Danıştay 6. Daire E.2023/8833 K.2024/6190

Dava konusu istem: Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ...mevki, ... ada, ... parsel (yeni ... ada, ... parsel) sayılı taşınmazı kapsayan alanda Gebze Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ...sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan ve Gebze Belediye Encümeni'nin ... ve ... sayılı kararı ile askıya çıkartılan parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporlarındaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parselasyon işlemi ile davacıya ait eski (kök) ... ada, ... parsel sayılı (6.888,9 m²) taşınmazdan %33,76 oranında düzenleme ortaklık payı (DOP) kesildikten sonra kalan hissenin kök parselinin büyük kısmının isabet ettiği yerde oluşturulan ... ada, ...sayılı parselden (4.563,10 m²) tahsis edildiği, kesilen DOP oranının mevzuata uygun olduğu,

tahsis edilen parselin tamamının imar planında konut alanında kaldığı, eski durumda sadece güneyindeki yoldan cephe alan parselin uygulama sonrası batısındaki ve kuzeyindeki yollardan da cephe kazandığı, davacının parselinin güneydeki yola cephe olan kısmında oluşturulan ... ada, ... sayılı parsele meri imar planında tamamı ''park alanı'' fonksiyonunda kalan, aynı yola cepheli ... ada, ...sayılı kadastral parseldeki hissenin zorunlu olarak taşındığı, bu işlem nedeniyle davacının güneydeki yol cephesinin daraldığı,

parselasyon ile taşınmaza yapılan müdahalenin mevzuata uygun ve orantılı, davacıya yapılan tahsisin dağıtım ilke ve esaslarına uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın eksik incelemeye dayalı ve gerekçesiz şekilde verildiği, kök parseli dışından tahsis edilen alanın 1.160 m2'sinin ''içme ve kullanma suyu uzun mesafeli koruma alanında'', bunun da 745 m2'sinin ''önlemli alanda'' kaldığı, parselinin 25 metre enkesitli ana yola 102 metre olan cephesinin darlatılarak 32 metreye düşürüldüğü, komşu eski ... ada, ... sayılı parselin ise (yeni ... ada, ...parsel) aynı yola 54 metre olan cephesinin artırılarak 72 metreye çıkartıldığı, böylelikle komşu iki parsel arasında eşitsizlik ve ciddi orantısızlık yaratıldığı,

hafriyat ihtiyacı olmayan, hemzemin yerden değil de yaklaşık 2 metre kot farkı ve hafriyat ihtiyacı olan güneybatı kısmından kısmen kök parsel dışından yapılan tahsis ile parselinin üzerinde faaliyet gösteren depolama tesisinin yol ile bağlantısının kesildiği, tesisin araç giriş-çıkış yapılamayacak hale getirildiği, ... ada, ... sayılı parsel malikine aynı yol üzerinde farklı bir alandan imar parseli tahsis edilebilecekken parselinin ana yolla bağlantısını sağlayan en değerli bölümü üzerinde yapılan tahsiste ve söz konusu parselin bu şekilde oluşturulmasında zorunluluk ve isabet bulunmadığı,

dava konusu işlemin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacının kadastral parselinden DOP kesintisi yapıldıktan sonra kalan hissesinin tamamının kendi yerinden ve müstakil şekilde tahsis edildiği, parsel üzerinde fiilen bulunan yapıların korunduğu ve içerisinde belirtildiği şekilde bir kot farkı bulunmadığı, imar adasının formu nedeniyle parselin uzunlamasına oluşturulmak zorunda kalındığı, parsel geometrisinin yapılaşmaya engel teşkil etmediği, meri imar planında konut alanında kalan parselde herhangi bir yapı kısıtlaması bulunmadığı, davacının tahsis miktarı kadar imar parseli oluşturulduğundan parselin güney cephesinin daraldığı,

daralan bu kısma kamusal alanda kalan, aynı yola cepheli, yakın yerdeki parselin taşındığı, teknik zorunluluk nedeniyle yapılan işlemin menfaat sağlama olarak nitelendirilemeyeceği, davacıya yapılan tahsis ile parselin üç yönden yola cepheli ve daha avantajlı hale geldiği, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

...TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu parsel, 12.07.2018 ve 15.10.2020 tarihlerinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; kısmen 25 metre enkesitli yol, kısmen konut alanı (E:0,15 Yükseklik: 2 kat, minimum parsel büyüklüğü: 1000 m2) olarak planlanmış, bu planlara dayalı olarak yapılan dava konusu parselasyon ile davacıya ait parselden (6.888,99 m2) DOP kesintisi (2.325,89 m2) yapıldıktan sonra kalan hisse (4.563,10 m2) ... ada, ... sayılı parselden müstakil şeklinde tahsis edilmiş, parselin 25 metre enkesitli yola cepheli güney kısmında oluşturulan ... ada, ... sayılı parsele ise aynı yola cepheli ve yakın konumda olan, meri imar planında tamamı ''park alanı'' fonksiyonunda kalan ... ada, ...sayılı parseldeki hisse taşınmış, bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

İşlem tarihinde yürürlükteki haliyle 3194 sayılı İmar Kanununun "Parselasyon planlarının hazırlanması" başlıklı 18. maddesinin birinci fıkrasında.

"İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir.

Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.'' hükmüne, onüçüncü fıkrasında ise ''Düzenleme sonucu taşınmaz maliklerine verilecek parseller; öncelikle düzenlemeye alınan taşınmazın bulunduğu yerden, mümkün olmuyor ise en yakınındaki eşdeğer alandan verilir.'' hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemler, “İdarenin idare işlevine ilişkin olarak, kamu gücü kullanmak suretiyle yaptığı tek yanlı irade açıklamaları” şeklinde tanımlanır. İptal davalarına konu olduğunda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden denetlenecek olacak idari işlemler doğurdukları hukuki sonuca göre düzenleyici işlemler ve birel işlemler olarak ikiye ayrılır. İdarenin düzenleyici işlemleri; genel, soyut ve objektif hukuki sonuçlar meydana getiren normatif işlemlerdir.

Birel işlemler ise kişi ya da nesnelerin hukuki durumunu değiştiren somut ve subjektif sonuçları olan işlemlerdir. Çeşitli yasal düzenlemelere konu olan ve kamu hizmetlerine ilişkin temel ilkelerden olan eşitlik ilkesi, aynı hukuki durumda bulunanlara aynı kuralların uygulanması, fırsat eşitliğinin sağlanması, kamu hizmetine girmede eşitlik, ayrımcılık yasağı ve pozitif ayrımcılık gibi farklı şekillerde tezahür eder.

Devlet yönetimine ilişkin hukukun temel ilkelerinden biri sayılan eşitlik, kanunların Anayasaya uygunluğunda ve idari işlemin yargısal denetiminde kullanılan bir ölçüttür.

Kanunda öngörülen parselasyon işleminin amacı ise; imar planı, plan raporu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, imar adasının biçim ve boyutu, yapı düzeni, inşaat yaklaşma sınırı ve bahçe mesafeleri, yapı yüksekliği ve derinliği, yerleşme yoğunluğu, taban alanı ve kat alanı katsayısı, arazinin kullanılma şekli, mülk sınırları, mevcut yapıların durumu göz önüne alınmak suretiyle üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturmaktır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu parselasyon ile davacıya ait kök parselin isabet ettiği 25 metre enkesitli yola cepheli güney kısmında yeni bir parsel ( ... ada, ... parsel) oluşturulmuş, buraya aynı yola cepheli ve yakın konumda olan, meri imar planında tamamı ''park alanı'' fonksiyonunda kalan ... ada, ...sayılı kadastral parseldeki hisse taşınmıştır.

Söz konusu parsel yalnızca davacının kök parseline isabet eden yerde oluşturulduğundan davacı parselinin 25 metre enkesitli yola cephesi büyük oranda daralmış, bitişik parsel ise (yeni ... ada, ... parsel) bu işlemden hiç etkilenmemiş, hatta parselasyon sonucunda aynı yola cephesi genişletilmiştir.

Yine aynı işlem nedeniyle davacıya geometrik şekli düzgün olmayan bir parsel tahsis edilmiş, tahsis alanının kök parselinin dışına isabet eden kuzeydeki kısmının hem ''içme ve kullanma suyu uzun mesafeli koruma alanında'', hem de ''önlemli alanda'' kaldığı, güneydeki kısmı ile arasında kot farkı bulunduğu görülmüştür.

Bu itibarla, davacıya tahsis edilen imar parselinin, gerek geometrik şekli, gerekse zeminindeki kot farkı nedeniyle yapılaşmaya uygun ve kök parsele eşdeğer nitelikte olmadığı, davacıya ait kök parselin isabet ettiği yerde parsel oluşturulurken yalnızca davacı parselinin kullanılmasının aynı zamanda eşitlik ilkesine aykırı olduğu, dava konusu parselasyonun davacı parseli yönünden dağıtım ilkelerine, parselasyon tekniğine ve imar mevzuatına aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamıştır.