Danıştay 7. Daire E.2021/2893 K.2023/4620

Dava konusu istem: Davacı adına tescilli … sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın yurt içinde bırakıldığından bahisle tahakkuk ettirilen gümrük, katma değer ve özel tüketim vergilerine vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, 24/10/2019 tarihli ara kararına yönelik İpsala Gümrük Müdürlüğü'nün cevabi yazısından; transit refakat belgesinin sarı hattan işleminin gerçekleştirilerek mühürlü olarak sevk edildiği, mühür, mazot ve halat kontrolünde herhangi bir olumsuzluğa rastlanılmadığı, sarı hat kriterlerine göre işlemi yapılan evraklar arşivlenmediğinden istenilen belgelere ulaşılamadığının belirtildiği,

dolayısıyla, transit refakat belgesi muhteviyatı eşyayı taşıyan aracın İpsala Gümrük Müdürlüğünden Türkiye'ye girişinde mührünün kopuk olup olmadığı veya eşyanın rejim hükümlerine aykırı şekilde gümrük bölgesinde bırakıldığına dair somut bir tespitin de bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, eksikliğin nedeninin hırsızlık olduğu ve bu olayın da yurt dışında gerçekleşmiş olduğunun kabulü halinde dahi, bildirim sorumluluğunun ihmal edilerek eşyaların tam ve eksiksizmiş gibi bildiriminin yapıldığının anlaşılması karşısında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, "Gümrük idaresi veya idareleri" deyiminin, gümrük mevzuatında belirtilen işlemlerin kısmen veya tamamen yerine getirildiği merkez veya taşra teşkilatındaki hiyerarşik yönetim birimlerinin tamamını; (b) bendinde, "Giriş gümrük idaresi" deyiminin, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine getirildiği ve risk analizine dayalı giriş kontrolüne tabi tutularak geciktirilmeksizin sevk işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresini;

(c) bendinde, "İthalat gümrük idaresi" deyiminin, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın risk analizine dayalı kontrolleri de dahil olmak üzere gümrükçe onaylanmış bir işlem ve kullanıma tabi tutulmasına ilişkin işlemlerinin yerine getirildiği gümrük idaresini; (e) bendinde, "Çıkış gümrük idaresi" deyiminin, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesini terk etmeden önce sunulmasının gerekli olduğu ve çıkış işlemlerinin tamamlanması ile ilgili gümrük kontrolleri ve risk analizine dayalı kontrollere tabi tutulduğu gümrük idaresini.

12. fıkrasında, "Gümrük gözetimi" deyiminin, gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere gümrük idareleri tarafından genel olarak uygulanan işlemleri.

13. fıkrasında, "Gümrük kontrolü" deyiminin, Türkiye Gümrük Bölgesi ile diğer ülkeler arasında taşınan eşyanın giriş, çıkış, transit, nakil ve nihai kullanımını ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın durumunu düzenleyen gümrük mevzuatı ve diğer mevzuatın doğru uygulanmasını sağlamak için gümrük idareleri tarafından yürütülen; eşyanın muayenesi, beyanname verileri ile elektronik veya yazılı belgelerin varlığının ve gerçekliğinin doğrulanması, işletmelerin hesap ve diğer kayıtlarının incelenmesi,

taşıma araçlarının kontrolü, bagajların ve kişilerin yanlarında ya da üstlerinde taşıdıkları diğer eşyanın kontrolü ile resmi araştırmalar ve diğer benzeri uygulamaları ifade edeceği öngörülmüş.

Kanun'un 36. maddesinde, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın girişinden itibaren gümrük gözetimine tabi olduğu, bunların yürürlükteki hükümlere uygun olarak gümrük idareleri tarafından denetleneceği, söz konusu eşyanın gümrük statüleri belirleninceye, serbest dolaşımda olmayan eşyanın ise 77. maddenin 1. fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, gümrük statüleri değişinceye ya da serbest bölgeye girinceye yahut 163 ve 164. maddeler gereğince yeniden ihraç veya imha edilinceye kadar gümrüğün gözetimi altında kalacağı hükme bağlanmış.

84. maddesinin 1. fıkrasında, ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınmasının, transit rejimi hükümlerine tabi olduğu.

2. fıkrasında, gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye'ye, Türkiye'den yabancı bir ülkeye, bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe taşınmasına izin verecekleri belirtilmiş.

86. maddesinde de, asıl sorumlunun, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu,

asıl sorumlununu yükümlülükleri saklı kalmak üzere, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcının da, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü oldukları kuralına yer verilmiş.

183. maddesinin 1. fıkrasında ise, gümrük gözetimi altındaki ithalat vergilerine tabi eşyanın, kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılması halinde gümrük yükümlülüğünün doğacağı öngörülmüştür.

Gümrük Yönetmeliğinin 212. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde, "Hareket idaresi"nin, Eşyanın transit rejimine tabi tutulmasına ilişkin beyanın kabul edildiği gümrük idaresini; (j) bendinde, "Varış idaresi"nin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın, rejimin sonlandırılması için sunulması gereken gümrük idaresini ifade ettiği; 239. maddesinde, hareket idaresinin, kendisindeki bilgilerle varış idaresinden gelen bilgileri karşılaştırarak rejimin usulüne uygun olarak sonlandırıldığını tespit etmesi durumunda rejimi ibra edeceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen düzenlemelerin değerlendirilmesinden, transit rejim kapsamında taşınan eşyaya ilişkin olarak 4458 sayılı Kanun uyarınca gözetim ve denetime ve işlem tesis etmeye yetkili gümrük idaresinin, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine giriş işlemlerini gerçekleştirerek transit rejime tabi tutan gümrük idaresi olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; … no'lu transit refakat belgesi kapsamındaki eşyanın yurda giriş işlemlerini yapan gümrük idaresinin İpsala Gümrük Müdürlüğü, varış gümrük idaresinin ise Muratbey (Halkalı) Gümrük Müdürlüğü olduğu, bu durumda, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine giriş işlemlerini gerçekleştirerek transit rejime tabi tutan idarenin İpsala Gümrük Müdürlüğü olması nedeniyle söz konusu eşyayla ilgili olarak işlem tesis edilmesine anılan Müdürlüğün yetkili olduğu anlaşıldığından, eşyanın sevk edildiği Muratbey (Halkalı) Gümrük Müdürlüğünce tesis edilen işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık, temyize konu kararda ise sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.