Danıştay 7. Daire E.2022/3785 K.2024/4933

Dava konusu istem: Davacı adına 2017 ve 2018 yıllarında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 25 adet serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin noksan beyan edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi ile bu vergi üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, ithale konu eşyaların kıymetinin düşük beyan edildiği şüphesi üzerine, davacıdan, 45 gün süre tanınarak, kıymetin doğruluğunu tevsik edici bilgi ve belgelerin (mahreç gümrük idaresi ve konsolosluk tasdikli çıkış belgesi, konsolosluk tasdikli alıcı ve satıcı arasındaki sözleşme) istenilmesine rağmen, cevap verilmemesi üzerine davaya konu işlem tesis edilmiş ise de; eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması,

söz konusu koşulların mevcut olmadığının tespiti halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği, buna karşın, ithal edilen ürünlerin kıymetinin beyan edilen gümrük değerinden daha yüksek olduğuna yönelik hiçbir bilgi ve belgenin davalı idarece dosyaya sunulmadığı, gerek ihraç ülkesinin yetkili makamları nezdinde gerekse de eşyayı ihraç eden firmaya veya bu firma ile ilgili kişilere fazladan para transferlerinin olup olmadığı, çifte fatura düzenlenip düzenlenmediği hususlarında bir araştırma ve incelemenin bulunmadığı,

beyan edilen kıymetin, gerçek satış bedelini yansıtmadığına ilişkin herhangi bir tespit yapılmaksızın, sadece belge ibraz edilmediğinden bahisle doğrudan son yönteme geçilerek, karar destek sisteminden elde edilen veriler ve fiyatlar baz alınmak suretiyle alınan ek tahakkuk ve para cezası kararlarında hukuka uyarlık bulanmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İthale konu eşyaların kıymetinin düşük gösterildiği, eşyanın gerçek kıymetine ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine rağmen davacı tarından gönderilmediği, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 23 ve devamı, Gümrük Yönetmeliği'nin "Eşyanın Gümrük Kıymeti" bölümünde yer alan 45 ilâ 50. maddelerinde belirlenen usuller takip edilerek son yönteme geçildiği, belirlenen kıymetin ve tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyiz başvurusu, davacı adına 2017 ve 2018 yıllarında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 25 adet serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin noksan beyan edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi ile bu vergi üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezalarının iptaline yönelik istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istemiyle yapılmıştır.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 65. maddesinin (a) bendinde; gümrük idarelerinin, beyanın doğruluğunu araştırmak üzere; beyanname ile ilgili ve beyannameye ekli belgeleri kontrol edebilecekleri, beyannamenin içerdiği bilgilerin doğruluğunu araştırmak amacıyla beyan sahibinden diğer belgeleri de isteyebileceği, 23. maddesinde, eşyanın gümrük kıymetinin, gümrük tarifesinin ve eşya ticaretine ilişkin belirli konularda getirilen tarife dışı düzenlemelerin uygulanması amacıyla bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymet olduğu belirtilmiş.

24. maddesinin 1. fıkrasında, ithal eşyasının gümrük kıymetinin, eşyanın satış bedeli; satış bedelinin ise, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27. ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu öngörülerek, eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi için gerekli koşullara yer verilmiş.

2. fıkrasında, satıcı ile alıcı arasında bir ilişkinin varlığı ve fiyatı etkilediği elde edilen bilgilere nazaran idarece saptanırsa, bu hususun beyan sahibine yazılı olarak bildirilerek cevap hakkının sağlanacağı, emsal eşya kıymeti, aynı veya benzer eşya kıymetinin, ithal eşya kıymeti yerine kıymetin belirlenmesinde esas alınabileceği, 26. maddesinde ise, 24. ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın,

Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği, GATT'ın VII. maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, Gümrük İdaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı düzenlemesine havidir.

Dosyanın incelenmesinden; ithale konu eşyaların kıymetinin düşük beyan edildiği şüphesiyle davacıdan, kıymetin doğruluğunu tevsik edici bilgi ve belgelerin (mahreç gümrük idaresi ve konsolosluk tasdikli çıkış belgesi, konsolosluk tasdikli alıcı ve satıcı arasındaki sözleşmele v.b.) istenilmesine rağmen cevap verilmediği, çıkış ülkesi olan Birleşik Arap Emirliklerinden konu hakkında bilgi talebinin karşılanmaması üzerine de yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca, belirlenen usuller takip edilerek, öncelikle satış bedeli yönteminin denendiği, sonuca ulaşılamayınca sırasıyla diğer yöntemlere geçildiği,

her aşamada davacıdan tekraren bilgi ve belgelerin istendiği, buna karşın, hiç bir aşamada davacı tarafından belgelerin ibraz edilmemesi üzerine de son yönteme geçilerek eşyanın kıymetinin belirlendiği ve davaya konu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Diğer taraftan, ithal edilen eşyanın gümrük kıymeti, 4458 sayılı Kanun'un 24. maddesinde yer aldığı üzere satış bedeli yöntemine göre belirlenen fiyat olduğundan, öncelikle satış bedelinin esas alınması gerektiği, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmaması halinde de sırasıyla Kanun'da öngörülen diğer yöntemlere başvurulabileceği açık olmakla birlikte; eşyanın satış bedelinin tayini için idarece, beyanın doğruluğunu araştırmak için beyanname ekinde sunulan faturaya ait satış sözleşmesinin ve diğer belgelerin istenilmesine karşın, davacının anılan belgelerin ihracatçı ülke nezdinde olduğundan bahisle ibraz yükümlülüğünden kaçındığı anlaşılmaktadır.

Davacının, istenilen belgelerin çıkış ülkesinde yerleşik firmanın uhdesinde olduğu, yurt dışından temininin davacıya yüklenemeyeceği iddiası olmakla birlikte, idarece eşyanın kıymetinin tespiti için beyanname ve eklerinin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkı bulunduğu, bu hakkının sınırlanamayacağı bu çerçevede istenilen ve işin doğası gereği davacıda olması gereken fatura, sözleşme gibi buna benzer bilgi ve belgelerin ise ithalatçı tarafından idareye sunulmasının bir zorunluluk olduğu,

anılan Kanun'un 24. maddesi ve diğer düzenlemeler uyarınca istenilen bilgi ve belgelerin ibraz mecburiyetinin davacı tarafından yerine getirilmediği anlaşıldığından, idarece her bir yöntem denenerek sonrasında hesaplanmış kıymet yöntemine geçilmesinin yerinde olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.