Danıştay 6. Daire E.2024/151 K.2024/1279

3- … İnşaat A.Ş.

DAVANIN KONUSU

9M5262 Taşucu TM – Gökbelen Enerji Nakil Hattının yapımı amacıyla, ekli liste ile haritalarda kamulaştırma bilgileri ve güzergahları gösterilen taşınmazlarda elektrik dağıtım tesis yerlerinin mülkiyet şeklinde hat emniyet sahalarının ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle … Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 22/04/2022 tarih ve 31817 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 21/04/2022 tarih ve 5492 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının, Mersin ili, Silifke ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden ve ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… Değişik İş, K:… sayılı kararı ile verilen el koyma kararının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesinde düzenlenen acele kamulaştırmanın şartlarının somut olayda gerçekleşmediği, acelelik halinin bulunmadığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülmüştür.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi …'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu 21/04/2022 tarih ve 5492 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile, … Taşucu TM – Gökbelen Enerji Nakil Hattının yapımı amacıyla, ekli liste ile haritalarda kamulaştırma bilgileri ve güzergahları gösterilen taşınmazlarda elektrik dağıtım tesis yerlerinin mülkiyet şeklinde hat emniyet sahalarının ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle … Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.

Bakılan dava, dava konusu acele kamulaştırma kararının davacıya ait taşınmaz yönünden ve ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… Değişik İş, K:… sayılı kararı ile verilen el koyma kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Uyuşmazlığa konu taşınmaza acele el konulması amacıyla. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… esasına kayden açılan değişik iş sayılı dosyanın, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden incelenmesinden; ... Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:. D.

İş, K:… sayılı kararı ile uyuşmazlığa konu taşınmazda keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, davacı tarafından verilen 08/03/2023 tarihli dilekçe ile bilirkişi raporlarının ve kararın tarafına verilmesinin talep edildiği, davacı tarafından. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:. D. İş sayılı dosyasına verilen 13/03/2023 tarihli dilekçe ile; taşınmazın acele kamulaştırılması amacıyla ...

Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığını E-devlet üzerinden öğrendiğini, tebligat yapılmadığını,.

Asliye Hukuk Mahkemesine giderek karar tutanağını elden aldığını ve acele kamulaştırma kararını öğrendiği, acele kamulaştırma yapılmasını gerektirecek durum bulunmadığını, alternatif alanların bulunduğunu, taşınmazına müdahalenin durdurulmasını ve Mahkemece alınan 27/09/2022 tarihli kararın iptaline karar verilmesi gerektiğinden bahisle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması kararı alınmasına dair 27/09/2022 tarihli Mahkeme kararına itiraz edildiği, davacı vekili tarafından verilen 17/03/2023 tarihli dilekçe ile anılan dosyadaki bilirkişi raporuna ve bedele itiraz edildiği, ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:. D. İş, K:… sayılı kararında ise dava konusu acele kamulaştırma kararının tarih ve sayısına yer verildiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 40. maddesinin ikinci fıkrasında, devletin işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu hükme bağlanmış; 125. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, 40. maddedeki düzenlemeyle uyumlu olarak idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden itibaren başlayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açılabileceği hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, acele kamulaştırma işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; 2. fıkrasının (a) bendinde, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu düzenlenmiştir.

Anılan Kanunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun,14. maddesinde; dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde ise; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarında genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.

Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanması ilgililere tebliğ hükmünde olmadığından acele kamulaştırmaya ilişkin işlemlerin Anayasada yer alan bir temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kısıtlayıcı nitelikte bireysel işlem olması karşısında otuz gün içinde dava açılacak idarenin gösterilmesi suretiyle ilgiliye tebliğ edilmesi, Anayasada güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.

Bu çerçevede, muhatapları açısından subjektif ve kişisel nitelikte olan acele kamulaştırma kararlarının, usulüne uygun yazılı bildirimi üzerine otuz gün içinde veya öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği açıktır.

Uyuşmazlıkta; dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararı davacıya tebliğ edilmediğinden, bu işleme karşı öğrenme tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde dava açılabileceğinin kabulü gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… D. İş sayılı dosyasına verilen 13/03/2023 tarihli dilekçede; ... Asliye Hukuk Mahkemesine giderek karar tutanağını elden aldığını ve acele kamulaştırma kararını öğrendiği, Mahkemece alınan 27/09/2022 tarihli kararın iptaline karar verilmesi gerektiğinden bahisle anılan Mahkemenin keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması kararı alınmasına dair 27/09/2022 tarihli kararına itiraz edildiği, anılan Mahkeme kararında dava konusu acele kamulaştırma kararının tarih ve sayısına yer verildiği görülmektedir.

Bu durumda; dava konusu acele kamulaştırma kararının davacı tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… D. İş sayılı dosyasına 13/03/2023 tarihinde verilen dilekçeyle, öğrenildiğinin kabulü gerektiğinden, bu tarihten itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde, en son 12/05/2023 tarihinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 20/11/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.

Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli, E:2021/1158, K:2021/1419 ve 15/04/2021 tarihli, E:2021/396, K:2021/783 sayılı kararları da bu yöndedir.