Danıştay 6. Daire E.2024/889 K.2025/2065

Dava konusu istem: Ankara İli, Polatlı İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşai faaliyetlerde bulunulduğundan bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca, yapı müteahhidi sıfatıyla davacıya 1.309.328,98 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Polatlı Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının maliki olduğu Ankara İli, Polatlı İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde inşa edilen yapıda yapı ruhsatı ve eki mimari projesine aykırı imalat yapıldığı hususu sabit olduğundan, 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca tesis edilen dava konusu ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararı'nda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca ruhsata tabi her bir yapı için ayrı ayrı yapı tatil tutanağı düzenlenmesi gerekirirken dava konusu para cezasına dayanak alınan 02/07/2021 tarihli yapı tatil tutanağında ruhsatsız imalatlara ilişkin yeterince somut ve ayrıntılı tespitlere yer verilmekle birlikte birden fazla yapı ruhsatı olan yapılar için birlikte tek tutanak düzenlendiği, bu suretle usule aykırı olarak düzenlenen tutanağa dayanılarak tesis edilen ... tarihli, ... sayılı kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçeyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Polatlı Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, Ankara İli, Polatlı İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşai faaliyetlerde bulunulduğundan bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca, yapı müteahhidi sıfatıyla davacıya 1.309.328,98.-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine, anılan belediye encümeni kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinde, " 1) Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.

2) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere,

aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: a) Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için; (...) b) Mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için,

Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verilir. c) (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı.

1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u, 2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40’ı, 3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı” olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60’ı, 4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın % 100’ü, 5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20’si, 6) Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın % 80’i,

7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50’si, 8) Ruhsatsız ise cezanın % 180’i, 9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50’si, 10) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü, 11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10’u, 12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si, 13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si,

(a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3194 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 42. maddesinden, maddenin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırıı yapılar nedeniyle verilecek idari para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün, yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalatlardan etkilenen alanın büyüklüğü olduğu; bu unsurlar kullanılarak temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde bunların da ayrı ayrı hesaplanarak temel ceza miktarına ekleneceği;

para cezası miktarının bu şekilde belirlenebilmesi için ise idari para cezası tesis edilmeden önce anılan Kanun uyarınca düzenlenmesi zorunlu olan ve ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı yapıldığının tespitini içeren yapı tatil tutanağında, aykırılıktan etkilenen alanın yüzölçümü, inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı, kullanılıp kullanılmadığı gibi niteliği gereği yerinde tespiti gerektiren hususların açık bir şekilde belirtilmesinin gerektiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince, istinaf başvurusunun kabulü ile altı blok halinde altı ayrı yapı ruhsatına istinaden inşa edilen her bir yapı için ayrı ayrı yapı tatil tutanağı düzenlenmesi gerektiğinden bahisle tek bir yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, dayanak yapı tatil tutanağında, aynı parsel üzerinde altı blok olarak inşa edilen her bir yapıdaki hukuka aykırılığın ne olduğu,

söz konusu imalatın ve aykırılıktan etkilenen alanın yüzölçümü, yapı sınıfı ve grubu vb. niteliği gereği yerinde tespiti gereken ve idari para cezasının hesaplanabilmesi için bilinmesi zaruri olan hususların hangi blokta yer aldığı da belirtilmek suretiyle ayrıntılı olarak belirlendiği anlaşıldığından, usulüne uygun surette düzenlenen yapı tatil tutanağına istinaden idari para cezası düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararı hakkındaki istinaf incelemesinin, idari para cezasının mevzuata uygun olarak belirlenip belirlenmediği değerlendirilmek suretiyle yapılması gerekirken, istinaf başvurusunun kabulü ile dayanağı yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenmediğinden bahisle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.