Danıştay 6. Daire E.2023/8506 K.2024/2358

İstemin özeti

06.03.2023 onay tarihli Side Turizm Alanı ve Side II No'lu Turizm Merkezi Antalya ili, Manavgat ilçesi, Kızılağaç Bölgesi 3. Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planının ve bu planların dayanağı olan Kızılağaç Bölgesi 3. Etap 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonu Değişikliğinin tamamının iptali istemiyle açılan davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince tetkik hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 18/04/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY(X)

Dava, 06.03.2023 onay tarihli Side Turizm Alanı ve Side II No'lu Turizm Merkezi Antalya ili, Manavgat ilçesi, Kızılağaç Bölgesi 3. Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planının ve bu planların dayanağı olan Kızılağaç Bölgesi 3. Etap 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonu Değişikliğinin tamamının iptali istemiyle açılmış.

İdare Mahkemesince, dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemlerin kişisel menfaatleri etkilenenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği, davacı Manavgat Ticaret Odasının ve oda mensuplarının dava konusu işlemle kişisel, meşru ve güncel menfaatinin doğrudan ihlal edilmediği gerekçesiyle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca ehliyet yönünden reddine karar verilmiş; bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) fıkrasında; idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği, 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde; dilekçelerin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.

5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 4. maddesinde.

"Odalar; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere mesleki disiplin, ahlak ve dayanışmayı korumak ve kanunda yazılı hizmetler ile mevzuatla odalara verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları" olarak tanımlanmış, yasanın odanın görevlerinin sayıldığı 12. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde;

meslek faaliyetlerine ait konularda resmi makamlara teklif, dilekçe ve başvurularda bulunmak; üyelerinin tamamının veya bir kesiminin mesleki menfaati olduğu takdirde meclis karar ile bu üyeleri adına veya kendi adına dava açmak görevi yer almıştır.

Yukarıda aktarılan maddede yer alan ve iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel ve meşru olması için hukuki bir durumdan ortaya çıkması gerekir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.

Danıştay içtihatlarında çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması amacıyla kamu yararını yakından ilgilendiren konulara ilişkin düzenleyici işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda menfaat ilişkisi geniş yorumlanmaktadır.

Meslek kuruluşlarının ve odaların, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının ortak çıkarlarını korumak ve geliştirmek amacıyla kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda, çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması amacıyla düzenleyici işlemlerin iptali istemiyle dava açabileceklerinin kabul edilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, dava konusu Kızılağaç Bölgesinin Antalya ili, Manavgat ilçesinde Manavgat Çayına ve denize yakın konumda yoğun olarak turistik tesislerin yer aldığı önemli turizm bölgelerinden olduğu, bölgede Manavgat çayı boyunca yer yer düzensiz tekne çekek ve imal tesislerinin yer aldığı göz önünde bulundurulduğunda davacı oda ve üyelerinin mesleki ve ticari faaliyetleri ile bölgenin sektörel gelişimini ve ihtiyaçlarını doğrudan etkileyeceği anlaşılan dava konusu işlemlerin davacı oda ve oda mensuplarının kişisel, meşru ve güncel menfaatini ihlal ettiğinden dava açma ehliyetlerinin bulunduğunun kabulü ile aksi yöndeki davanın ehliyet yönünden reddine dair idare mahkemesi kararının onanması yolundaki dairemiz kararına katılmıyoruz.