Danıştay 7. Daire E.2020/1204 K.2023/1998

Dava Konusu İstem

Davacı adına 2018 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 34 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle ihraç edilen eşyalar için TAREKS referans numaraları bulunmadığı halde alınmış gibi gösterildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca, eşyanın gümrüklenmiş değeri tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. Vergi Mahkemesinin … tarih ve E…, K:… sayılı kararıyla; ürünlerin ihraç veya ithal edilebileceğine dair geçerli TAREKS referans numaralarının bulunmaması halinde ürünlerin ithaline ve ihracına izin verilmemesi ve olumsuzluğun beyannamenin kapatılmasından önce ya da sonra tespit edilmesi haline göre gerekli kontrollerin yapılmasını teminen yükümlünün ilgili kuruma yönlendirilmesi ya da ilgili kurumun bilgilendirilmesinin gerektiği,

ancak ilgili kurumca gerçekleştirilen denetimin olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi ya da zaten referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterildiğinin anlaşılması halinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılmasının mümkün olduğu,

olayda, davacı tarafından, limon, mandalina, portakal cinsi eşyanın ihracı için zorunlu olan TAREKS referans numarası yerine havuç, armut, ayva cinsi eşyalara ait referans numaralarının ihracat beyannamelerinde gösterildiği ve ihracat işlemlerinin bu şekilde tamamlandığından bahisle 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca TAREKS referans numarası temin edilmeden ihraç edilen eşyaların gümrüklenmiş değerinin bir katı tutarında kesilen para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının ihraç ettiği ürünlerin bir kısmı (havuç, armut, ayva) için ilgili kurumdan alınmış uygunluk belgelerinin ve TAREKS referans numaralarının bulunduğu ancak limon, mandalina, portakal cinsi eşyanın ihracı için zorunlu olan TAREKS referans numarası temin edilmediği halde TAREKS referans numarası temin edilen (havuç, armut, ayva) eşyalara ait referans numaraları ihracat beyannamelerinde gösterilerek limon,

portakal ve mandalina cinsi eşyanın ihraç edildiğinden bahisle TAREKS referans numarası temin edilmeden ihraç edilen eşyaların gümrüklenmiş değerinin bir katı tutarında para cezası kararı alınmış ise de, 4458 sayılı Kanunun 235. maddesinin 2. fıkrasının 7190 sayılı Kanunla değişik halinde, fiilin unsurları ve fiiline uygulanacak para cezası tutarı yönünden, kişilerin lehine sonuçlar doğurabilecek nitelikte (gümrüklenmiş değerinin onda biri kadar idari para cezası) düzenleme yapılmış olması karşısında,

gümrük uyuşmazlıklarındaki para cezalarında da uygulanacağı tartışmasız olan "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki ilke uyarınca, ihraç konusu eşyaların gümrüklenmiş değerinin bir katı tutarında alınan para cezası kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne mahkeme kararının kaldırılmasından sonra dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Dava dilekçesi ekinde sunulan serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin incelenmesi sonucu, gerçekte ihraç edilen ürünler (limon, portakal, mandalina) için TAREKS referans numarası beyan edilmediği gibi, dava konusu işlemde belirtilenin aksine eşyaların gümrük tarife istatistik pozisyonlarının da doğru beyan edilmiş olduğu, diğer yandan davalı idare tarafından ceza kararına esas alınan bilgi ve belgelerin davanın hiçbir aşamasında dava dosyasına ibraz edilmediği,

bununla birlikte Dairece söz konusu eksiklik giderilmeden yalnızca davacı tarafça sunulan bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle varılan kanaatle karar verildiği görülmüş olup, re'sen araştırma ilkesi kapsamında dava konusu işleme esas teşkil edecek bilgi ve belgelerin davacı ve davalı taraftan temin edilerek, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde aranan şartların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda yapılacak inceleme sonucuna göre yeniden karar verilmek üzere söz konusu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına 2018 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 34 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle ihraç edilen eşyalar için TAREKS referans numaraları bulunmadığı halde alınmış gibi gösterildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca, eşyanın gümrüklenmiş değeri tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde yer alan. "Eşyanın ihracı, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrüklenmiş değeri kadar" idari para cezası verileceğine ilişkin hüküm.

24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle, "Eşyanın ihracı, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, gümrüklenmiş değerinin onda biri kadar" idari para cezası verileceği şeklinde değiştirilerek 07/11/2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı adına tescilli beyannamelerle gerçekleştirilen ihracatta, BİLGE sistemine girişi yapılan beyannamede eşya tanımı kısmına TAREKS'i temin edilen eşyanın ismi (havuç, armut, ayva) yazılmasına rağmen, beyan edilen eşyanın yer aldığı gümrük tarife istatistik pozisyonunun değil, gerçekte ihraç edilen ürüne (limon, portakal, mandalina) ait numaranın yazıldığı; diğer yandan gümrük memurlarına sunulan asıl, kaşeli ve imzalı beyanname çıktısında da eşya tanımının gümrük tarife istatistik pozisyonununda fiili olarak ihraç edilen ürün olmayıp, TAREKS'i temin edilen ürün (havuç, armut, ayva) yazılarak gösterildiği,

bu nedenle idareyi yanıltıcı işlem gerçekleştirildiğinin tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca ceza kararı alındığı, söz konusu ceza kararına vaki itirazın reddine dair işlemin işbu davada dava konusu edildiği, yargılamanın davacı tarafından ibraz edilen bilgi ve belgeler esas alınarak yapıldığı, davalı idare tarafından ise dosyaya herhangi bir bilgi belge sunulmadığı,

gerek Mahkeme gerekse de Bölge İdare Mahkemesi tarafından istinaf incelenmesinde işleme dayanak alınan bilgi ve belgelerin dava taraflarından temin edilmeksizin eksik incelemeyle hüküm tesis edildiği anlaşılmıştır.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince 4458 sayılı Kanunun 235. maddesinin 2. fıkrasının 7190 sayılı Kanunla değişik halinde, fiilin unsurları ve fiile uygulanacak para cezası tutarı yönünden, kişilerin lehine sonuçlar doğurabilecek nitelikte (gümrüklenmiş değerinin onda biri kadar idari para cezası) düzenleme yapılmış olması karşısında, gümrük uyuşmazlıklarındaki para cezalarında da uygulanacağı tartışmasız olan "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki ilke uyarınca,

ihraç konusu eşyaların gümrüklenmiş değerinin bir katı tutarında alınan para cezası kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, kişiler lehine kanuni düzenleme yapılmış olması tek başına işlemin iptal nedeni olarak kabul edilmesini mümkün kılmayıp, söz konusu maddede yapılan değişiklikle getirilen lehe hüküm yalnızca ceza miktarının azalmasına neden olmaktadır.

Ceza miktarı konusunda değerlendirme yapılabilmesi için ise, öncelikle cezanın dayanağı olan işlemin incelenmesi ve ceza kesilmesi için aranan şartların somut olayda bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda, Dairece, re'sen araştırma ilkesi kapsamında dava konusu işleme esas teşkil edecek ve tarafların iddialarını karşılayacak bilgi ve belgelerin davanın her iki tarafından da temin edilerek karşılaştırılması suretiyle 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde aranan şartların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda yapılacak inceleme sonucuna göre yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.

Öte yandan; 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde öngörülen şartların somut olayda gerçekleştiği sonucuna ulaşılması halinde; 4458 sayılı Kanun'un anılan hükmünün 7190 sayılı Kanunun 12. maddesiyle değiştirilen şeklinde, gümrüklenmiş değerinin onda biri kadar para cezası öngörülmüş olması ve vergi cezaları için de geçerli olan "lehe hükmün uygulanması" yolundaki Genel Ceza Hukuku ilkesi karşısında, yeniden verilen kararda bu hususun da gözetilmesi gerekmektedir.