Danıştay 7. Daire E.2023/1528 K.2025/1765

2- (DAVALI) ... Defterdarlığı (... Vergi Dairesi Müdürlüğü) VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... Petrol Turizm Taşımacılık Temizlik Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden tahsil edilemeyen 2011 ve 2012 yıllarının muhtelif dönemlerine ilişkin katma değer ve özel tüketim vergileri ile vergi ziyaı cezası ve gecikme faizinin tahsili amacıyla davacı adına asıl borçlu şirket ortağının mirasçısı sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin içeriğinde yer alan amme alacaklarının asıl borçlu şirket tarafından 6552 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle yapılandırıldığı, sekiz taksit ödeme yapılıp kalan taksitler ödenmediğinden yapılandırma şartlarının ihlali nedeniyle tecil dosyasının iptal edilmesinden sonra,

şirket adına yeniden ödeme emri düzenlenmediğinin anlaşılması karşısında, yapılandırma sonrası yenilenen borç üzerinden takip yapılarak şirketin mal varlığından tahsili yoluna gidilmesi gerekirken, davacı adına şirket ortağının mirasçısı sıfatıyla ödeme emri düzenlenmesinde hukuka uyarlık görülmediği; ... tarih ve ... sayılı ödeme emri içeriği amme alacaklarına ilişkin ihbarnamelerin şirketin kanuni temsilcisinin vekiline vergi dairesinde usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin de elektronik ortamda tebliğ edilmesine rağmen vadesinde ödeme yapılmadığı,

mal varlığı araştırması sonucunda amme alacağının anılan şirketten tahsil edilmeyeceğinin saptanması üzerine şirket ortağının mirasçısı olan davacı adına ödeme emri düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle ... sayılı ödeme emrinin iptaline, ... sayılı ödeme emri yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, tebliğ tarihinde şirketin elektronik tebligat adresinin bulunup bulunmadığı, varsa kimler tarafından kullanıldığı araştırılmadan verilen temyize konu kararda, şirket adına düzenlenen ödeme emrinin elektronik ortamda usulüne uygun olarak tebliğ edildiğinin kabulünün hukuka aykırı olduğu, öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 372. maddesi uyarınca ölüm halinde vergi cezalarının düşeceğine ilişkin yasal hükmün Mahkemece dikkate alınmadığı; davalı idare tarafından, asıl borçlu şirketin ortaklık hissesi ile davacıya kalan miras oranı gözetilerek tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı idarece savunma verilmemiş; davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Yapılandırılan borçların süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde yapılandırmadan yararlanma hakkı kaybedilerek yapılandırma öncesi duruma dönülecek olup, asıl borçlu şirket nezdinde yeniden ödeme emri düzenlenerek takip yapılmasına gerek kalmaksızın takip işlemlerine devam edilebileceğinden, ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptaline dair hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin temyiz istemi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 372. maddesindeki ölüm halinde vergi cezalarının düşeceğine ilişkin yasal hüküm uyarınca, asıl borçlu şirket ortağının ölümü nedeniyle vergi ziyaı cezası sona erecek olup,

mirasçıların vergi cezaları nedeniyle sorumluluğunun bulunduğundan söz edilemeyeceği, ... tarih ve ... sayılı ödeme emri içeriğinde yer alan vergi ziyaı cezası yönünden davanın reddine dair hüküm fıkrasına yönelik davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın anılan kısımlarının bozulması; davacının temyiz isteminin, kararın kalan bölümlerine yönelik temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci ve Dokuzuncu Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na, 3619 sayılı Kanun'la eklenen Ek 1. madde hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Petrol Turizm Taşımacılık Temizlik Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden tahsil edilemeyen 2011 ve 2012 yıllarının muhtelif dönemlerine ilişkin katma değer ve özel tüketim vergileri ile vergi ziyaı cezası ve gecikme faizinin tahsili amacıyla davacı adına asıl borçlu şirket ortağının mirasçısı sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 35. maddesinin 1. fıkrasında, limited şirket ortaklarının, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olacakları ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulacakları, 2. fıkrasında, ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahısların devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulacağı düzenlenmiş; aynı Kanun'un 55. maddesinde ise, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, on beş gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı hükme bağlanmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun limited şirketlere ilişkin "Bilgi alma ve inceleme hakkı" başlıklı 614. maddesinin 1. fıkrasında; her ortağın, müdürlerden, şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi vermelerini isteyebilecekleri ve belirli konularda inceleme yapabilecekleri hükmüne yer verilmiştir.

6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun'un 73. maddesi ile; maddede sayılan ve kesinleşmiş olup bu Kanun'un yayımlandığı tarih itibarıyla vadesi geldiği hâlde ödenmemiş olan ya da ödeme süresi henüz geçmemiş bulunan alacakların ödenmemiş kısmının tamamı ile bunlara bağlı faiz, cezai faiz, gecikme faizi, gecikme zammı gibi ferî amme alacakları yerine bu Kanun'un yayımlandığı tarihe kadar Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın;

ödenmemiş alacağın sadece ferî alacaktan ibaret olması hâlinde ferî alacak yerine Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın, bu maddede belirtilen süre ve şekilde tamamen ödenmesi şartıyla alacaklara bağlı faiz, cezai faiz, gecikme faizi, gecikme zammı gibi ferî amme alacaklarının tahsilinden vazgeçileceği kuralı getirilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 372. maddesinde, ölüm halinde vergi cezalarının düşeceği kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacının murisinin 01/11/2010 ilâ 28/02/2013 tarihleri arasında asıl borçlu şirketin ortağı olduğundan bahisle davacı adına şirket ortağının mirasçısı sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emri içeriğinde yer alan amme alacaklarının 2012 yılının Nisan ayına ilişkin katma değer vergisine ilişkin olduğu, asıl borçlu şirket tarafından 28/11/2014 tarihinde yapılan başvuru ile söz konusu amme alacağının 6552 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldığı, sekiz taksit ödeme yapıldıktan sonra kalan kısmı ödenmediğinden tecil dosyasının iptal edilmesi nedeniyle davacı adına ödeme emri düzenlendiği anlaşılmıştır.

6102 sayılı Kanun'un 614. maddesinin 1. fıkrası kapsamında, limited şirketin bütün hesap ve işlemlerine yönelik olarak denetim ve gözetim yetkisi bulunan ortakların, şirket faaliyetlerini ve temsile yetkili kişilerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediklerini denetleme, inceleme ve bu konularda bilgi alma hakları bulunmaktadır.

Limited şirket ortaklarını, şirketten tahsiline olanak bulunmayan kamu alacaklarının ödenmesinden doğrudan doğruya ve payları oranında sorumlu tutan 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca, tahsili gereken kamu alacağını yaratan vergilendirmenin ait olduğu dönemde şirketin paylarına sahip ortakların, ortaklık sıfatının sürdüğü dönemlere ilişkin ortaklık sıfatından doğan ve bu dönemlere dair yapılacak bir inceleme sonrası salınacak vergi ve kesilecek cezalardan sorumlu tutulabilecekler ise de, 28/02/2013 tarihinde hisselerini devrederek ortaklıktan ayrılan murisin,

şirketle hukuki ve fiili bağlantısının kalmaması nedeniyle denetim ve gözetim yetkisi olmayan, bilgi alma ve inceleme hakkı ve herhangi bir müdahale imkanı bulunmayan asıl borçlu şirket tarafından 28/11/2014 tarihinde verilen dilekçe üzerine 6552 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılan ve borç tutarı yönünden yeni bir hukuki durum ortaya çıkan yapılandırma sonucunda, borcun ödenmemesinde, gerek yapılandırma tarihinde, gerekse yapılandırmanın ihlal edildiği tarihte ortaklığı bulunmayan murisin sorumluluğuna gidilmesinde ve söz konusu borçlar nedeniyle davacı adına mirasçı sıfatıyla ödeme emri düzenlenmesinde hukuka uyarlık bulunmamış olup,

temyize konu kararın ... sayılı ödeme emrine ilişkin hüküm fıkrasında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

Davacının temyiz istemine gelince;

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 372. maddesinde yer alan, ölüm halinde vergi cezalarının düşeceğine ilişkin yasal hüküm dikkate alındığında, asıl borçlu şirket ortağının ölümü nedeniyle vergi ziyaı cezasının mirasçı sıfatıyla davacıdan takip edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, söz konusu durumun dikkate alınması suretiyle karar verilmek üzere, temyize konu kararın ... tarih ve ... sayılı ödeme emri içeriğinde yer alan vergi ziyaı cezası yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.

Öte yandan, dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan bölge idare mahkemesi kararının, davacının istinaf isteminin reddine dair hüküm fıkrasının kalan kısmı, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının anılan kısmınınbozulmasını sağlayacak durumda olmadığından, bu kısma yönelik temyiz iddialarının reddi gerekmiştir.

(X) KARŞI OY

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un, "Limited Şirketlerin Amme Borçları" başlıklı 35. maddesinde, limited şirket ortaklarının şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu oldukları ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulacakları, ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahısların devir öncesine ait kamu alacaklarının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulacakları, kamu alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahısların, kamu alacağının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulacakları hükmüne yer verilmiştir.

6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun'un 73. maddesinin 10. fıkrasının (a) bendinde, bu maddeye göre ödenmesi gereken taksitlerden;

bir takvim yılında iki veya daha az (2014 takvim yılı için bir) taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu madde hükümünden yararlanılacağı,

süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla (2014 yılı için birden fazla) taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedileceği, bu hükmün alacaklı tahsil daireleri açısından taksitlendirilen alacaklar için ayrı ayrı uygulanacağı, (c) bendinde, bu madde kapsamına giren alacakların maddede belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde, bu maddenin yedinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla borçluların ödedikleri tutarlar kadar bu madde hükümlerinden yararlanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, yapılandırılan borçların tespit edildiği şekilde süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi halinde yararlanma hakkının kaybedileceği, bir başka deyişle yapılandırma öncesi eski duruma dönüleceği, bu nedenle yeni bir işleme gerek kalmaksızın takip işlemlerine kaldığı yerden devam edilebileceği açıktır. Bu itibarla, dava konusu ... tarih ve ... sayılı sayılı ödeme emri yönünden limited şirket ortağı sorumluluğuna ilişkin yukarıda sözü edilen hüküm uyarınca yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerektiği görüşüyle, kararın anılan kısmına katılmıyoruz.