Danıştay 6. Daire E.2024/5676 K.2025/2708

Dava konusu istem: Van ili, Tuşba ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Van Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile plana yapılan 03/08/2022 tarihli itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi ve düzenlenen bilirkişi rapor ile dava dosyasında buluna belge ve bilgilerin birlikte değerledirilmesinden; nüfus projeksiyonu yapılması ve buna göre sosyal donatı standartların belirtilmesi gerekmekte iken dava konusu revizyon nazım imar planında nüfus projeksiyonu hesabı yapılmadığı,

öte yandan, taşınmazın batısından geçen derenin eğitim alanına yakın olması nedeniyle muhtemel bir taşkın riski göz önünde bulundurulduğunda nazım imar planının açıklama raporunda bu olguya dair ayrıntılı inceleme, araştırma ve teknik çalışmalara yer verilmediği, plan açıklama raporunun mevzuzatta öngörüldüğü şekliyle "ayrıntılı" bir açıklamayı ve buna ilişkin etüt ve analiz raporunu içermediği anlaşıldığından dava konusu işlemde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı, davanın süresinde açılmadığı dolayısıyla öncelikle süre yönünden davanın reddinin gerektiği, esas bakımından ise, kamu menfaati gözetilerek mevzuata, planlama esaslarına ve şehircilik ilkelerine uygun olarak işlem tesis edildiği ileri sürülerek bozulması talep edilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi ve sunulan bilirkişi raporu ile dava dosyasında buluna belge ve bilgilerin birlikte değerledirilmesinden, dava konusu işlemin 25 metre en kesitli taşıt yoluna ilişkin kısmı bakımından hukuka uygun olarak tesis edildiği ortaya konulduğundan bu kısım yönünden temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması, eğitim tesis alanına ilişkin kısmı bakımından ise temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Van ili, Tuşba ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... Parsel nolu taşınmaz, Van Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile eğitim tesis alanı ve 25 metrelik taşıt yolu olarak planlanmış, onaylanan planlar 19/07/2022 - 18/08/2022 tarihleri arasında askıda ilan edilmiştir. Davacı tarafından askı süresi içerisinde 03/08/2022 tarihli dilekçe ile anılan plana yapılan itirazın Van Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine de bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun 'Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması' başlıklı 8/b maddesinde; "İmar planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni planı kararlarına uygunluğu sağlanarak belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. (...) Planlar, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.” hükmüne yer verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinde; "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir. Hakimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlığın, dava konusu taşınmazın eğitim alanına ayrılmasına yönelik kısmı bakımından;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Uyuşmazlığın dava konusu taşınmaz üzerinden geçirilen 25 metre en kesitli taşıt yoluna ilişkin kısmı yönünden;

Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesine göre; idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlıdır. Hukuka uygunluk denetiminin bu sınırını, öncelikle dava konusu işlem ve davacının talebi belirlemektedir. Mahkemenin denetim alanını davacının talebinden bağımsız olarak genişletemeyeceği açıktır.

Bakılan uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi kapsamında sunulan bilirkişi raporunda her ne kadar planlama alanındaki ticaret + konut alanları, sanayi alanları ile sosyal donatı alanlarının bulunduğu yerlerde trafik ve yaya yoğunlukları göz önünde bulundurularak yol derecelendirmelerinin, otopark ihtiyaçlarına yönelik analizlerin yapılmadığı, diğer yandan planlama alanına ilişkin ulaşım master planı yapılmadan getirilen raylı sistemin doğru olmadığı, nüfus projeksiyonu hesabı yapılmadığı,

plan açıklama raporunda ayrıntılı bir açıklama, etüd ve analiz raporuna yer verilmediği tespitlerine yer verilmek suretiyle dava konusu planın tümünün iptaline karar verilmiş ise de, davacının parsel bazlı olarak yalnızca ... ada... parsel sayılı taşınmaza getirilen fonksiyonlara hasren bakılan davayı açtığı, planla getirilen 25 metrelik taşıt yolu ve eğitim tesis alanı fonksiyonunun kaldırılmasını talep ettiği, planın bütününün iptaline yönelik bir talebinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; sunulan bilirkişi raporu ve dava dosyanda bulunan diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazın 25 metrelik yol alanına ayrılmasına ilişkin kısmında, anılan yolun sürekliliğinin olduğu, ayrıca genel ulaşım sistemi dikkate alınarak doğru planlandığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planının üst ölçekli imar planlarına, planlama ve şehircilik ilkelerine kamu yararına uygun olduğu anlaşıldığından, talebin aşılması suretiyle, belirtilen fonksiyonun iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, reddine ilişkin olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında isabet bulunmamaktadır.