Danıştay 6. Daire E.2024/8166 K.2025/1982

Dava konusu istem: İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararlarıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 1/5000 ölçekli nazım imar planının 03.11.2023-04.12.2023 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içerisinde itiraz edilmediği, askı sürelerinin bitimini izleyen günden itibaren altmış (60) gün içerisinde davanın açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 04.04.2024 tarihinde açılan bu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı ve ...tarihli, ... sayılı kararlarıyla onaylanmıştır. Söz konusu planın 06.05.2022 - 06.06.2022 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından itiraz edilmediği, başka taşınmaz malikleri tarafından yapılan bazı itirazların kabulü üzerine anılan planın 03.11.2023 - 04.12.2023 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı ve itiraz edilmemesi sonucunda kesinleştiği görülmektedir.

Aynı taşınmaza yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 15.04.2023 tarihinde onaylandığı görülmektedir.

Davacı tarafından, taşınmazına yönelik imar durum belgesi verilmesi istemiyle başvuruda bulunulması üzerine 26.02.2024 tarihinde imar durum belgesinin düzenlenmesi üzerine anılan imar durum belgesinin dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle 04.04.2024 tarihinde ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle ise 04.04.2024 tarihinde ... İdare Mahkemesinin E:... esas sayılı dosyasında bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava açma süresi” başlıklı 7. maddesinde, “Dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise: "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler." kuralı yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. Maddesinde, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." denilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anılan Kanun maddelerinin değerlendirilmesinden, ilgililerin talebi ile tesis edilen uygulama işlemi üzerine sadece dayanağı düzenleyici işleme karşı dava açılabileceği gibi, uygulama işlemi ile düzenleyici işleme karşı birlikte veya ayrı ayrı dava açabileceği, uygulama işlemi ile düzenleyici işlemin birlikte dava konusu edilmesi zorunluluğunun bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 22. maddesi ile yapı ruhsatı almak için yasanın verilmesini zorunlu kıldığı belgeler, üzerine yapı yapılmak istenilen taşınmazın imar planında gösterilen tahsis şekli, yapı nizamı, binanın niteliği, kat adedi gibi bilgiler olmaksızın düzenlenemeyeceğine göre başvuru üzerine idarece verilen imar durumu belgesinin düzenleyici işlem olan imar planının uygulanması niteliğinde olduğunun kabulü gerekir.

Anayasal güvence altındaki temel hak ve özgürlüklerden olan mülkiyet hakkının kullanılabilmesi amacıyla ilgililerin haklarında gerekli işlemlerin yapılmasını idareden her zaman isteyebilecekleri açıktır. Bu bağlamda mülkiyet hakkının kullanılması kapsamında uygulama işlemi niteliğindeki imar durumu belgesi verilmesi istemiyle idareye yapılan başvuru üzerine düzenlenen imar durum belgesi ile dayanak imar planlarına yönelik süresi içerisinde her zaman dava açılabileceği öte yandan, dayanak olan imar planlarının da alt ölçekten başlayarak bu planların dayanağı üst ölçekli planlarla birlikte dava konusu edilebileceği kabul edilmektedir.

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından 26.02.2024 tarihinde alınan imar durum belgesi üzerine dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında ayrı bir davanın açıldığı, bu planın dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle de yine 04.04.2024 tarihinde ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında bakılmakta olan bu davanın açıldığı görülmektedir.

Bu durumda, imar durum belgesi verilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine tesis edilen 26.02.2024 tarihli imar durum belgesi üzerine dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle 04.04.2024 tarihinde dava açıldığı ve aynı tarihte söz konusu uygulama imar planının dayanağı nazım imar planının iptali istemiyle de işbu davanın açıldığı göz önünde bulundurulduğunda dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle açılan davanın süresinde olduğu sonucuna ulaşıldığından işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi yolunda verilen idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu bölge idare mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, bu bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince söz konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının birlikte yargısal incelemesinin yapılması gerektiği açıktır.