Danıştay 6. Daire E.2023/8822 K.2025/5354

Dava konusu istem: İstanbul ili, Pendik ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Pendik Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı kararları ile kabul edilen parselasyonun iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının parselinde düzenleme ortaklık payı (DOP) kesintisi yapılırken ölçünün aşılmadığı, daha önce yapılan terk miktarları dikkate alınarak hak kaybı oluşturulmadığı, düzenleme bölgesinde kapanan yollardan ihdas edilen alanların toplamı DOP’tan düşülerek parsellerden yapılacak kesinti miktarının parsel malikleri yararına azaltıldığı, davacı taşınmazına komşu ve imar planında ticaret alanı kullanımında kalan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın imar durumu yönüyle davacı ile aynı parsel içerisine tahsis edilmesinin mevzuata uygun olduğu,

1/1000 ölçekli uygulama imar planında, arazi kullanım kararları, ulaşım ve donatı alanları ile planlama teknikleri yönüyle herhangi bir uyumsuzluk bulunmadığı, düzenleme sonrası davacıya tahsis edilen parsellerin öncekilerine göre konum ve büyüklük açısından bir farklılığının bulunmadığı gibi değer azalışının da olmadığı anlaşıldığından, dava konusu parselasyonun uyuşmazlık konusu parsele ilişkin kısmı yönünden dağıtım ilkelerine ve parselasyon tekniğine uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu parselasyon işlemi ile diğer kamu kurumları ve özel kişiler ile hissedar yapıldığı, tahsisin eşdeğer alandan yapılmadığı, hisseli hale gelen parseline satış aşamasında talebin azalacağı, değerinin düşeceği, mülkiyet hakkının ihlal edildiği, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili Pendik ilçesi, Dumlupınar ve Orta Mahallelerini içine alan alanın riskli alan ilan edilmesine ilişkin 18.09.2013 tarih ve 5434 sayılı Bakanlar Kurulu kararı doğrultusunda hazırlanan 1/1000 ölçekli Orta ve Dumlupınar Mahalleleri Riskli Alan Uygulama İmar Planı 12.03.2015 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanmış, bu plan uyarınca Pendik Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyonun iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesinde; "Uygulama İmar Planı" tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastrol durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren planlar olduğu belirtilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, imar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyelerin yetkili olduğu, sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkilerin valilikçe kullanılacağı kurala bağlanmıştır.

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; riskli alan; zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Bakanlık veya idare tarafından Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının görüşü de alınarak belirlenen ve Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılan alan şeklinde tanımlanmış, aynı Kanunun "Uygulama İşlemleri" başlıklı 6. maddesinin 6. fıkrasında.

"Bakanlık, riskli alanlardaki ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda faydalanılmak üzere; özel kanunlar ile öngörülen alanlara ilişkin olanlar da dâhil, her tür ve ölçekteki planlama işlemlerine esas teşkil edecek standartları belirlemeye ve gerek görülmesi hâlinde bu standartları plan kararları ile tayin etmeye veya özel standartlar ihtiva eden planlar yapmaya, onaylamaya ve kent tasarımları hazırlamaya yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinde, 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinde tanımlanan parselasyon işlemi, bir düzenleyici işlem olan uygulama imar planının uygulanmasının (hayata geçirilmesinin) araçlarından birini oluşturmaktadır. Planların kademeli birlikteliği ile plan hiyerarşisi ilkeleri uyarınca bir bölgede ilk defa uygulama imar planı yapılırken yasal tanıma ve mevzuata göre öncelikle nazım imar planının yapılması, bu plana uygun olarak yapılacak uygulama imar planına göre de parselasyon işleminin tesis edilmesi gerekmektedir.

6306 sayılı Kanun uyarınca, zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan bir alanın öncelikle Bakanlar Kurulu kararı ile (02.07.2018 tarihinde anılan Kanunda yapılan değişiklik ile bu yetki artık Cumhurbaşkanına aittir.) riskli alan ilan edilmesi, sonrasında bu karar kapsamında 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, uygulama imar planı doğrultusunda da parselasyon işleminin yapılması gerekmektedir.

Bu durumda, Bakanlar Kurulunun riskli alan kararının hukuka aykırı olduğunun yargı kararıyla tespit edilmesi veya yürürlükten kalkmış olması halinde bu karar doğrultusunda hazırlanan nazım ve uygulama imar planları ile uygulama imar planına dayanılarak yapılan parselasyon işleminin de hukuka aykırı hale geleceği tabidir.

Bu itibarla, uyuşmazlıkta öncelikle dava konusu parselasyon işleminin dayanağı olan ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hazırlanmasına esas teşkil eden bölgenin riskli alan ilan edilmesine ilişkin olan Bakanlar Kurulu Kararının halen yürürlükte olup olmadığının tespiti öncelik arz etmektedir.

Uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanın 18.09.2013 tarih ve 5434 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile riskli alan ilan edildiği, alanın riskli alan ilanına ilişkin söz konusu Bakanlar Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada; riskli alan olarak ilan edilen alanda toplam 2387 adet yapının yer aldığı, söz konusu yapıları temsilen 14 adet yapının fiziksel özellikleri ve bodrum katlardaki yapılara ait kolonların korozyon (aşınma) durumunun gözlemsel olarak incelendiği ve inceleme sonucunda hangi bilimsel verilerin elde edildiğinin anlaşılamadığı,

seçilen 14 adet yapının dava konusu alanın riskli alan olarak ilan edilmesini gerektirecek yeterli sayıda ve nitelikte olup olmadığının ortaya konulmadığı gibi bu incelemeler dışında bilimsel veriler içeren herhangi bir teknik incelemenin de yapılmadığı,

dolayısıyla işlemin dayanağı teknik raporun yapıların can ve mal kaybına yol açma riski taşıdığını kanıtlayacak nitelikte olmadığı hususları dikkate alındığında, 6306 sayılı Kanunun ve Uygulama Yönetmeliğinin öngördüğü koşullarda detaylı bir teknik inceleme yapılmadan tesis edilen uyuşmazlığa konu alanın "riskli alan" ilan edilmesine ilişkin 18/09/2013 tarih ve 2013/5434 sayılı Bakanlar Kurulu kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptali yolunda Danıştay Ondördüncü Dairesince verilen 06/04/2016 tarih ve E:2015/3394, K:2016/2545 sayılı kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 01/12/2016 tarih ve E:2016/3569,

K:2016/3201 sayılı kararı ile onanmasına karar verildiği görülmüştür.

Bu durumda, uyuşmazlığa konu alanın riskli alan ilan edilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararında hukuka uyarlık bulunmaması nedeniyle bu karar uyarınca hazırlanarak 12.03.2015 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli Orta ve Dumlupınar Mahalleleri Riskli Alan Uygulama İmar Planının dayanaktan yoksun kaldığı anlaşıldığından, bu plan uyarınca tesis edilen dava konusu parselasyon işleminde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmış, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamıştır.