Danıştay 7. Daire E.2021/1363 K.2023/4615

Dava konusu istem: Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın, varış gümrüğünde yapılan kontrolünde, eksik çıktığından bahisle Gümrük Yönetmeliği'nin 239. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca tahakkuk ettirilerek ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davacının rejim hak sahibi (asıl sorumlu) olduğu transit refakat belgesi muhteviyatı eşyaların eksik olduğundan bahisle alınan tahakkuk kararına vaki itirazın reddine dair işleme karşı dava açılmadığı gibi kesinleşen amme alacağının tahsili için düzenlenen ödeme emri de dava konusu edilmeyerek söz konusu vergilerin ödendiği,

bu durumda, ödeme emrine karşı açılacak davada uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesinden sonra ortada 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde belirtilen hata halinin ve ödenmemesi gereken bir verginin bulunup bulunmadığına karar verilebileceğinden, ödenen tutarların geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ceza davasında beraatlerine karar verildiği, bilgileri dışında mahrecinden hataen eksik yüklemeden kaynaklanan farklılığa ilişkin sorumluluklarının bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Olayda, açıkça yanlışlıkla alınan veya fuzulen tahsil edilen bir vergiden söz edilemeyecek olup, davacının geri verme başvurusu 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde öngörülen koşulları taşımadığından temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın, varış gümrüğünde yapılan kontrolünde, eksik çıktığından bahisle Gümrük Yönetmeliği'nin 239. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca tahakkuk ettirilerek ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13, K:1966/6 sayılı kararında, aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir. Bu bakımdan.

4458 sayılı Kanun'un benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da, iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Olayda, uyuşmazlığın çözümünün, transit rejimi kapsamında taşınan eşyada tespit edilen eksiklik nedeniyle yapılan tahakkukun hukuka uygun olup olmadığı hususunun değerlendirilmesini gerektirmesi nedeniyle, ortada, açıkça yanlışlıkla alınan veya fuzulen tahsil edilen bir verginin söz konusu olmadığı, dolayısıyla davacının geri verme isteminin 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı sonucuna varılmış olup, davaya konu işlemde bu nedenle hukuka aykırılık bulunmadığından, yukarıda değinilen gerekçeyle verilen kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.