Danıştay 7. Daire E.2022/2637 K.2025/547

... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Dış Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında 8413.30.80.90.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda beyan edilen 1024 kap "gaz otomatiği" ticari tanımlı eşyanın bir kısmının (4984kg) 4010.31.00.00.00 pozisyonunda yer aldığı ve 2019/1 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliği'ne istinaden TAREKS Belgesine tabi olduğundan bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezası ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı adına tescilli ...tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaların bulunduğu konteynerde yapılan kontrolde beyan harici kasnak, düz kayış ve yivli kayış ticari tanımlı eşyaların tespit edilmesi üzerine...Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve... sayılı kararı ile söz konusu eşyalara el konulduğu,"Yivli Kayış" ticari tanımlı eşyanın 4010.31.00.00.00 pozisyonunda ve 2019/1 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliği gereğince Tareks belgesine tabi olduğunun tespit edildiği,

...tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya bu hususun bildirilerek uygunluk belgesinin istenildiği, bildirime rağmen Tareks belgesi ibraz edilmediğinden bahisle dava konusu ek tahakkuk ve ceza kararının alındığı, olayda, eşyaya Sulh Ceza Hakimliğince el konulmuş olması ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 181 ve 208. maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden, el konulan eşyanın müsadere edilmesi halinde gümrük yükümlülüğünün sona erecek olması nedeniyle,

serbest dolaşımda olmayan ve serbest dolaşıma girip girmeyeceği ya da müsadere edilip edilmeyeceği hususunda henüz bir kesinlik bulunmayan eşya için düzenlenen ek tahakkuk ve para cezası kararları ile bu kararlara vaki itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Vergi dava dairesince, eşyanın serbest dolaşıma girip girmeyeceği ve müsadere edilip edilmeyeceği konusunda kesinlik bulunmadığı ve müsadere edilmesi halinde gümrük yükümlülüğünün sona ereceği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş ise de; olayla ilgili yapılan yargılama neticesinde ...Ağır Ceza Mahkemesinin E:..., K:... sayılı kararıyla eşyaya ilişkin müsadere kararının verilmediği anlaşıldığından,

kaldı ki müsadere edilmesi halinde vergiye ilişkin yükümlülük sona erse dahi, cezalandırma şartlarının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğinden, eşyanın davalı idarece tespit edilen pozisyonunun doğruluğu ve tespit edilen pozisyonda TAREKS belgesine tabi olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulmasından sonra, olayda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1.fıkrasının c bendinin uygulanma koşullarının değerlendirilmesi suretiyle yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tescilli ...tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında 8413.30.80.90.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda beyan edilen 1024 kap "gaz otomatiği" ticari tanımlı eşyanın bir kısmının (4984kg) 4010.31.00.00.00 pozisyonunda yer aldığı ve 2019/1 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliği'ne istinaden TAREKS Belgesine tabi olduğundan bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezası ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde; ithali lisansa, şarta, izne, kısıntıya ve belli kuruluşların vereceği uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği, 4. fıkrasında; 1. fıkranın (c) bendinde, belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirileceği ve eşyanın 177 ila 180. madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.

30/12/2017 tarih ve 30641 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/1 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliğinin 3. maddesinde, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sisteminin, (TAREKS) ürün güvenliği ve teknik düzenlemeler mevzuatı uyarınca yürütülen denetim, uygunluk ve izin işlemlerinin elektronik ortamda ve risk esaslı olarak yapılması amacıyla kurulan internet tabanlı uygulama olduğu.

11. maddesinde, ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarasının gümrük beyannamesinin 44 no'lu hanesine firma tarafından kaydedilmesinin zorunlu olduğu. 13. maddesinde ise, bu Tebliğe aykırı hareket edenler ile yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar, sahte belge kullanan veya ibraz edenler veya belgede tahrifat yapanlar hakkında.

4703 sayılı Kanun, 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 2013/4284 sayılı Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının ilgili hükümleri ve ilgili diğer mevzuatın uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Eşyanın ithali veya ihracı sırasındaki gümrük işlemlerinin denetimi gümrük idarelerince gümrüklenme aşamasında fiziki olarak yapılmakta bu husus idarelerin üzerinde ciddi bir işyükü oluşturmakta, ithalatçı ya da ihracatçısı açısından da büyük bir zaman kaybı ile fazladan maliyet artışına yol açmaktadır.

Günümüzde gerek dış ticaret hacminin genişlemesi gerekse ticari argümanların çeşitlenmesi sebebiyle, klasik denetleme anlayışının dezavantajları terkedilerek riske dayalı kontrol sistemine geçilmiş, eşyanın fiziki olarak denetlenmesi anlayışı değişmiş, riskli ürünler, dijital ortamda belirlenerek, denetimlerin bu ürünlere yoğunlaşması, risksiz veya az riskli görülen ürünlerin daha az sıklıkla denetime tabi tutulması yönünde adımlar atılarak;

insan sağlığı, can ve mal güvenliği, hayvan ve bitki sağlığı, çevre ve tüketicinin korunması açısından sahip olması gereken asgari güvenlik koşullarını karşılayıp karşılamadığının tespiti için TAREKS uygulamasına geçilmiştir.

Böylelikle, dış ticarete konu her partinin fiziki olarak denetlenmesi anlayışı değişmiş, ilgili kamu kurumlarınca belirlenen kıstaslara göre, ürünlerden riskli olanları elektronik ortamda TAREKS tarafından belirlenerek, fiziki incelemelerin söz konusu eşya üzerine yoğunlaşarak daha hızlı ve güvenli bir denetimin yapılması hedeflenmiştir. Nitekim, TAREKS uygulaması; ithalatta standartlara uygunluk denetimi yapılan ürünleri, "TSE", "CE" işareti taşıması gereken bazı ürünleri, İthalat Denetimi Tebliği kapsamı ürünleri; kişisel koruyucu donanımları, oyuncaklar, yapı malzemeleri, tıbbi cihazlar, telsiz ve telekomünikasyon terminal ekipmanları, pil ve akümülatör gibi sanayi ürünlerini; ihracatta ve ithalatta kalite denetimine tabi tutulan tarım ürünlerini kapsamaktadır.

Yapılan yönlendirme veya bilgilendirme neticesinde; ilgili kurumca gerçekleştirilen denetimin sonucunda aykırılık tespit edilmemesi ya da eşyanın kapsam dışı olduğunun saptanması halinde ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası verilmesi ithalata konu eşya için uygunluk ya da yeterlilik belgesi arandığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla yapılan denetimin, olumsuz sonuçlandığının bildirilmesi veya ithali ve ihracı lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olan eşyanın denetlendiğine dair belge veya referans numarası alınmadığı halde alınmış gibi gösterilmesi halinde de 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine, göre para cezası kararı alınacağı açıktır.

Dosyanın incelenmesinden; vergi dava dairesince "yivli kayış" cinsi eşyanın, beyan harici olduğu kabul edilerek, eşyanın serbest dolaşıma girip girmeyeceği ya da müsadere edilip edilmeyeceği hususunda henüz bir kesinlik bulunmadığı ve eşyanın müsadere edilmesi halinde gümrük yükümlülüğünün sona ereceği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş ise de;

davacı tarafından gerçekleştirilen ithalatta, 4000 rejim koduyla serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutularak gümrük beyannamesinin tescil edilmesini müteakip yapılan fiziki kontrol neticesinde, 8413.30.80.90.00 pozisyonunda beyan edilen 1024 kap "gaz otomatiği" ticari tanımlı eşyanın bir kısmının (4984 kilogramının) 4010.31.00.00.00 pozisyonunda bulunduğundan ve tespit edilen pozisyondaki bu eşyaların 2019/1 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliği'ne istinaden TAREKS Belgesine tabi olduğundan bahisle işlem tesis edildiği anlaşıldığından davaya konu edilen işlemin ek olarak tahakkuk eden vergilerden başka para cezalarını da içermesi,

gümrük yükümlülüğünün sona ermesi halinde vergisel yükümlülüklere ilişkin getirilen ve ancak tahakkuklarda değerlendirilmesi mümkün bulunan hükmün, para cezalarını kapsamaması öte yandan, olayla ilgili yapılan yargılama neticesinde ...Ağır Ceza Mahkemesinin E:..., K:...sayılı kararıyla eşyaya ilişkin müsadere kararının verilmediğinin de tespit edilmesi karşısında, aksi yönde oluşan kararda yasal isabet görülmemiştir.

Bu bakımdan, uyuşmazlıkta öncelikle; ihtilaflı eşyanın pozisyonu tespit edilerek TAREKS uygulamasına tabi olup olmadığının belirlenmesi; idarece iddia edilen pozisyona tabi olduğu sonucuna ulaşılması halinde ise, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ve 4. fıkrası uyarınca karara bağlanan ek tahakkuk ve cezaya ilişkin şartların oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi suretiyle yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.