Danıştay 7. Daire E.2022/2372 K.2023/2502

Dava konusu istem: Bazı lüks araçlara ait serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin kıymet yönünden incelenmesi sonucunda düzenlenen cevaplı raporlarda, ithal edilen araçların kıymetinin eksik beyan edildiği ve vergileri ödenmeksizin ithalat işlemlerinin tamamlandığının tespit edildiğinden bahisle ilk iktisap kapsamında mükellef olan davacı adına takdir komisyonu kararına istinaden 2018 yılının Ekim dönemi için re'sen tarh edilen özel tüketim vergisi ve tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen vergi ziyaı cezasının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, daha sonraki aşamada aracın maliki tarafından tedbiren 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun geçici 10. maddesi uyarınca verilen dilekçeye istinaden fark matrah üzerinden dava konusu cezalı tarhiyatın yapıldığı, ancak özel tüketim vergisinde, vergiyi doğuran olayın malın teslimi veya ilk iktisabı olduğu,

davacı tarafından da söz konusu aracın satışı esnasında beyanname verilerek özel tüketim vergisinin ödendiği göz önüne alındığında, aracı ithal edenin ifadesi alınarak ve gerekirse piyasa araştırması yapmak suretiyle beyan edilen özel tüketim vergisi matrahının gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespit edilmesi gerekirken, vergiyi doğuran olay gerçekleştikten sonra aracın maliki tarafından verilen dilekçeye istinaden tespit edilen kıymet farkı nedeniyle yapılan vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergisi tarhiyatında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Takdir komisyonunca matrah takdirinde bulunulurken gümrük müdürlüğünce gönderilen bilgi ve belgeler dikkate alındığından, takdir edilen matrahın dayanaksız olduğundan söz edilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Araç malikinin dilekçesine istinaden değil, aksine daha önce gümrük idaresince kıymet farkı tespit edildiği anlaşılan olayda, gümrük kıymetinde tespit edilen eksikliğin, doğrudan katma değer vergisi matrahını ve dolayısıyla özel tüketim vergisi matrahını etkileyeceği göz önünde bulundurularak kıymet farkı ile ilgili olarak gümrük idaresince işlem tesis edilip edilmediği, edilmişse söz konusu işlemlere dava açılıp açılmadığı hususlarının da araştırılması suretiyle karar verilmesi gerekirken, maddi ve hukuki durumun yanlış nitelendirilmesi suretiyle verilen temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İthal edilen bazı lüks araçların kıymetlerinin noksan beyan edilerek eksik özel tüketim vergisi ödendiğinden bahisle gümrük müfettişleri tarafından tanzim edilen cevaplı raporlar eki kıymet farklarını gösterir listeye veya gümrük idaresince gönderilen yazıya istinaden ilk iktisap kapsamında mükellef olan davacının takdire sevk edilmesi üzerine, takdir komisyonunca takdir edilen matrah üzerinden dava konusu vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergisi tarhiyatı yapılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin (b) bendinde, Kanun'a ekli (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabının bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim vergisine tabi tutulacağı.

2. maddesinin (b) bendinde, ilk iktisabın, (II) sayılı listedeki mallardan Türkiye'de kayıt ve tescil edilmemiş olanların kullanılmak üzere ithalini, müzayede yoluyla veya kayıt ve tescil edilmiş olsa dahi 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre iade edilenler de dahil motorlu araç ticareti yapanlardan iktisabını, motorlu araç ticareti yapanlar tarafından kullanılmaya başlanmasını, aktife alınmasını veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesini ifade ettiği, 3. maddesinin (a) bendinde, mal teslimi veya ilk iktisap hallerinde, vergiyi doğuran olayın malın teslimi veya ilk iktisabı olduğu.

11. maddesinin 3. fıkrasında ise, (II) sayılı listede yer alan mallar için verginin matrahının bunların teslimi, ilk iktisabı ve ithalinde, hesaplanacak özel tüketim vergisi hariç, katma değer vergisi matrahını oluşturan unsurlardan teşekkül edeceği hükme bağlanmıştır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 20. maddesinde, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu, bedel deyiminin ise, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade ettiği; 21. maddesinde ise, ithalatta verginin matrahının, ithal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti olduğu belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; ithalattaki katma değer vergisi matrahının, ithal edilen malın kıymetinin gümrük vergisi tahakkukuna esas olan kıymeti olduğu, özel tüketim vergisi matrahının ise, özel tüketim vergisi hariç katma değer vergisi matrahından oluştuğu sonucuna ulaşılmaktadır. Bu bakımdan, gümrük kıymetinde tespit edilen eksikliğin, doğrudan katma değer vergisi matrahını ve dolayısıyla özel tüketim vergisi matrahını etkileyeceği açıktır.

Dosyanın, Dairemizin E:2022/2758 sayılı dosyasıyla birlikte incelenmesinden; davaya konu cezalı tarh işleminin, … tarafından ithal edilen araçlara ait Hollanda Gümrük İdaresinden temin edilen "opsiyon ve aksesuar" faturalarında yer alan kıymetin beyan dışı bırakıldığının tespit edildiğinden bahisle tesis edildiği, matrahın ise, söz konusu dosyada mevcut bulunan ve cevaplı rapor eki olan fark gümrük kıymetine ilişkin tablo esas alınarak takdir edildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, araç malikinin dilekçesine istinaden değil, aksine daha önce gümrük idaresince kıymet farkı tespit edildiği anlaşılan olayda, yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alınarak kıymet farkı ile ilgili olarak gümrük idaresince işlem tesis edilip edilmediği, edilmişse söz konusu işlemlere karşı dava açılıp açılmadığı hususlarının da araştırılması suretiyle uyuşmazlığın esası incelenerek karar verilmesi gerekirken, maddi ve hukuki durumun yanlış nitelendirilmesi suretiyle verilen temyize konu kararda isabet görülmemiştir.