Danıştay 7. Daire E.2020/1199 K.2023/1166

Dava Konusu İstem

Davacı tarafından, … Ağır Ceza Mahkemesince 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 24. maddesi delaletiyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasının 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun kapsamında yapılandırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; ...

Ağır Ceza Mahkemesince 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 24. maddesi delaletiyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen idari para cezasının, 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun kapsamında yapılandırılması talebiyle yapılan başvuru reddedilmişse de.

7143 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca 31/03/2018 tarihinden önce (bu tarih dahil) 4458 sayılı Kanun ve ilgili diğer kanunlar kapsamında gümrük yükümlülüğü doğan ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gümrük idarelerince takip edilen gümrük vergileri ve bunlara bağlı fer'i alacaklar ile idari para cezalarının yapılandırma kapsamında olduğuna ilişkin düzenleme dikkate alındığında, para cezası kararını alan mercinin farklı olmasının söz konusu cezanın mahiyetini değiştirmeyeceği sonucuna ulaşıldığından,

yapılandırma kapsamında olduğu anlaşılan uyuşmazlık konusu para cezası için 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvurunun reddine dair işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca Mahkemelerce verilen idari para cezalarından olan dava konusu idari para cezasının, yapılandırılabilecek alacaklar arasında sayılmadığından 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılamayacağı, tesis edilen işlemin usul ve yasalara uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un "Kapsam ve Tanımlar" başlıklı 1. maddesinin (a) ilâ (h) bentlerinde bu kanun kapsamına giren alacaklar sayılmış, (a) bendinde. "4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamına giren" borçları, (b) bendinde; "ismen sayılan Kanunlar kapsamına giren alacakları, (c) bendinde.

"Yukarıdaki bentler dışında kalan ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında takip edilen 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında olup tahsil dairesine takip için intikal etmiş olan amme alacakları dâhil olmak üzere asli ve fer’i amme alacakları, (d) bendinde ise.

"31/3/2018 tarihinden (bu tarih dâhil) önce 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili diğer kanunlar kapsamında gümrük yükümlülüğü doğan ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil daireleri tarafından 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip edilen gümrük vergileri, idari para cezaları, faizler, gecikme faizleri, gecikme zammı alacakları..." yer almıştır.

Davacı hakkında … Ağır Ceza Mahkemesince 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 24. maddesi delaletiyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen idari para cezasının, 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılması talebi davanın konusunu oluşturmaktadır.

Vergi mahkemeleri, İdari Yargı Düzeninin özel görevli mahkemeleridir. Bu yargı düzeninin genel görevli mahkemeleri ise, idare mahkemeleridir. Bunun anlamı; özel görevli idari mahkeme olan vergi mahkemelerinin görev alanının kanunla belli edilmiş bulunması; kanunla sınırları çizilen bu alan dışında kalan ve özel görevli başka idari yargı yerinin; örneğin, Danıştayın görev alanına da girmeyen idari uyuşmazlıkların idare mahkemelerince çözülmesinin gerekli olmasıdır. Başka anlatımla; özel görevli idari yargı yerlerinin görev alanına girmeyen idari uyuşmazlıkların "kanuni hakimi" idare mahkemeleridir.

Özel görevli idari yargı yeri olarak vergi mahkemelerinin görev alanı, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3410 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değişik 6. maddesinde gösterilmiştir.

Bu maddenin (a) bendine göre; vergi mahkemeleri, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaların; (b) bendine göre, (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasına ilişkin davaların; (c) bendine göre ise, diğer kanunlarla verilen işlerin çözümüyle görevlidir.

Öte yandan; aynı Kanun'un 5. maddesinde de, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışında, maddede belirtilen davaların idare mahkemelerince karara bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Sözü edilen hükümlere göre, vergi mahkemelerinin bir uyuşmazlığın görüm ve çözümüne bakabilmeleri, sayılan davalardan birinin mevcut olması koşuluna bağlı bulunmaktadır. Olayda ise, maddede sayılan davalardan birine konu olabilecek türde tesis edilmiş herhangi bir işlem söz konusu olmayıp, adli yargı yerince karara bağlanmış, itiraz/kanun yolu aşaması aynı yargı kolunda tamamlanmış, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairesince takip edilen bir idari para cezasının yapılandırılması talebinin reddi işlemi davanın konusunu oluşturmaktadır. Dolayısıyla, dava konusu para cezasının yapılandırılması talebi üzerine tesis edilen işleme ilişkin uyuşmazlık, vergi mahkemelerinin sınırları "kanunla çizilmiş özel görev alanı"nın dışında kalmaktadır.

Bu itibarla, genel görevli idare mahkemelerinin görev alanına giren söz konusu uyuşmazlık vergi mahkemesince çözümlenemeyeceğinden mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.