Danıştay 6. Daire E.2024/7632 K.2025/4847

Dava konusu istem: Tunceli İli, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Tunceli Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararları ile kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı, 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planı ile bu planlara yapılan itirazların reddine ilişkin Tunceli Belediye Meclisinin ... tarihli ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararlarının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu nazım ve uygulama imar planlarının kentin makroformu ve genel kullanım kararları itibarıyla üst ölçekli çevre düzeni planına uyumlu olduğu, eş zamanlı olarak hazırlanıp onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının da dava konusu alan için getirilen mekânsal kullanım kararları (resmi kurum alanı (Tarım İl Müdürlüğü)-konut alanı-park alanı-15 metre en kesitli taşıt yolu) bakımından birbiriyle uyumlu olduğu, dava konusu parsel ve çevresinin tümüyle yapılaşmış olduğu,

bu durumun da söz konusu alanda İmar Kanununun 18. maddesi kapsamında imar uygulaması yapılmasına engel teşkil edeceği, başka bir ifadeyle, 2019 yılı planındaki durumuyla, dava konusu parselde hissedar olan vatandaşlara, özel mülkiyette yapılaşmaya uygun imar parseli tahsis edilmesinin mümkün olmadığı, dava konusu parselde hissedar olan kamu ve özel maliklerin ayrıştırılmasının, hem resmi kurum alanı olarak planlı yerde yalnızca kamu mülkiyeti bulunmasının sağlanması hem de dava konusu parselde hissedar olan şahıslara konut inşasına müsait bir yerden parsel tescil edilebilecek olması nedenleriyle kamu yararına uygun olduğu,

dava konusu parselin yerinde ... ada ... ve ... parsellerin oluşturulduğu, bu parsellerden ... ada ... parselin resmi kurum alanı olarak planlı yerle birebir örtüştüğü ve tamamının hazine adına tescil edildiği, ... ada ... parselin ise tümüyle konut alanı olarak planlanan yere isabet ettiği, böylece hem kamu yatırımlarının yapılmasının olanaklı hale getirildiği, hem de özel mülkiyetin kullanılabilmesinin sağlandığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Tunceli İli, Merkez, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Tunceli Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planında kısmen "kamu hizmet alanı", kısmen "park alanı" ve kısmen "15 metre enkesitli yol" olarak düzenlendiği, aynı tarihli 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planında kısmen "resmi kurum alanı" kısmen "park alanı" ve "kısmen 15 metre enkesitli yol" olarak düzenlendiği, dava konusu parselin 5.309,86 m2'sinin hazine mülkiyetinde, 245,36 m2'sinin şahıs mülkiyetinde olduğu,

taşınmaz üzerinde Tunceli İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne ait sosyal tesis, depo yapıları ve müştemilatların bulunduğu, Tunceli Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararları ile kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı ile anılan taşınmazın kısmen "konut alanı", kısmen "kamu hizmet alanı", kısmen "park alanı", kısmen "15 metre enkesitli yol" olarak planlandığı, dava konusu 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planıyla kısmen "konut alanı" "resmi kurum alanı(Tarım İl Müdürlüğü)", kısmen "park alanı", kısmen "15 metre enkesitli yol" olarak planlandığı anlaşılmıştır.

Davacı idare tarafından, Tarım İl Müdürlüğüne tahsisli ve resmi kurum alanı olarak kullanılan taşınmazın konut alanı olarak planlanan kısmının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla Tunceli Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararları ile kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı, 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planı ile bu planlara yapılan itirazların reddine ilişkin Tunceli Belediye Meclisinin... tarihli ... sayılı, ...... tarih ve ... sayılı kararlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İmar planları son derece ayrıntılı analiz süreçleri sonrasında geliştirilen, planlanan alanın jeolojik yapısı, depremsellik durumu, toprak kabiliyeti, ekonomik ve sosyal yapısı, ulaşım olanakları veya kısıtları gibi çok sayıda faktörün kapsamlı ve derinlemesine incelemesinden sonra verilen arazi kullanım ve ulaşım kararlarını bir araya getiren belgelerdir. Bu nedenle planlarda değişiklik veya revizyon yapılabilmesi için bilimsel dayanaklarla desteklenen zorunlu koşulların bulunması gerekmektedir.

Bu bağlamda, imar planları, ülke, bölge ve kent verilerine göre konut, çalışma, ulaşım gibi kentsel işlevler ile sosyal ve kültürel gereksinimleri var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi biçimde yerine getirmek ve belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşuları sağlamak amacıyla kentin gelişmesi de göz önünde tutularak hazırlanır ve şartların zorunlu kıldığı biçimde ve zamanda yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilebilir.

Dosyanın incelenmesinden; hazinenin hisseli malik olduğu dava konusu taşınmazın 2019 tarihli 1/5000 ölçekli ilave revizyon nazım imar planında büyük bir kısmının kamu hizmet alanı kullanımında kaldığı, anılan plan uyarınca hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da resmi kurum alanı kullanımında kaldığı ve taşınmaz üzerinde Tunceli İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne ait sosyal tesis, depo yapıları ve müştemilatların bulunduğu, taşınmazın batısında kuzey güney yönlü bir dere yatağı bulunduğu ve bu dere ile dava konusu taşınmaz arasında park alanı kullanımı öngörüldüğü,

dava konusu 2022 tarihli plan revizyonlarında ise dava konusu taşınmazda öngörülen resmi kurum alanının bir kısmı ile batısında bulunan dere ile yapı adasını ayıran park alanının bir kısmı kaldırılarak bu alanın konut alanı olarak düzenlendiği, davalı idarenin savunmasında, işlem gerekçesinin; hazine ve şahıs hissedarlıklarının ayrıştırılması ve yapılacak parselasyon sonucu vatandaş mağduriyetlerinin giderilmesi olarak belirtildiği, davacı tarafından resmi kurum alanı olarak kullanılan taşınmazın konut alanı olarak planlanan kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta.

İdare Mahkemesince her ne kadar; dava konusu parsel ve çevresinin tümüyle yapılaşmış olduğu, bu durumun da söz konusu alanda İmar Kanununun 18. maddesi kapsamında imar uygulaması yapılmasına engel teşkil edeceği, dava konusu parselde hissedar olan kamu ve özel maliklerin ayrıştırılmasının, hem resmi kurum alanı olarak planlı yerde yalnızca kamu mülkiyeti bulunmasının sağlanması hem de dava konusu parselde hissedar olan şahıslara konut inşasına müsait bir yerden parsel tescil edilebilecek olması nedenleriyle kamu yararına uygun olduğu değerlendirmesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de;

dava konusu parselin batısında dere yatağı bulunduğu ve eski planlarda bu alan ile taşınmaz arasında tampon niteliğinde yeşil alan öngörüldüğü, dere yataklarının oluşturacağı riskin önüne geçilmesi kapsamında koruma kuşakları niteliğinde yeşil alanların oluşturulmasının şehircilik ilkeleri planlama esasları ve kamu yararına uygun bir yaklaşım olduğu,

dolayısıyla dava konusu taşınmazın bir kısmının ve anılan taşınmazın batı kısmında dere yatağına yakın bölümde yapılaşmasında sakınca bulunan park alanının konut alanına dönüştürülmesine ilişkin uyuşmazlığa konu 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planında ve anılan plana dayanılarak hazırlanan 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.