Danıştay 7. Daire E.2023/1492 K.2023/3965

Dava Konusu İstem

Davacı adına 2017 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 51 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya nedeniyle fazladan ödendiği ileri sürülen ilave gümrük vergileri ve bu vergilerin matraha eklenmesi suretiyle doğan katma değer vergilerinin 2016/9611 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına Ek Kararın geçici 1. maddesi uyarınca iadesinden sonra hataen iade edildiğinin anlaşıldığından bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 217. maddesi uyarınca yeniden tahsili amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesi uyarınca tesis edilen işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlığın 2016/9611 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına Ek Karara, 2017/9781 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına Ek Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar'ın 3. maddesi ile eklenen geçici 1. maddenin ilave gümrük vergileri yönünden uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin olduğu,

anılan geçici 1. maddede yer alan tahsil edilmiş gümrük vergileri ve bu vergilerden kaynaklanan her türlü vergi, resim ve harcın yükümlüsüne iade olunacağına ilişkin düzenlemenin, iadeye konu edilecek verginin ithalat aşamasında ödenen her türlü vergiyi kapsadığı, dolayısıyla gümrük vergisinin tabi olduğu usul ve esasların geçerli olduğu ilave gümrük vergisi hakkında da geçici maddenin uygulanmasının gerektiği, ilave gümrük vergileri ile bu vergilerin matraha eklenmesi suretiyle hesaplanan katma değer vergileri geri verme başvurularına istinaden davacıya iade edildiğinden,

geçici 1. madde kapsamında öngörülen şartların (31/12/2016 tarihinden önce Türkiye'ye sevk edilmek üzere taşıma belgesi düzenlenerek yüklemenin yapılmış, 14/02/2017 tarihine kadar ithalatına ilişkin beyannamenin tescil edilmiş veya özet beyanının verilmiş ve maddenin yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde başvurulmuş olması şartları) davacı yönünden gerçekleştiği noktasında taraflar arasında ihtilafın bulunmadığı dikkate alındığında, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 217. maddesi kapsamında, hataen iade edilmiş bir verginin bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu edilen yazı, davacıya iadesi yapılan gümrük vergilerinin yeniden ödenmesi için 15 günlük süre tanıyan ve ödeme yapılmaması halinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında işlem tesis edileceği yönünde yapılan bilgilendirme/ihtar mahiyetinde olup, davacı üzerinde hukuki sonuç doğuran kesin ve icrai nitelik taşımadığı, bu işleme karşı idari itiraz yoluna başvurulması sonucu tesis edilen işlemin de davacının hukuki durumunu etkilemesi mümkün olmadığından, davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasından sonra davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu yazının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 217. maddesi uyarınca tesis edildiği, dolayısıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem olduğu, davanın esasının incelenmesinin gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 217. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olduğu, bu itibarla, davanın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına 2017 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 51 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya nedeniyle fazladan ödendiği ileri sürülen ilave gümrük vergileri ve bu vergilerin matraha eklenmesi suretiyle doğan katma değer vergilerinin 2016/9611 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına Ek Kararın geçici 1. maddesi uyarınca iadesinden sonra hataen iade edildiğinin anlaşıldığından bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 217. maddesi uyarınca yeniden tahsili amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesi uyarınca tesis edilen işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türü olarak sayılmıştır.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 5. fıkrasında, karar deyimi, bağlayıcı tarife ve menşe bilgileri de dahil olmak üzere, gümrük idaresinin, gümrük mevzuatı ile ilgili olarak belirli bir konuda bir veya daha fazla kişi üzerinde hukuki sonuç doğuracak idari tasarrufu olarak tanımlanmış, 217. maddesinde, gümrük vergilerinin hatalı olarak kaldırılması veya geri verilmesi halinde, başlangıçta tahakkuk eden vergiler ile 216. madde uyarınca ödenmiş faizlerin yeniden tahsil edileceği, tahsil edilmeyen miktarların tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde ödeneceği, bu süre içinde ödenmeyenler için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare hukukunda, kamu gücünün idare edilenler üzerinde, başka bir işlemin varlığına gerek olmaksızın, doğrudan hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etki yaratan işlemler, icrai (yürütülmesi gerekli) işlemler; idari karar alma sürecinde başkaca bir aşamadan geçmesine gerek kalmayan, yani nihai nitelikte olan işlemler ise kesin işlemler olarak tanımlanmaktadır.

Bu bağlamda, davalı idarenin davacıya iadesi yapılan ilave gümrük vergisi ile bu verginin matraha ilavesi suretiyle hesaplanan katma değer vergisinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 217. maddesi uyarınca tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ödenmesi, aksi takdirde 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca işlem yapılacağı yönünde tesis edilen işlem, davacının hukuki durumunu etkileyen, iptal edilmemesi halinde yükümlünün mal varlığı üzerinde doğrudan etkiler doğurabilen, idarenin ilgilinin mülkiyet hakkına müdahale etmesine imkan veren kesin ve yürütülebilir nitelik taşımaktadır.

Bu durumda, kesin ve yürütülmesi zorunlu olan dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan işbu davanın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, davanın incelenmeksizin reddi yönünde verilen kararda hukuka uyarlık görülmemiştir.