Danıştay 6. Daire E.2024/4468 K.2024/7829

Dava konusu istem: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan tescilli eski eser niteliğindeki yapıda, izinsiz şekilde inşai faaliyette bulunulduğundan bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. Maddesi uyarınca 737.266,41-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Üsküdar Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 11/10/2023 havale tarihli dilekçe ile davadan feragat edildiğinden, feragat nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesi ile davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Feragat dilekçesinin hatalı verildiğini ve içerik itibarıyla farklı bir dilekçe olduğunu, başka bir müvekkil adına yargılamanın yenilenmesinden feragat üzerine hazırlandığını, dava dosyasının yargılamanın yenilenmesi hususu ile doğrudan ilgisi bulunmadığını, fark edilen hatanın düzeltilmesi ve feragat talebinin yok sayılması istemli dilekçenin verildiğini belirterek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, uyuşmazlık konusu taşınmazın üzerinde bulunan tescilli eski eser niteliğindeki yapıda, izinsiz şekilde inşai faaliyette bulunulduğundan bahisle verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmış, davacı vekili tarafından 11.10.2023 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren dilekçe ile yargılamanın yenilenmesi isteminden müvekkil adına herhangi bir kayıt ve şarta bağlı olmaksızın feragat edildiğinin ve bu nedenle yargılamanın yenilenmesi taleplerinin işlemden kaldırılmasını ve yok sayılmasının talep edilmesi üzerine, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ve E:...,K:... sayılı kararıyla feragat nedeniyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmiştir.

13.10.2023 tarihinde UYAP sisteminden ... İdare Mahkemesine davacı vekili tarafından gönderilen dilekçe ile de 11.10.2023 tarihli dilekçenin başka bir müvekkil için tanzim edildiğini ve mahkemeye sehven gönderildiğini belirterek söz konusu dilekçenin dikkate alınmamasının talep edildiği, davacı tarafından kendi adı ve imzasıyla düzenlenen ve 20/12/2023 tarihinde Mahkeme kayıtlara giren dilekçe ile de feragatin sehven yapıldığı ve iradenin doğrudan yansıtılmadığı ve davanın devamına karar verilmesi talep edildiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu ifade edilmiş.

"Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde de: "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmüne yer verilmiş.

Anayasanın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesine 4709 sayılı Kanunun 16. maddesiyle eklenen ikinci fıkrada ise: "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." kuralı yer almış, bu ek fıkranın gerekçesinde ise: "Bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkan sağlanması amaçlanmış, son derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, mercii ve sürelerin belirtilmesi hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması açısından zorunluluk haline gelmiştir." açıklaması yapılmıştır.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinin 1.fıkrasında: "Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir." kuralı yer almıştır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 36533/04 başvuru numaralı Mesutoğlu-Türkiye kararında özetle; mahkemeye erişim hakkının mutlak olmadığını, bazı sınırlamalara tabi olabildiğini, bununla birlikte, getirilen kısıtlamaların, hakkın özünü ortadan kaldıracak ölçüde, kişinin mahkemeye erişimini engellememesi gerektiğini, mahkemeye erişim hakkına getirilen bu tür sınırlamaların ancak meşru bir amaç güdüldüğü takdirde ve hedeflenen amaç ile başvurulan araçlar arasında makul bir orantı olması halinde Sözleşmenin 6/1. maddesi ile bağdaşabileceğini, bu ilkelerden, dava açma hakkının doğal olarak yasayla belirlenen şartları olmakla birlikte,

mahkemelerin yargılama usullerini uygularken bir yandan davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten, öte yandan, kanunla öngörülmüş olan usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak kadar aşırı bir gevşeklikten kaçınmaları gerektiği belirtilmiştir.

Davanın konusuz kalmasına yol açacak olan davadan feragat isteminin hiçbir tereddüte yer vermeyecek açıklıkta ve kesinlikte beyan edilmesi gerekmektedir.

Dosyadaki tüm bilgi ve belgeler birlikte incelendiğinde davacı vekili tarafından sehven verildiği belirtilen feragat dilekçesinde, yargılamanın yenilenmesi isteminden feragat edildiğinin belirtildiği, bakılmakta olan davadan feragate ilişkin bir beyan ve ifadeye rastlanmadığı görülmüştür.

Bu durumda, dava dosyasıyla ilgisi bulunmayan yargılamanın yenilenmesi istemine yönelik feragat beyanına ilişkin dilekçenin Mahkemesince açıklığa kavuşturularak gerekirse ara karar yapılmak suretiyle netleştirilerek bir karar verilmesi gerekirken, açık ve kesin olarak davadan feragate yönelik bir ifade içermeyen dilekçenin davadan feragat dilekçesi olarak kabul edilmesi suretiyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda verilen kararda isabet bulunmamaktadır.