Danıştay 7. Daire E.2022/94 K.2025/7

Dava konusu istem: ... sayılı Tır Karnesi muhteviyatı eşyayı taşıyan araçta yapılan fiziki muayene sonucunda, karne kapsamında taşınan ''Alkanet'' ticari tanımlı eşyanın dışında beyan harici olarak toplam 22.080 adet elektronik sigara kartuşu bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, davacı adına taşıyıcı sıfatıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ... sayılı Tır Karnesi muhteviyatı ''Alkanet (Ratan Jote)'' eşyasını taşıyan araçta yapılan fiziki muayene sonucunda beyan harici olarak 23 kap içerisinde (beher kapta 96 karton, her kartonda 10 paket olmak üzere toplam 22.080 adet) ''elektronik sigara kartuşu'' cinsi eşya olduğunun tespit edildiği anlaşıldığından,

söz konusu beyan harici eşyalar sebebiyle taşıyıcı firma olan davacı hakkında 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanması gerekmekle birlikte, gümrüklenmiş değer belirlenirken açık kaynaklarda (internet üzerinden) yer alan birim fiyatlardan yararlanıldığı, gümrük idaresince tespit edilen ve alıkonulan ''elektronik sigara kartuşu'' cinsi eşyanın Türkiye'de üretimi, ithalatı ve iç piyasaya arzının mümkün olmadığı ve bu ürünlerin yasal yollardan ticarete konu olmasına olanak bulunmadığı,

bu tür eşyaların kıymetinin tespiti için ürünün olabilecek maliyeti ve piyasası dikkate alınarak takdiri olarak belirlenmesinin bir zorunluluk olduğu, ancak belirleme yapılırken somut verilere dayanılmasının gerektiği, birim fiyat belirlenirken ilgili makamlar nezdinde araştırma yapılabileceği gibi değer belirlenebilmesi için bilirkişiden yararlanılabileceği, ancak davalı idarece bu yönde bir incelemenin yaptırılmadığı görüldüğünden, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nda yer alan gümrük kıymeti belirleme yöntemlerine uyulmaksızın,

hiçbir somut veriye ve belirli bir kritere dayanmaksızın belirlenen birim fiyata istinaden takdir edilen gümrüklenmiş değer üzerinden karara bağlanan para cezasında ve söz konusu ceza kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, asıl sorumlunun eşyanın beyanının doğruluğundan sorumlu olduğu, suç ve cezanın şahsiliği ilkesi kapsamında değerlendirme yapılarak asıl sorumlu, taşıyıcı ve alıcı arasında bir ayrım yapılmadan, suçu gerçekleştiren veya teşebbüs eden kişiler tespit edilmeden ve iştirak hükümleri değerledirilmeden ceza tayin edilemeyeceği, ceza verilecekse bile beyanname yükümlüsü ithalatçı firma, araç maliki veya araç sürücüsüne ceza verilmesinin gerektiği, sadece taşıma yetki belgesi sahibi oldukları; davalı idarece, gümrüklenmiş değere esas alınan birim fiyatın yanlış yahut fahiş olduğu yönünde herhangi bir itirazın ileri sürülmediği,

Mahkemece de idare tarafından belirlenen birim fiyatın yanlış ya da fahiş fiyat olduğu yönünde bir tespitte bulunulmadığı, bu konuda araştırma yapılmadığı ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan yahut ilgili makamlara müzekkere yazılmadan, elektronik sigara kartuşları için açık kaynaklar dışında başkaca bir fiyat belirleme yönteminin olduğunun tespit edilmediği, ilgili mevzuatta belirlenen yöntemler uygulanarak tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca istemlerin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle 5. fıkrasında.

Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası alınacağı hükme bağlanmış olmasına karşın, aynı hükmün 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değişik halinde, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda,

beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca işlem yapılacağı; aynı fıkranın (a) bendinde, farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verileceği;

(b) bendinde, farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca ceza kesilebilmesi için transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olması; bir eşyanın belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olduğunun kabul edilebilmesi için de giriş gümrük idaresinde yapılan kontrolü neticesinde, beyan edilenden açıkça farklı olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilmesi ve gümrük vergileri veya ticaret önlemleri açısından farklılık oluşturması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Olayda ise; transit beyannamesi kapsamında belirgin bir şekilde farklı cinste eşya beyan edilmesi değil, anılan belge ile taşınan ''Alkanet'' ticari tanımlı eşya dışında beyan harici eşyanın mevcudiyeti söz konusudur.

Bu bakımdan, anılan madde hükmünün olayda uygulanma imkanı olmadığından, belirtilen hüküm dayanak gösterilmek suretiyle karara bağlanan para cezasına ilişkin işlemi iptal eden mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararın belirtilen gerekçeyle reddedilmesi gerektiğinden, Daire kararına katılmıyorum.