Danıştay 7. Daire E.2022/2760 K.2023/4176

Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ekinde yer alan ''Form-A'' menşei belgesinin sahte olduğundan bahisle davacı tarafından beyan edilen kıymet üzerinden ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile bu vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Bozma kararı üzerine, davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile sınır ticareti kapsamında ithal edilen ve İran menşeli olarak beyanda bulunulan eşyaya ait Form A menşe belgesinin, davalı idarece yapılan yurt dışı araştırması sonucunda sahte ve geçersiz olduğu tespit edildiğinden, davacının, 2008/14451 sayılı Sınır Ticaretinin Düzenlenmesine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının 9. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen gümrük vergisi istisnasından yararlanma hakkının olmadığı,

yurtdışı giderlerin matraha eklendiği ancak, davalı idarece eşyaların gerçek satış kıymetinin fatura kıymetinin üzerinde olduğuna dair somut bir tespit yapılmadığından, eşyanın fatura kıymetine isabet eden kısmı esas alınmak suretiyle davacı adına alınan ek tahakkuk ile kesilen para cezası kararına ilişkin kısmında hukuka aykırılık; eşyanın fatura kıymetini aşan kısmı esas alınmak suretiyle alınan ek tahakkuk ile kesilen para cezası kararına ilişkin kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu ek tahakkuk ve para cezalarının, eşyanın satış faturası üzerinden hesaplanan kısmı yönünden davanın reddine;

fatura kıymetini aşan kısmının ise iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Menşei belgesinin sahte olduğu, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemin ek tahakkuk ve para cezasının fatura kıymetini aşan kısma isabet eden hüküm fıkrasının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davaya konu serbest dolaşıma giriş beyannamesi ekinde yer alan ''Form-A'' menşei belgesinin sahte olduğundan bahisle davacı tarafından beyan edilen kıymet üzerinden ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile bu vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun, 5911 sayılı Kanun'la değişik şekliyle, 61. maddesinin 3. fıkrasında, tescil edilmiş beyannamenin, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulacağı.

242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri. 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği.

4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 234. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinin 1. fıkrasının (a) bendinde, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, 15. maddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlardan veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan gümrük vergisi ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken gümrük vergisi arasındaki fark %5'i aştığı takdirde, gümrük vergisinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezasının alınacağı düzenlenmiş.

232. maddesinin 5911 sayılı Kanun'la değişik şeklinde, bu kısmın ikinci bölüm hükümlerine göre gümrük vergileri ile birlikte alınması gereken para cezalarının, bu vergiler ile aynı zamanda karara bağlanacağı hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; gümrük vergileri tahakkukları dolayısıyla vergi mahkemesinde idari dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulmuş ve bu başvurunun zımnen ya da açık olarak reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işleminin veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir.

İhtirazi kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren açıklama olarak nitelendirilmektedir. İhtirazi kaydın bu etkisini gösterebilmesi, yasalarda beyanda bulunulması için belli edilen süre veya zamanda konulmuş olmasına bağlıdır.

Gümrük vergileri yönünden bu süre veya zaman da, gümrük yükümlülüğünün başladığı; başka bir deyişle, beyannamenin tescil edildiği tarihtir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesinin ekinde Form A menşe belgesinin davalı idareye sunulduğu ve yurt dışı gider beyan edilmesi suretiyle oluşan kıymet üzerinden ihtirazi kayıt konulmaksızın gümrük idaresine beyanda bulunulduğu ve davacının bu beyanı doğrultusunda gümrük vergilerinin tahakkuk ettirildiği, akabinde, Ticaret Bakanlığı Gümrük ve Ticaret Müfettişliğince ... tarih ve ... sayılı bakanlık onayı ile yürütülen soruşturma kapsamında, Form A menşe belgesinin İran İslam Cumhuriyeti yetkili makamları tarafından düzenlenip düzenlenmediği ile ilgili olarak ... ve ...

Odası nezdinde yapılan incelemede, söz konusu belgenin yetkili makamlarca düzenlenmediğinin tespiti üzerine, Form A menşe belgesinin sahte olduğunun anlaşıldığından bahisle diğer ülkelere uygulanan gümrük vergisi oranına istinaden eksik alınan vergiler için ek tahakkuk kararının alındığı ve ek olarak tahakkuk ettirilen vergiler üzerinden 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca para cezalarının karara bağlandığı, bu ek tahakkuk ve para cezası kararlarına vaki itirazın reddi üzerine de, anılan ret işleminin iptali istemiyle işbu davanın açıldığı,

bozma üzerine işlemin kısmen iptali yolunda verilen kararın davalı idarece temyiz edildiği anlaşılmaktadır.

Olayda, ihtirazi kayıt iradesini göstermeden (yani uyuşmazlık konusu beyannamenin tescili aşamasında beyan edilen kıymet ile ilgili herhangi bir ihtirazi kayıtta bulunmadan) ithale konu eşyaya ilişkin faturalardaki düşük birim fiyatları yurt dışı gider beyan ederek yaptığı taahhüt niteliğindeki beyanın, davacıyı bağladığı açık olup; yürütülen soruşturma kapsamında Form A menşe belgesinin sahte olduğundan bahisle, davacının anılan nitelikteki beyanı üzerinden davalı idarece tesis edilen ek tahakkuk işlemine karşı açılan işbu davada, ihtirazi kayıtsız olarak beyan edilen kıymetin hukukiliğinin denetlenmesine olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, fatura kıymetinin üzerinde beyan edilen tutar hakkındaki hukuksal değerlendirme, bu kıymete ilişkin olarak ihtirazi kayıtla beyanda bulunulması veya 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında yapılacak başvuru hakkında davalı idarece olumsuz işlemler tesis edilmesi üzerine açılacak davalarda yapılabilecektir.

Bu durumda, dava konusu işlemin ek tahakkukun fatura kıymetini aşan kısmı yönünden davanın reddedilmesi gerekirken, yukarıda yazılı gerekçeyle verilen kararın dava konusu işlemin bu kısmının iptali yolundaki hüküm fıkrasında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Mahkeme kararının, dava konusu işlemin fatura kıymetini aşan ek tahakkuk üzerinden karara bağlanan para cezasına dair kısmının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;

4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, gümrük tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık bulunduğunun tespiti halinde uygulanacak cezai yaptırımın düzenlendiğinin görüldüğü, dava konusu para cezasının, anılan hüküm uyarınca karara bağlandığı anlaşıldığından, davanın söz konusu kısmı yönünden reddine karar verilmesi gerektiğinden, mahkeme kararının belirtilen kısmının da bozulması gerekmiştir.