Danıştay 6. Daire E.2023/7530 K.2024/5849

Dava konusu istem: Mülkiyeti hazineye ait ve Milli Eğitim Bakanlığına tahsisli olan Şanlıurfa İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Meclisinin 03/07/2013 tarih ve 77 sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali isteilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince; dava konusu uygulama imar planı değişikliğinin dayanağı olan ve Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Meclisinin...... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında dava konusu taşınmazların ''yol ve ortaöğretim tesis alanı'' kullanımında kaldığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde ise anılan taşınmazların tamamının ''yol'' alanı olarak fonksiyonlandırıldığı, bu durumda üst ölçekli nazım imar planına aykırı kullanım getirdiği anlaşılan ve plan hiyerarşisine aykırı olan dava konusu uygulama imar planı değişikliğinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından, dava konusu taşınmazlara ilişkin yapılan imar planı değişikliğinin ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararı ile yürürlüğe girdiği, 30/07/2013 tarihinde ilan edildiği, ilan süresi içerisinde davacı tarafından herhangi bir itirazda bulunulmadığı, planın kesinleşmesinden itibaren süresi içinde dava açılmadığı ileri sürülerek kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ... 'İN DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti hazineye ait ve Milli Eğitim Bakanlığına tahsisli olan Şanlıurfa İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İmar hukukunda planların kademeli birlikteliği olarak da adlandırılan planlama hiyerarşisi gereği alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunludur.

"Plan kademelerinin üst basamaklarında yer alan imar planları, alt basamaklara göre daha soyut, daha genel ve daha kapsamlı olan ve ana ilkelerin, stratejilerin ve bunların biçimlendirdiği ana planlama kararlarının vurgulandığı belgelerdir. Bu nedenle üst ölçeklerde çok genel çizgileriyle belirlenen farklı arazi kullanımlarının konum ve büyüklüklerinin bir alt ölçeğe aynen aktarılması yeterli ve anlamlı değildir.

Diğer bir deyişle, aynı bir bölge için, alt ölçekli planlarda, üst ölçekte belirlenen kullanımlardan daha fazlasına yer vermek kaçınılmazdır. Sorun, bu farklılaşmanın sınırlarının belirlenmesinde göz önünde tutulması gereken temel ölçütün ne olması gerektiğidir. Bu ölçüt ise, üst ölçekte belirlenen arazi kullanımının hakim arazi kullanımı olarak alt ölçeklere aktarılması biçiminde özetlenebilir.

Diğer bir anlatımla, aynı bölge için üst ölçekte öngörülen arazi kullanımı alt ölçeklerde de -yine aynı bölge için- hakim kullanım türü olacak, ancak alt ölçeğin gerektirdiği farklı kullanım türlerine de yer verilecektir." (İmar Planlarının Kademelenmesi ve Farklı Ölçeklerdeki Planlar Arasındaki İlişki Prof. Dr. Melih Ersoy)

Uyuşmazlıkta İdare Mahkemesince, dava konusu uygulama imar planı değişikliğinin dayanağı olan ve Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında dava konusu taşınmazların ''yol ve ortaöğretim tesis alanı'' kullanımında kaldığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde ise anılan taşınmazların tamamının ''yol'' alanı olarak fonksiyonlandırıldığı, bu durumda üst ölçekli nazım imar planına aykırı kullanım getirdiği anlaşılan ve plan hiyerarşisine aykırı olan dava konusu uygulama imar planı değişikliğinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmüştür.

Dava dosyasında bulunan plan ve pafta örneklerinin incelenmesinden; dava konusu taşınmazları da kapsayan alanda yürürlükte bulunan ve dava konusu olmayan Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve dava konusu ...tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde ''yol ve ortaöğretim tesis alanı'' lejantında kaldığı, diğer bir anlatımla dava konusu uygulama imar planı değişikliğinin üst ölçekli nazım imar planına uygun olarak kabul edildiği ve alt ölçekli planın üst ölçekli plana aykırı bir kullanım kararı getirmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin üst ölçekli nazım imar planına uygun olarak hazırlandığı ve üst ölçekli nazım imar planına karşı dava açılmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde imar mevzuatına, planlama esaslarına ve şehircilik ilkelerine aykırılık bulunmadığı, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.