Danıştay 7. Daire E.2016/12024 K.2021/1765

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

Olayda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesinin 9. fıkrasının (d) bendi ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 16. maddesinin 1.fıkrasının (b) bendi ile 2581 sayılı Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkındaki Kanun'un 1. maddesi açıklandıktan sonra, anılan mevzuat hükümleri uyarınca uyuşmazlık konusu eşyanın ithalinin katma değer vergisinden muaf olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlık konusu eşyanın ithalat işlemlerinin yükümlü beyanı doğrultusunda gerçekleştirildiği, sehven alınmayan katma değer vergisinin ilgili mevzuat hükümleri uyarınca tahsil edilmesi gerektiği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İthal edilen eşyanın 4458 sayılı Kanun'un 167. maddesinin 9.fıkrasının (d) bendi uyarınca gümrük vergilerinden muaf olduğu, satın almadan önce idarece vergiden muaf olduğu bilgisinin kendilerine verildiği, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı İstanbul Liman Başkanlığı'nın 16/09/2013 tarihli yazısı ile muaf olduğuna dair meşruhat verildiği, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun vergiden muafiyet ve istisna başlıklı 167. maddesinin 9. fıkrası uyarınca, eşyanın ulaştırmacılıkta kullanılması halinde vergiden muaf olacağı açık olup, dosyanın incelenmesinden, davacının beyanname muhteviyatı "sonar cihazı" isimli eşyayı balıkçılıkta kullanmak amacıyla satın aldığının anlaşılması karşısında anılan eşyanın vergiden muaf olmadığı sonucuna ulaşıldığından davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile yazılı gerekçeyle işlemin iptali yönünde verilen mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Balıkçılık faaliyetinde bulunan davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı "sonar cihazı" cinsi eşyanın %18 katma değer vergisine tabi olduğunun tespit edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen katma değer vergisi ile bu vergi üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun gümrük vergilerinden muafiyet ve istisnaların düzenlendiği 167. maddesinin "Ulaştırmacılıkta kullanılan eşya" başlıklı 9. fıkrasının (d) bendinde, Deniz ve hava ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemesinin gümrük vergilerinden muaf olduğu düzenlenmiştir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 16. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; aşağıdaki teslim ve hizmetler vergiden müstesnadır; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesi, geçici ithalat ve hariçte işleme rejimleri ile geri gelen eşyaya ilişkin hükümleri kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithali, (Bu Kanun'un 11. maddesinde düzenlenen ihracat istisnasından yararlanarak ihraç olunan ancak, Gümrük Kanunu'nun 168.,169. ve 170. maddelerinde belirtildiği şekilde geri gelen eşyanın ithalat istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşyayla ilgili olarak ihracat istisnasından faydalanılan miktarın gümrük idarelerine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat gösterilmesi şarttır.) olduğu hükme bağlanmıştır.

2581 sayılı Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkındaki Kanun'un 1.maddesinde ise "Yurt dışında inşa suretiyle veya hazır olarak satın alınan gemilerle, yurt içinde inşa, tadil veya onarılan gemilerde (yüzer havuzlar dahil) ve bu gemilerin donatım ve seyirlerinde kullanılan makine, teçhizat ve demirbaş ile gemi üretim tesislerinin inşa, tadil, tevsi veya onarımlarında kullanılan makine, teçhizat ve demirbaşlar, ilgili mercilerin müsaadesi şartıyla gümrük vergisi ile ithalde alınan diğer vergi ve resimlerden (damga resmi dahil) muaftır." hükmüne yer verilmiştir.

4458 sayılı Gümrük Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, kıymeti üzerinden gümrük vergisine tabi eşyanın beyan edilen kıymetinin, muayene ve denetleme sonucunda, bu Kanunun 23 ila 31. maddelerinde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunması halinde noksanlığa ait vergiden başka, bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı belirtilmiştir.

07/10/2009 tarih ve 27369 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2009/15481 sayılı 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararın "Deniz ve Hava Ulaştırmacılığında Kullanılan Eşya" başlıklı bölümün "Muafiyetin kapsamı" alt başlıklı 97. maddesinde, "(1) Aşağıda belirtilen donatım ve işletme malzemesine muafiyet tanınır. a) Hava ve deniz ulaşım araçları tarafından yabancı limanlar ve meydanlardan kendi ihtiyaçları için getirilen veya bu araçlar adına gönderilen donatım ve işletme malzemesi. b) Ulaştırma,

Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca yetkilendirilen hava aracı bakım kuruluşları tarafından hava ulaşım araçları için serbest dolaşıma sokulacak donatım ve işletme malzemesi. (2) Yolcu ve yük taşımacılığı faaliyetlerinde bulunan hava yolu şirketleri tarafından bu faaliyetlerinde kullanılmak üzere serbest dolaşıma sokulan hava taşıtları, motorları ile bunların birinci fıkranın (a) bendi kapsamında yer almayan aksam ve parçalarına muafiyet tanınır.

(3) İkinci fıkra kapsamında muafiyet tanınacak hava taşıtlarının koltuk kapasitesinin yirmi ve üzeri olması gerekir. (4) Birinci fıkra kapsamı eşyanın cins ve nevileri Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile müştereken belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, deniz ve hava ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemelerinin ancak ulaştırmacılık faaliyetinde bulunan deniz ve hava ulaşım araçlarında kullanılması halinde vergiden muaf olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, ithal edilen eşya, 4458 sayılı Kanun'un 167. maddesinin 9. fıkrasının (d) bendi kapsamında, deniz araçlarına ait donatım ve işletme malzemesi olarak değerlendirilmek suretiyle vergiden muaf olduğu sonucuna varılmış ise de; dosyanın incelenmesinden, davacının balıkçı teknesinde kullanmak amacıyla "sonar cihazı" isimli eşyayı satın aldığı, oysa ilgili mevzuata göre anılan eşyanın ancak ulaştırmacılık faaliyetinde bulunan deniz araçlarında kullanılması halinde muafiyet kapsamında donatım ve işletme malzemesi olarak kabul edilebileceği hususları dikkate alındığında, balıkçılık faaliyetinde kullanılmak için alınan eşyanın vergiden muaf olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, Mahkemece yeniden verilecek kararda, para cezası kararı alınabilmesi için 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin yukarıda yer verilen 1. fıkrasının (b) bendinde öngörülen koşulların olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin de ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.