Danıştay 7. Daire E.2022/4003 K.2024/5183

Dava konusu istem: Davalı idarece tescilli ... tarih ve ... sayılı NCTS transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın, sevk edildiği gümrük idaresinde yapılan aramada bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle, asıl yükümlü sıfatıyla davacı adına tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerine vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bozma kararı üzerine, gözetim uygulamasında, belli bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesinin amaçlandığı, bu durumda, beyan edilen kıymetin 2005/6 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymetin altında olması tek başına ek tahakkuk yapılmasını gerektirmediğinden, sözü edilen kıymetin esas alınması suretiyle yapılan tahakkuka vaki itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Transit rejimi ihlali nedeniyle asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına tahakkuk kararı alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, ayrıca iptali istenilen vergi tutarının, mahkeme kararı uyarınca iadesine karar verilen tutarı aşan kısmı yönünden her halde davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ......'NIN DÜŞÜNCESİ : Olayda, NCTS transit refakat belgesi kapsamında transit olarak taşınan ve varış gümrük idaresinde yapılan aramada bulunamayan eşyaya ait vergilerin "asıl sorumlu" sıfatıyla davacıdan aranılacağı ve eşyanın satış bedeli yerine gözetim kıymetinin esas alınması suretiyle tahakkuk yapılamayacağı konusunda tereddüt bulunmamakla birlikte, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, transit rejimi kapsamında taşınan ve serbest dolaşımda bulunmaması nedeniyle vergileri alınmayan eşyalara ilişkin ... tarih ve ... nolu faturanın bulunduğu,

faturada çanta cinsi eşyanın bedelinin 15.404,55 USD, cüzdan cinsi eşyanın ise 981,20 USD olduğu anlaşıldığından, tahakkukun fatura kıymetine isabet eden kısmının hukukiliğinin değerlendirilmesi suretiyle karar verilmek üzere temyize konu kararın anılan hüküm fıkrasının bozulması, fatura kıymetini aşan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının ise onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idarece tescilli ... tarih ve ... sayılı NCTS transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın, sevk edildiği gümrük idaresinde yapılan aramada bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle, asıl yükümlü sıfatıyla davacı adına tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerine vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 84. maddesinin 1. fıkrasında, ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmamış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınmasının, transit rejimi hükümlerine tabi olduğu.

2. fıkrasında, gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye'ye, Türkiye'den yabancı bir ülkeye veya bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe taşınmasına izin verebileceği.

86. maddesinde, asıl sorumluların eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü oldukları, bu kişilerin yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcının da, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle,

varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü oldukları düzenlemesine yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu.

25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş.

26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş.

GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İthal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmektedir. Öte yandan; gözetim kıymeti, eşyanın 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmiş gerçek kıymeti olmadığından, gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı, Dairemizin öteden beri istikrarlı biçimde uygulanagelen içtihadıdır.

Olayda, NCTS transit refakat belgesi kapsamında taşınan ve varış gümrük idaresinde yapılan aramada bulunamayan eşyaya ait vergilerin "asıl sorumlu" sıfatıyla davacıdan aranılacağı ve eşyanın satış bedeli yerine gözetim kıymetinin esas alınması suretiyle tahakkuk yapılamayacağı konusunda tereddüt bulunmamakla birlikte, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, transit rejimi kapsamında taşınan ve serbest dolaşımda bulunmaması nedeniyle vergileri alınmayan eşyalara ilişkin ... tarih ve ... nolu faturada çanta cinsi eşyanın bedelinin 15.404,55 USD, cüzdan cinsi eşyanın ise 981,20 USD olduğu,

dava dosyasında bulunan hesaplama tablosu ile davalı idarece temyiz dilekçesinden sonra ibraz edilen ek beyan içeriği müzekkerede eşyaların fatura kıymetlerinin bahsedildiği gibi olduğu hususunda şüphe bulunmadığı anlaşıldığından, tahakkukun fatura kıymetine isabet eden kısmının hukukiliğinin değerlendirilmesi suretiyle karar verilmek üzere temyize konu vergi dava dairesi kararının bozulması gerekmiştir.