Danıştay 6. Daire E.2024/6415 K.2025/3037

2-... Bakanlığı /ANKARA

VEKİLİ

..., Hukuk Müşaviri

DAVANIN KONUSU

Adana ili, Seyhan ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı arsa vasıflı taşınmaza ilişkin olarak cins değişikliği yapılması istemiyle Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğüne yapılan 25/07/2019 tarihli başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü işleminin ve bu işlemin dayanağı olarak gösterilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının "3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi (İmar Barışı) Uyarınca Yapılacak Olan İşlemler" konulu,

06/07/2018 tarih ve 1787 (2018/8) sayılı Genelgesinin "1-Kadastro Müdürlüklerince Yapılacak Olan İşlemler" başlıklı bölümüne... tarih ve...1 sayılı Makam Oluru ile eklenen.

"Yaygın yapılaşmanın bulunduğu hisseli taşınmazlarda tüm yapıların yapı kayıt belgesi/yapı kullanma izni tamamlanmadan kat mülkiyetine geçiş mümkün olamayacağından hissedarlardan birine ait yapıya yönelik yapı kayıt belgesi ile yapılan başvurularda LİHKAB/SHKMMB tarafından düzenlenecek Ek-1 zemin tespit tutanağının kroki kısmı doldurulacak olup; düşünceler sütununa yapı kayıt belgesine konu yapının hangi hissedara ait olduğuna dair belirtme yapılarak taşınmazın beyanlar hanesinde gösterilmek üzere tapuya gönderilir." ibaresi ile "2-Tapu Müdürlüklerince Yapılacak Olan İşlemler" başlıklı bölümüne... tarih ve... sayılı Makam Oluru ile eklenen.

"Yaygın yapılaşmanın bulunduğu hisseli taşınmazlardan tüm yapıların yapı kayıt belgesi/yapı kullanma izni tamamlanmadan kat mülkiyetine geçiş mümkün olamayacağından hissedarlardan birine ait yapıya yönelik yapı kayıt belgesi ile yapılan başvurularda düzenlenecek zemin tespit tutanağı kadastro müdürlüğü kontrolünden sonra yapı kayıt belgesine konu yapının hangi hissedara ait olduğunu taşınmazın beyanlar hanesinde gösterilmekle yetinilir." ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Adana ili, Seyhan ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan 4 katlı (arsa alanı 161 m2, toplam yapı alanı 520 m2) binanın tamamı için 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi uyarınca 19/06/2019 tarihli, ... başvuru numaralı, ...belge numaralı yapı kayıt belgesinin düzenlendiği, bu nedenle tarafınca cins değişikliği yapılması istemiyle Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğüne yapılan 25/07/2019 tarihli başvurunun reddedilmesine ilişkin ...tarih ve ...

Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü işleminde ve bu işleme dayanak gösterilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının "3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi (İmar Barışı) Uyarınca Yapılacak Olan İşlemler" konulu, 06/07/2018 tarih ve 1787 (2018/8) sayılı Genelgesine ... tarih ve ... sayılı Makam Oluru ile eklenen ilgili kısımlarda hukuka uyarlık bulunmadığı; söz konusu Genelgenin 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesine aykırı olduğu, uyuşmazlık konusu binanın yeri ve konumu belli olduğundan kat mülkiyetine konu edilebileceği ileri sürülmüştür.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

1- Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, öncelikle, usule ilişkin olarak, idarelerinin hasım mevkiinden çıkartılması ve davanın Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü husumetiyle görülmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Esasa yönelik olarak, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

2- Davalı Seyhan Kaymakamlığı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazın paylı mülkiyete konu olduğu, parsel içerisinde başka yapıların da bulunduğu, diğer hissedarların muvafakati olmadan ve parsel içerisindeki diğer yapılara ilişkin yapı kayıt belgesi sunulmadan veya talebe konu kısım ifraz edilerek taksimen bina sahipleri adına tescil edilmeden, cins değişikliği ve kat mülkiyeti kurulmasının hukuken mümkün olmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak bozulan kısım hakkında davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ

Adana ili, Seyhan ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak cins değişikliği yapılması istemiyle Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğüne yapılan 25/07/2019 tarihli başvurunun reddine dair ...tarih ve ... sayılı Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü işleminin ve bu işlemin dayanağı olarak gösterilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının "3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. Maddesi (İmar Barışı) Uyarınca Yapılacak Olan İşlemler" konulu, 06/07/2018 tarih ve 1787 (2018/8) sayılı Genelgesi'nin "1-Kadastro Müdürlüklerince Yapılacak Olan İşlemler" başlıklı bölümüne 12/10/2018 tarihinde eklenen.

"Yaygın yapılaşmanın bulunduğu hisseli taşınmazlarda tüm yapıların yapı kayıt belgesi/yapı kullanma izni tamamlanmadan kat mülkiyetine geçiş mümkün olamayacağından hissedarlardan birine ait yapıya yönelik yapı kayıt belgesi ile yapılan başvurularda LİHKAB/SHKMMB tarafından düzenlenecek Ek-1 zemin tespit tutanağının kroki kısmı doldurulacak olup; düşünceler sütununa yapı kayıt belgesine konu yapının hangi hissedara ait olduğuna dair belirtme yapılarak taşınmazın beyanlar hanesinde gösterilmek üzere tapuya gönderilir." ibaresi ile "2-Tapu Müdürlüklerince Yapılacak Olan İşlemler" başlıklı bölümüne 12/10/2018 tarihinde eklenen.

"Yaygın yapılaşmanın bulunduğu hisseli taşınmazlardan tüm yapıların yapı kayıt belgesi/yapı kullanma izni tamamlanmadan kat mülkiyetine geçiş mümkün olamayacağından hissedarlardan birine ait yapıya yönelik yapı kayıt belgesi ile yapılan başvurularda düzenlenecek zemin tespit tutanağı kadastro müdürlüğü kontrolünden sonra yapı kayıt belgesine konu yapının hangi hissedara ait olduğunu taşınmazın beyanlar hanesinde gösterilmekle yetinilir." ibaresinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay 6.Dairesince verilen 24/11/2022 günlü, E:2019/21140,

K:2022/10172 sayılı kararın temyiz incelemesi sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 12/06/2024 günlü, E:2023/1997, K:2024/1359 sayılı kararıyla ...tarih ve ... sayılı Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü işlemine ilişkin davanın reddine yönelik hüküm fıkrası bozulmuştur.

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür. 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/06/2024 günlü, E:2023/1997, K:2024/1359 sayılı bozma kararı uyarınca ... tarih ve ... sayılı Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü işlemine yönelik olarak davanın görev yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Dairemizin 24/11/2022 tarih ve E:2019/21140, K:2020/10172 sayılı kararının bireysel işleme ilişkin kısmının bozulması, diğer kısımların onanması yolundaki Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/06/2024 tarih ve E:2023/1997, K:2024/1359 sayılı kararına uyulmak suretiyle ... tarih ve ... sayılı Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü işlemi yönünden uyuşmazlık hakkında gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Tapuda "arsa" vasıflı, Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 825 m2'lik taşınmazın, 161 m2'lik kısmı üzerinde ruhsatsız olarak yapılan 4 katlı (arsa alanı 161 m2, toplam yapı alanı 520 m2) binanın tamamı için, 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi uyarınca 19/06/2019 tarih yapı kayıt belgesi düzenlenmiş, anılan belgeye istinaden, davacı tarafından, 25/07/2019 tarihinde, cins değişikliği istemiyle Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğüne yapılan başvuru, anılan idarenin ...tarih ve ... sayılı işlemi ile reddedilmiştir. Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı Kanunun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde," 1. İdari dava türleri şunlardır:

a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,

b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,

c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.

2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler." hükmüne, "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinde, "...3.Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:

a) Görev ve yetki,

...Yönlerinden sırasıyla incelenir." hükmüne, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinde, "1. Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;

a) 3/a bendine göre adli (…) yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine, ...

Karar verilir." hükmüne yer verilmiştir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 997. maddesinde, "Taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.

Tapu sicili, tapu kütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluşur.

Sicilin örneği, nasıl tutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir." hükmüne, 998. maddesinde, "Tapu siciline taşınmaz olarak şunlar kaydedilir:

1. Arazi, 2. Taşınmazlar üzerindeki bağımsız ve sürekli haklar, 3. Kat mülkiyetine konu olan bağımsız bölümler.

Arazinin tapu siciline kaydı, özel kanun hükümlerine tâbidir.

Bağımsız ve sürekli hakların kaydedilmesi için gerekli koşullar ve usul Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Süreklilik koşulunun gerçekleşmesi için hakkın süresiz veya en az otuz yıl süreli olması gerekir.

Kat mülkiyetine konu olan bağımsız bölümlerin taşınmaz olarak kaydı, özel kanun hükümlerine tâbidir." hükmüne, 1008.maddesinde, "Taşınmaza ilişkin aşağıdaki haklar, tapu kütüğüne tescil edilir:

1. Mülkiyet,2. İrtifak hakları ve taşınmaz yükleri, 3. Rehin hakları." hükmüne, 1027. maddesinde, "ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği; düzeltmenin, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabileceği, tapu memurunun, basit yazı yanlışlıklarını Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik uyarınca re'sen düzelteceği" hükmüne yer verilmiştir.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun "B) Bağlantılar: I - Bağımsız bölümlerle arsa payı arasındaki bağlantı" başlıklı 5. maddesinde, "Kat mülkiyetinin başkasına devri veya miras yoluyla geçmesi halinde, ona bağlı arsa payı da birlikte geçer; arsa payı, kat mülkiyetinden veya kat irtifakından ayrı olarak devredilemiyeceği gibi, miras yoluyla da geçmez ve başka bir hakla kayıtlanamaz.

Anagayrimenkulde, kat mülkiyetine bağlanmamış veya lehine kat irtifakı kurulmamış arsa payı bırakılamaz.

Kat mülkiyetini kayıtlayan haklar, kendiliğinden arsa payını da kayıtlar.

Kat irtifakına konu olan arsa üzerinde bu hakla bağdaşması mümkün olmayan irtifaklar kurulamaz.

Anagayrimenkulde kat mülkiyetinin kurulmasından önce o gayrimenkulün kütükteki sayfasına tescil veya şerhedilmiş olan haklar kat mülkiyetini de, kaide olarak arsa payı oranında, kendiliğinden kayıtlar." hükmü, "Kat mülkiyeti kütüğü" başlıklı 11. maddesinde, "Kat mülkiyeti ve kat irtifakı, Tapu Sicili Tüzüğüne göre tutulacak kat mülkiyeti kütüğüne tescil olunur. Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, tescille ilgili genel hükümler, kat mülkiyeti kütüğüne yapılacak tescillerde de uygulanır..." hükmü, "Kat mülkiyetinin kurulması: I - İstem ve belgeler" başlıklı 12. maddesinde, "Kat mülkiyetinin kurulması için, anagayrimenkulün kat mülkiyetine çevrilmesi hususunda o gayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının aşağıda yazılı belgeler ile birlikte tapu idaresinde istemde bulunması gerekir:

a)Anagayrimenkulde, yapı veya yapıların dış cepheler ve iç taksimatı bağımsız bölüm, eklenti, ortak yerlerinin ölçüleri ve bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlı arsa payları, kat, daire, iş bürosu gibi nevi ile bunların birden başlayıp sırayla giden numarası ve bağımsız bölümlerin yapı inşaat alanı da açıkça gösterilmek suretiyle, proje müellifi mimar tarafından yapılan, yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca anagayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının imzaları alınarak onaylanan ve elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilen mimarî proje ile yapı kullanma izin belgesi.

b) Bağımsız bölümlerin kullanılış tarzına, birden çok yapının varlığı halinde bu yapıların özelliğine göre 28 inci maddedeki esaslar çerçevesinde hazırlanmış, kat mülkiyetini kuran malik veya malikler tarafından imzalanmış bir yönetim plânı." hükmü, "II - Sözleşme ve tescil" başlıklı 13. maddesinde, "Tapu memuru kendisine verilen belgelerin tamam ve usulüne uygun ve dilekçeyi verenlerin veya istemde bulunanların yetkili olduklarına kanaat getirdikten sonra, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmasına dair resmi sözleşmeyi düzenler.

Bu sözleşme aynı zamanda tescil istemi sayılır. ..." hükmü, "Yasaklar" başlıklı 50. maddesinde, "Bu kanun yürürlüğe girdikten sonra Medeni Kanuna ve diğer kanunlara göre, bir gayrimenkulün paydaşlarından birinin o gayrimenkulün bir bölümünden kat maliki gibi tek başına faydalanmasını sağlamak için irtifak hakkı kurulamaz.

Tümü kârgir olmıyan yapılarda kat mülkiyeti kurulamaz." hükmü, Ek 1. maddesinde, "Bu Kanunun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlık sulh mahkemelerinde çözümlenir." hükmü yer almıştır.

18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı "Vergi ve Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddesinin dava konusu Genelgenin yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan hükmünde "...

Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fıkrada belirtilen bedelin iki katı ödenir. ..." hükmü yer almıştır.

06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğ'in "Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri" başlıklı 6. maddesinin dördüncü fıkrasında ise, "Yapı Kayıt Belgesi alındıktan sonra yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın kullanım maksadı değişiklikleri de dahil olmak üzere tapuda cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesisi yapılabilmesi için;

a) Yapı Kayıt Belgesi,

b) Mevcut yapının veya yapıların dış cepheler ve iç taksimatı bağımsız bölüm, eklenti, ortak yerlerinin ölçüleri ve bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlı arsa payları, kat, daire, iş bürosu gibi nevi ile bunların birden başlayıp sırayla giden numarası ve bağımsız bölümlerin yapı inşaat alanı ve yapı maliklerini de gösteren ve mimar tarafından yapılan ve ana gayrimenkulün yapı maliki veya bütün paydaşlarının imzaları alınarak imzalanan ve elektronik ortamda Tapu Müdürlüğüne ibraz edilen proje,

c) İmar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edildiğine ilişkin ilgili belediyesinden alınan belge,

ç) Bağımsız bölümlerin kullanılış tarzına, birden çok yapının varlığı halinde bu yapıların özelliğine göre hazırlanmış, kat mülkiyetini kuran yapı maliki veya malikleri tarafından imzalanmış yönetim plânı,

d) Yapı Kayıt Belgesi ile zemin ve mimari proje uyumunu gösteren ve tescil sayfasını da içeren özel harita mühendislik büroları veya Lisanslı Harita Kadastro Büroları (LİHKAB) tarafından düzenlenmiş olan zemin tespit tutanağı,

ile birlikte kadastro müdürlüğüne müracaatta bulunulur. Bu fıkranın (b) bendinde belirtilen projeyi hazırlayan mimar ile (d) bendinde belirtilen zemin tespit tutanağını hazırlayan mühendisler bu belgelerin içeriklerinin doğruluğundan yapı malikleri ile birlikte hukuken sorumludur.

Bu sorumluluk gereğince kadastro müdürlüğü tarafından resen zemin tespit tutanağının sadece büro kontrolleri yapılmakla yetinilerek tescil için ilgili tapu müdürlüğüne gönderilir ve daha evvel Yapı Kayıt Belgesi için ödenen meblağ kadar bir bedelin genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere Hazine ve Maliye Bakanlığının merkez muhasebe birimi hesabına yatırılmasından sonra ilgili tapu müdürlüğünce ilgili vergi dairesi müdürlüğüne ibraz edilmek üzere,

Yapı Kayıt Belgesine konu yapıya (Mahalle/Sokak/Bina No-Ada/Parsel/Pafta No) ve söz konusu yapıdaki bağımsız bölümler veya sair tesisler ile maliklerine ait bilgileri içeren bir yazı düzenlenerek başvuru sahibine verilir ve ilgili vergi dairesince söz konusu yapıya ilişkin olarak cins değişikliği harcının tahsil edilmesi üzerine tapu müdürlüğünce belirtilen işlemler yapılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun ilgili maddelerinde, tapu siciline tescile ilişkin hükümlere yer verilmiş; 1027. maddesinde, ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği kurala bağlanmıştır.

Tapu Sicili Tüzüğünün 23. maddesinde, mevzuat ve bu Tüzük'te yer alan hükümlere uygun olmayan ve Türk Medeni Kanununun 1011. maddesine göre geçici şerhe de imkan bulunmayan istemlerin, geciktirilmeden gerekçesi, itiraz yeri ve süresi de belirtilmek suretiyle reddedileceği, ret kararına tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde müdürlüğün bağlı bulunduğu üst birime, bu birimin kararına karşı da tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Genel Müdürlüğe itiraz edilebileceği kuralına yer verilmiştir.

Tapu sicilinde tescil, terkin ve tashih istemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar; kural olarak, bu istemlerin mülkiyet veya sınırlı ayni hakların doğması, kısıtlanması ya da ortadan kalkmasına yönelik olması nedeniyle, adli yargı yerinin görevine girmektedir.

Bununla birlikte, mülkiyet veya diğer ayni haklarda herhangi bir değişiklik meydana getirmeyen tescil, terkin ve tashih işlemlerinden (cins tashihi veya basit maddi yanlışlıklar gibi) kaynaklanan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu kabul edilmektedir.

Aynı şekilde, söz konusu işlemlerin, idareye verilen kamusal bir yetkiye, diğer bir ifadeyle kamu hukukuna dayanması (örneğin, kamulaştırma şerhi) veya bu yetkinin kullanılması sonucu tesis edilen işlemin doğal sonucu olarak ortaya çıkması, uygulaması niteliğinde bulunması (örneğin, imar planı uygulaması sonucu tescil) halinde, uyuşmazlığın, idare hukuku ilke ve kuralları çerçevesinde idari yargı yerlerince görülmesi gerekmektedir.

Zira, böyle bir durumda, idarenin kamu gücüne dayanarak, resen ve tek yanlı beyanıyla işlem tesis etmesi söz konusu olup; bu idari işlem hukuk aleminden kaldırılmadıkça sicildeki kaydın düzeltilmesi olanağı bulunmamaktadır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi içtihatlarında da, tapu sicilinden kaynaklanan görev uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde, bu ölçüt esas alınmıştır. (Uyuşmazlık Mahkemesinin 08/07/1991 tarih ve E:1991/10, K:1991/14; 09/02/1998 tarih ve E:1998/5, K:1998/7 sayılı kararları)

Dava dosyasının incelenmesinden; uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde yer alan binanın tamamı için, 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca 19/06/2019 tarihinde düzenlenen yapı kayıt belgesine istinaden yapılan cins değişikliği talebinin reddi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan açıklamalar ve mevzuat hükümlerine göre, kat mülkiyeti, tapu siciline tescil ile doğmakta ve ilgililerin yazılı muvafakatları dışında tapu sicilinde yapılacak değişiklikler yönünden mahkemelerce bir karar verilmesi gerekmekte olup, Kat Mülkiyeti Kanunu ve Türk Medeni Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık konusu olayda; iptali istenilen işlem her ne kadar organik bakımdan idari bir merci tarafından ve idari yargının görevine giren düzenleyici işlemlere dayalı olarak tesis edilmiş ise de, iptali istenilen bireysel işlemin, netice itibarıyla, tapudaki cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilmesi, diğer bir ifadeyle, tapu sicilinin değiştirilmesi isteminden kaynaklandığı, davacının ise taşınmazın hissedarlarından sadece biri olduğu, idari yargı yerince, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi halinde, anılan yargı kararının tapuda tescil ve cins değişikliği sonucunu doğuracağı ve diğer hissedarların haklarının etkileneceği açıktır.

Bu itibarla, ...tarih ve ... sayılı Seyhan Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü işlemine ilişkin olarak davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmışrır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/11/2023 tarih ve E:2022/736, K:2023/695 sayılı kararı da bu yöndedir.