Danıştay 7. Daire E.2023/1957 K.2025/426

... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI): ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem: Davacı adına 2020 yılında tescilli 6 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak gözetim uygulaması nedeniyle fazladan ödenen gümrük vergilerinin mahkeme kararıyla iade edildiği ve Gümrük Yönetmeliği'nin 181. maddesi uyarınca İthalat Genel Müdürlüğüne yapılan bildirim sonucunda geçmişe dönük gözetim belgesi düzenlenemeyeceği bildirildiğinden, Mahkeme kararına istinaden iadesi gerçekleştirilen vergilerin, iade tarihinden ödeme tarihine kadar gecikme zammı oranında hesaplanacak faiziyle birlikte yazılarının tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ödenerek,

ödemeye ilişkin belgelerin dilekçe ekinde ibraz edilmesi, aksi takdirde Yönetmeliğin 181. maddesi hükmü delaletiyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile 4. fıkrası uyarınca işlem yapılacağı yönünde tesis edilen yazının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannameleri ile ithal edilmek istenilen ''Karpuz'' cinsi eşyanın, 2020/8 sayılı İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ uyarınca gözetim belgesi olmaksızın ithalat kayıt belgesinde yer alan kıymeti üzerinden yurt dışı giderden beyan edilerek ithal edilen eşyalara ilişkin fark olarak ödenen gümrük vergisi ve katma değer vergisine ilişkin yapılan geri verme kaldırma başvurularına vaki itirazın reddine dair işlemin Mahkemece iptaline ve ödenen vergilerin tecil faizi ile iadesine hükmedilmesi üzerine,

geriye yönelik olarak gözetim belgesi düzenlenmesinin mümkün bulunmadığından bahisle Mahkeme kararına istinaden iadesi gerçekleştirilen gümrük vergisi ve katma değer vergisinin iade tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar olan faizi ile birlikte idareye tekrar ödenmesine ilişkin olarak işlem tesis edilmiş ise de;

davalı idare tarafından Mahkeme kararının yerine getirilmesi gerektiği, yeni bir durum oluştuğu takdirde ilgili vergilerin iadesi yönünden işlem tesis edilebileceği ancak, mülkiyet hakkının, idarenin keyfi uygulamalar ile sınırlandırılamayacağı gibi Mahkeme kararı bulunmasına ve yeni bir durum oluşmamasına rağmen ilgili vergilerin iadesinin bu tür bir işlem ile istenilemeyeceği, bu durumun hukuk devleti ilkesi ile mülkiyet hakkına aykırı olduğu,

hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin ticaret politikalarında ve ticari ilişkilerde, ithalatçı ve ihracatçı kişi/kurumlar yönünden belirleyici olmasından dolayı keyfi uygulamalar sebebiyle ülke içerisindeki ticari hayata zarar vereceğinden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tesis edilen işlem, bildirim mahiyetinde olduğundan, davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına 2020 yılında tescilli 6 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak gözetim uygulaması nedeniyle fazladan ödenen gümrük vergilerinin mahkeme kararıyla iade edildiği ve Gümrük Yönetmeliği'nin 181. maddesi uyarınca İthalat Genel Müdürlüğüne yapılan bildirim sonucunda geçmişe dönük gözetim belgesi düzenlenemeyeceği bildirildiğinden, Mahkeme kararına istinaden iadesi gerçekleştirilen vergilerin, iade tarihinden ödeme tarihine kadar gecikme zammı oranında hesaplanacak faiziyle birlikte yazılarının tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ödenerek,

ödemeye ilişkin belgelerin dilekçe ekinde ibraz edilmesi, aksi takdirde Yönetmeliğin 181. maddesi hükmü delaletiyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile 4. fıkrası uyarınca işlem yapılacağı yönünde tesis edilen yazının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'unun 2. maddesinin 1/a fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan “iptal davaları” idari dava türleri arasında sayılmıştır. Diğer taraftan, aynı Kanun'un değişik 14. maddesinin 3/d fıkrasında, dilekçelerin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği belirtilmiş olup, değişik 15. maddesinin 1/b fıkrasında da, bu durumda davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 5. fıkrasında, idari karar deyimi, bağlayıcı tarife ve menşe bilgileri de dahil olmak üzere, gümrük idaresinin, gümrük mevzuatı ile ilgili olarak belirli bir konuda bir veya daha fazla kişi üzerinde hukuki sonuç doğuracak idari tasarrufu olarak tanımlanmış, 242. maddesinde de, yükümlülerin kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare hukukunda, kamu gücünün idare edilenler üzerinde, başka bir işlemin varlığına gerek olmaksızın, doğrudan hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etki yaratan işlemler, icrai (yürütülmesi gerekli) işlemler; idari karar alma sürecinde başkaca bir aşamadan geçmesine gerek kalmayan, yani nihai nitelikte olan işlemler ise kesin işlemler olarak tanımlanmaktadır.

Diğer bir anlatımla; kesin ve yürütülebilir işlem kavramı; işlemin tamamlanmasına yönelik idarî usûl kuralları uygulanarak yetkili kamu görevlisi veya görevlileri tarafından imzalanıp bu durumuyla uygulamaya konulan ve kendi başına hukukî sonuçlar doğurarak idarenin tek taraflı ve emredici gücüne dayanan işlem anlamına gelmekte olup, yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinden anlaşılacağı üzere; idarî yargı yerinde iptal davası açılabilmesi için, idarî işlemin kesin ve yürütülebilir (icraî) özellik göstermesi zorunluluk arzetmektedir.

İptal davasına konu olabilecek işlemin; kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem olarak kabul edilebilmesi, ancak başkaca bir işlemin varlığına gerek olmaksızın doğrudan hukuki sonuç doğurabilmesine bağlıdır.

Buna göre; eşyalara ilişkin gözetim belgesinin ibraz edilmesi, ibraz edilmemesi durumunda gözetim uygulamasından kaynaklanan fark vergilerin ödendiğini gösterir dekontun ibraz edilmesi, aksi takdirde Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. ve 4. fıkralarının (c) bentleri çerçevesinde işlem tesis edileceğinin bildirilmesine ilişkin yazının ihtar mahiyetinde olduğu, davacı üzerinde hukuki sonuç doğuran, kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olmadığından, davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı dolayısıyla ortada davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem olmadığı sonucuna varıldığından, uyuşmazlığın esasının incelenmesi sonucunda verilen karar hukuka uygun bulunmamıştır.

Diğer yandan, davacının söz konusu ihtar yazısının gereğini yerine getirmemesi halinde idarece davacı hakkında ek tahakkuk, para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararlarının tesis edilmesi halinde, bu kararlara karşı yapılacak itirazın reddine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle dava açılabileceği de açıktır.