Danıştay 7. Daire E.2022/2838 K.2024/870

Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ...-..., ....-...., ..., ..., ...-..., ...-... tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödenen gümrük ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin karara vaki itirazın daha önce yapılan başvurular reddedildiğinden işbu mükerrer başvurulara ilişkin dilekçelerin değerlendirmeye alınmasına imkan bulunmadığından bahisle reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tasarrufundan yoksun kalınan süre için hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından ithal edilen eşyaların beyan edilen kıymetinin, İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğde öngörülen kıymetin altında olması sebebiyle, gözetim belgesi ibrazı zorunluluğunun getirildiği, Tebliğde belirtilen birim kıymet, eşyanın, Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, gözetim önlemlerinin yanlış uygulanması suretiyle fazladan ödenen vergilerin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı;

fazladan ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesinin icap ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu beyannameler kapsamında fazladan ödendiği iddia edilen tutarların iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurularının reddine dair kararlara vaki itirazların Bölge Müdürlüğünce reddedilerek usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen süresinde dava açılmadığı, yaklaşık bir yıl sonra yeniden başvuruda bulunarak dava açma hakkı elde edilmeye çalışıldığından, ikinci kez yapılan geri verme başvurusunun zımnen reddine dair karara vaki itirazın değerlendirilmesine ilişkin dava konusu işlemde yeni bir idari işlem mahiyetinde olmayacak şekilde bilgilendirme mahiyetinde karar alındığı;

gözetim belgesi ibraz yükümlülüğünden kurtulmak amacıyla gözetim kıymeti üzerinden ödenen vergilerin, ithalat işlemlerinin tamamlanmasından sonra geri verme başvurusuna konu edilmesinin dürüstlük ilkesi ile bağdaşmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Davacı tarafından daha önce yapılan geri verme başvurusuna vaki itirazın reddine dair işleme karşı süresinde dava açılmadığı anlaşıldığından, 3 yıllık zamanaşımı süresi geçmediğinden bahisle mükerrer bir şekilde yeniden idareye geri verme başvurusu yapılarak zımnen reddine vaki itiraza ilişkin Bölge Müdürlüğünce tesis edilen işlem, davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem olmayıp, yalnızca var olan bir durum hakkında davacıyı bilgilendirmeye yönelik olduğu, açılan davanın incelenmeksizin reddedilmesi gerekirken, davanın esası incelenmek suretiyle verilen kararda Yargılama Hukuku kurallarına uyarlık görülmediğinden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamelerine ilişkin fazladan ödendiği iddia olunan gümrük ve katma değer vergilerinin geri verilmesi istemiyle davalı idareye ilk olarak yapılan başvuruların ...-... ve ...-... sayılı kararlar ile reddi sonrasında Bölge Müdürlüğüne itirazda bulunulması üzerine, ilgili idarece ...-..., ...-... sayılı itirazın reddi kararlarının düzenlenip usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen, anılan işlemlere karşı süresinde dava açılmadığı,

daha sonra davacı tarafından aynı beyannameler nedeniyle fazladan ödendiği iddia edilen vergilerin iadesi istemiyle mükerrer olarak yapılan geri verme başvurularının zımnen reddine dair karara vaki itiraza ilişkin kararda, mükerrer başvuru nedeniyle itirazın değerlendirilmeyeceğine ilişkin Bölge Müdürlüğü işlemine karşı işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Olayda, fazladan ödendiği iddia edilen gümrük ve katma değer vergilerinin geri verilmesi istemiyle yapılan ilk başvurunun reddine vaki itirazın reddine dair işleme karşı, davacı tarafından süresinde dava açılması gerekirken, bu yapılmaksızın yaklaşık bir yıl sonra yeni bir hukuki durum bulunmamasına karşın yeniden geri verme prosedürünün işletilmeye çalışıldığı, Bölge Müdürlüğünce de bu durum nazara alınarak, davacının talebi hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı yönünde işlem tesis edildiği görülmektedir.

Bu durumda, mükerrer olarak yapılan başvurunun zımnen reddine dair karara vaki itiraz üzerine tesis edilen işlemin davacıya yeni bir dava açma hakkı vermeyeceği sonucuna ulaşıldığından, Bölge Müdürlüğünce davacıyı bilgilendirmeye yönelik olarak tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi gerekirken, uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin, söz konusu vergilerin yükümlüye tebliğ edilmesi ve ilgilinin üç yıl içinde gümrük idaresine müracaatı üzerine geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı hükmüne yer verilmiştir.

Sözü edilen maddede, kanunen ödenmemesi gereken vergilerin yükümlüye tebliğ edilmesi ve 3 yıl içinde gümrük müdürlüğüne müracatta bulunulması koşulu dışında, idareye başvuru sayısı ile ilgili bir kısıtlama getirilmemiştir. Bu bakımdan, geri verme başvurusunun 3 yıllık süre içerisinde olsa bile yeni bir dava hakkı vermeyeceğinin kabulü suretiyle verilen karar, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesiyle güvence altına alınmış olan "hak arama özgürlüğü", "mahkemeye erişim hakkı" ilkelerine aykırılık taşıyacağından, idarece verilen kesin olmayan cevap niteliğindeki işlemin esasının incelenmesi suretiyle verilen temyize konu kararın esasının incelenmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.