üzerindeki yapının geleneksel yapı olarak belirlenmesine ilişkin ... Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunan ... Antik Kenti 1/1000 ölçekli koruma amaçlı revizyon uygulama imar planının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu yapıya ait arşiv ve dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden elde edilen eski fotoğraflar incelendiğinde, yapıda sanat tarihi açısından önem arz eden geleneksel mimariye ait tarihi özelliğinin, estetik değerin, süslemenin veya süsleme elemanlarının görülmediği, yapıdaki farklı renk ve büyüklükteki moloz taşların, ......

Kentine ait yapılardan devşirilen taşların kullanılmasıyla yapıldığı, ayakta kalan antik dönem yapıları ile daha geç dönemde yapılmış ... özelindeki tescilli olan kültür varlığı niteliğindeki yapıların cephelerindeki mimari görünümün taklit edilerek uygulama yapıldığı anlaşıldığından, parselde yer alan yapının geleneksel yapı olarak belirlenmesine ilişkin dava konusu ...

Antik Kenti 1/1000 ölçekli koruma amaçlı revizyon uygulama imar planında hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, dava konusu taşınmaz için belirlenen geleneksel yapı gösterimin plan notlarında tanımlandığı, bilirkişilerce 2863 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında yapılan tespitlerin yerinde olmadığı, geleneksel yapı tanımının Koruma Amaçlı İmar Planları ve Çevre Düzenleme Projelerinin Gösterimi, Uygulanması, Denetimi ve Müelliflerine İlişkin Usul ve Esaslara Ait Yönetmeliği kapsamında planlama ekibi tarafından önerildiği ve ... Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu üyelerince gerek yerinde yapılan incelemeler gerekse analiz çalışmaları kapsamında yapılar incelenerek plan dahilinde kararlar getirildiği ileri sürülmektedir.

Davalı Manavgat Belediye Başkanlığı tarafından, planlama kapsamında geleneksel yapıların kültür varlıkları kadar zengin olmayan, kütle olarak çevreye uygun yapılar olduğu, bilirkişilerce yapılan tespitlerin de geleneksel yapı belirleme kriterini desteklediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... ili, Manavgat ilçesi, ... Antik Kentine ilişkin ... Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla Antik Kent içinde yer alan ve kararın eki listesinde belirtilen 32 adet parsel üzerindeki yapının geleneksel yapı olarak belirlenmesine karar verilmiştir. Bu karar uyarınca ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel üzerindeki yapının geleneksel yapı olarak belirlenmesine ilişkin ... Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunan ... Antik Kenti 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde; uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 18. maddesinde, her ölçekteki planların Ek-2'de verilen lejant ve plan çizim normlarına göre hazırlanacağı düzenlemiş, 14/06/2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 7. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, planlarda, varsa geleneksel dokunun korunmasının esas olduğu,

8. maddesinin onikinci fıkrasında, koruma amaçlı imar planlarının hazırlanması aşamasında, tarihi çevre ve geleneksel doku, kültürel ve doğal miras, sosyal ve ekonomik yapı, mülkiyet durumu, kentsel, sosyal ve teknik altyapı, yapı ve sokak dokusu, ulaşım - dolaşım sistemi, örgütlenme biçimi ve benzeri etütlerin kent bütünü ile ilişkilendirilerek yapılacağı, 27. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, koruma amaçlı imar planlarında sit alanının bütününü olumsuz etkileyecek, mevcut korunması gerekli değerleri bozacak ya da yok edecek,

geleneksel kentsel doku özelliklerini olumsuz yönde değiştirecek yeni işlev dönüşümlerine ilişkin plan değişikliği yapılamayacağı düzenlemelerine, "Gösterim (lejand) teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı, planların, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri,

EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e detay kataloğuna uygun olarak hazırlanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Koruma Amaçlı İmar Planları ve Çevre Düzenleme Projelerinin Gösterimi, Uygulanması, Denetimi ve Müelliflerine İlişkin Usul ve Esaslara Ait Yönetmeliğin "Plan Raporu ve Gösterim" başlıklı 10. maddesinde, koruma amaçlı imar planlarının hazırlanmasında uygulanacak gösterimlerde 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuatta belirtilen gösterimlere uyulacağı, ancak koruma amaçlı imar planlarının özelliği, verilecek kararların detaylı olması ve her alanın farklı nitelik taşıması nedeniyle plana özgü gösterim kullanılabileceği, "Koruma amaçlı imar planı değişikliği, revizyonu ve ilaveleri" başlıklı 11. maddesinin beşinci fıkrasında,

koruma amaçlı imar planlarında sit alanının bütününü olumsuz etkileyecek, mevcut korunması gerekli değerleri bozacak ya da yok edecek, geleneksel kentsel doku özelliklerini olumsuz yönde değiştirecek yeni işlev dönüşümlerine ilişkin plan değişikliği yapılamayacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu uygulama imar planı notlarının 1.7 sayılı maddesinde, geleneksel yapılar; geleneksel teknik, malzeme ve biçimlenme ile yapılmış, mimari elemanlar açısından kültür varlıları kadar zengin olmayan, kütle olarak çevreye uyumlu yapılar olarak tanımlanmış ve yine plan hükümlerinde, geleneksel yapıya yapılacak her türlü müdahalede plan hükümleri, ilgili yönetmelik ve ilke kararlarının geçerli olacağı düzenlenerek bu yapılara müdahalelere kısıtlamalar getirilmiştir.

Dosyada yer alan bilirkişi raporunda, yapıda sanat tarihi açısından önem arz eden geleneksel mimariye ait tarihi özelliğin, estetik değerin, süslemenin veya süsleme elemanlarının görülmediği, ...

Antik Kentinde tescillenmiş kültür varlığı niteliğindeki yapıların mimari görünümünün taklit edildiği, yapının sivil mimarlık özelliğine sahip olmadığı tespitlerine yer verilmiş ve Mahkemece bu tespitlere dayanılarak dava konusu imar planının iptaline karar verilmişse de parseldeki yapı için belirlenen geleneksel yapı gösteriminin Koruma Amaçlı İmar Planları ve Çevre Düzenleme Projelerinin Gösterimi, Uygulanması,

Denetimi ve Müelliflerine İlişkin Usul ve Esaslara Ait Yönetmelik uyarınca dava konusu planla tanımı belirlenen bir gösterim olduğu dikkate alındığında, parsel üzerindeki yapının 2863 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca geleneksel dokunun korunmasına hizmet edecek nitelikte geleneksel teknik ve malzeme kullanılarak geleneksel mimariyi yansıtan, çevreyle uyumlu, korunması gereken geleneksel yapı özelliğini gösterip göstermediği yönünde değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda inceleme yapıldığında, bilirkişi raporunda, davaya konu yapının ön cephesindeki taş duvarın ... Antik Kentine ait taşların kullanılmasıyla yapıldığı, ... Antik Kentinde tescillenmiş kültür varlığı niteliğindeki yapıların mimari görünümünün taklit edildiği tespitlerine yer verildiği görüldüğünden, planda açıklanan tanıma uygun olduğu anlaşılan yapının geleneksel yapı olarak belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık görülmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemi iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.