Danıştay 7. Daire E.2022/2363 K.2023/2487

Dava konusu istem: Bazı lüks araçlara ait serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin kıymet yönünden incelenmesi sonucunda düzenlenen cevaplı raporlarda, ithal edilen araçların kıymetinin eksik beyan edildiği ve vergileri ödenmeksizin ithalat işlemlerinin tamamlandığının tespit edildiğinden bahisle ilk iktisap kapsamında mükellef olan davacı adına takdir komisyonu kararına istinaden 2017 yılının Mayıs dönemi için re'sen tarh edilen özel tüketim vergisi ve tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen vergi ziyaı cezasının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, verilen ara kararları ile davaya konu işlemin sebep unsuru olan kıymet farkına nasıl ulaşıldığı hususu sorulmasına rağmen davalı idarece kıymet farkının hangi belgeye, rapora vs. istinaden tespit edildiğinin somut olarak ortaya konulamadığının anlaşılması karşısında, nasıl belirlendiği anlaşılamayan tutarların matrah olarak takdiri suretiyle yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünce, cevaplı raporlara istinaden hesaplanan kıymet farkları, serbest dolaşıma giriş beyannameleriyle ilişkilendirilerek özel tüketim vergisi yönünden gereği yapılmak üzere gönderildiğinden takdir edilen matrahın dayanaksız olduğundan söz edilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Olayda, takdir komisyonu kararı eki listede veya gümrük idaresinin yazısında tespit edildiği belirtilen kıymet farkları ile ilgili olarak gümrük idaresince işlem tesis edilip edilmediği, edilmişse söz konusu işlemlere dava açılıp açılmadığı hususlarının da araştırılması suretiyle uyuşmazlığın esasının incelenerek yeniden karar verilmesi icap ettiğinden temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İthal edilen bazı lüks araçların kıymetlerinin noksan beyan edilerek eksik özel tüketim vergisi ödendiğinden bahisle gümrük müfettişleri tarafından tanzim edilen cevaplı raporlar eki kıymet farklarını gösterir listeye veya gümrük idaresince gönderilen yazıya istinaden ilk iktisap kapsamında mükellef olan davacının takdire sevk edilmesi üzerine, takdir komisyonunca takdir edilen matrah üzerinden dava konusu vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergisi tarhiyatı yapılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu.

30. maddesinin 1. fıkrasında, re'sen vergi tarhının, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanunî ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh edilmesi olduğu.

2. fıkrasında ise, sayılan hallerden herhangi birinin bulunması durumunda vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadığının kabul edileceği. 31. maddesinin 1. fıkrasında, takdir komisyonunca belli edilen matrah veya matrah kısmının takdir kararına bağlanacağı. 74. maddesinde, takdir komisyonlarının görevlerinin neler olduğu.

75. maddesinin 1. fıkrasında, takdir komisyonunun 74. maddedeki görevleri dolayısıyla bu Kanun'da yazılı inceleme yetkisini haiz olduğu. 134. maddesinin 1. fıkrasında da, vergi incelemesinde amacın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırarak, tespit etmek ve sağlamak olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu edilen vergi ve cezaların dayanağı olan takdir komisyonu kararında, karara ekli listede/yazıda yer alan şasi numaralarına sahip araçlar için tespit edilen gümrük kıymet farkı üzerinden özel tüketim vergisi hesaplandığının belirtildiği, söz konusu gümrük kıymet tespitine ilişkin listede/yazıda ise araçların şasi numaraları, gümrük beyannamesi tarih ve sayıları, beyan edilen katma değer vergisi matrahları, tespit edilen kıymet farkları gibi tutarların yer aldığı anlaşılmış olup, takdir komisyonu kararlarının dayanağının olmadığından ya da eksik incelemeye dayalı olduğundan söz etmeye olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, takdir komisyonu kararı eki listede veya gümrük idaresinin yazısında tespit edildiği belirtilen kıymet farkları ile ilgili olarak gümrük idaresince işlem tesis edilip edilmediği, edilmişse söz konusu işlemlere karşı dava açılıp açılmadığı hususlarının da araştırılması suretiyle uyuşmazlığın esası incelenerek karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.