Danıştay 7. Daire E.2023/2405 K.2024/5352

Dava konusu istem: Motorlu araç alım satımıyla uğraşan davacı hakkında, şirket çalışanlarına ilk iktisap kapsamında satışı yapılan araçların özel tüketim vergisi matrahının emsallerine nazaran düşük gösterilmek suretiyle vergi matrahının aşındırıldığının tespit edildiğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden 2015 yılının Ekim, Kasım ile Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen özel tüketim vergileri ile kesilen vergi ziyaı cezalarının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen ...tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporunun incelenmesinden; davacının sıfır ve ikinci el araç alım satımında bulunduğu, defter belge isteme yazılarının tebliğ edilememesi nedeniyle incelemenin GİBYS sistemi ile davacının tarh dosyasından elde edilen bilgilere dayalı olarak yapıldığı, şirketin %100 sahibi ve kanuni temsilcisinin ... olduğu, sigortalı 3 adet çalışanının bulunduğu, 2015 yılının Kasım ve Aralık aylarında şirket hesabına toplam 2.382.856,00-TL tutarında EFT ile para transfer edildiği,

MBR sistemi üzerinden yapılan tespitlerde davacı şirketin 2015 yılında 8 araç alıp 6 tanesini sattığı, kanuni temsilcisi ...'ın ise aynı dönemde 3 araç alıp 3 aracı da sattığı, 23/09/2014 tarihli işe başlama yoklamasında turizm ve otomotiv alım satımı ile kiralaması faaliyetiyle iştigal etmek üzere mükellefiyet tesis ettirdiği, ofisin 85 m² olduğu, iş yerinde ofis mobilyası bulunduğu, 30/05/2017 tarihli e-yoklama fişinde davacının yaklaşık 4 ay önce faaliyetini sonlandırıp adresinin terk ettiği, iş yerinde başka bir mükellefin faaliyet gösterdiğinin saptandığı, davacının Form Ba ile alış bildiriminde bulunan ...

Otomobil ünvanlı şirket hakkında devam eden sahte belge incelemesinin olduğu; ... Motorlu Araçlar ve ...

Otomotiv hakkında ise kısmen sahte fatura düzenlediklerine ilişkin vergi tekniği raporunun tanzim edildiği, ancak davacının sahte fatura aldığına yönelik bir tespitin yapılmadığı; ... isimli mükellef hakkında düzenlenen rapor ile 2015 ve 2016 yılında düzenlediği faturaların tamamının sahte olduğunun tespit edildiği, Form Bs ile satış bildiriminde bulunulan hiçbir mükellef hakkında olumsuz bir tespitin olmadığı, sadece 2015 yılında kanuni temsilci ...'a 3 adet fatura ile 1.318.835,00 TL tutarında; kurum çalışanı ...'a ise 4 adet fatura ile 1.974.823,00 TL tutarında satışın yapıldığı,

karşıt tespitlerde araç alımı yapan bir mükellefin aracı sıfır olarak aldığını; başka bir mükellefin ise araçları satmak amacıyla aldığını, ama sonradan araçları iade ederek ödedikleri bedelleri geri aldıklarını beyan ettiği, kanuni temsilci ... ile çalışan ...'a satılan 7 adet araç için şirkete ödeme yapılmadığı, bu halde söz konusu araçların satışının gerçek bir satış işlemi olmadığı ve matrahın aşındırması amacını taşıdığı, davacının yasal defter ve belgelerinin ortada olmaması nedeniyle ortalama fiyat üzerinden hesaplamanın yapılamadığı,

maliyet fiyatına satışların perakende satış olması nedeniyle %10 kâr ilave edilerek emsal bedelin tayin olunmasının gerektiği, bu bedelin katma değer vergisi matrahında da dikkate alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığının anlaşıldığı, bu durumda, davacı şirket tarafından gerek şirketin kanuni temsilcisine gerekse şirket çalışanına yapılan araç satışlarının, aracın ithalattaki katma değer vergisi matrahı üzerinden (maliyetinden) yapıldığı,

bu kişiler tarafından ise araçların ikinci el olarak kısa süreler içerisinde üçüncü kişilere sıfır fiyatının üzerine bedel ilave edilerek satıldığı görülmekle beraber, araçları satın alanlar nezdinde alış bedellerine yönelik yeterli tespit ve araştırmanın yapılmadığı, %10 emsal kârlılık oranı ile satış yapıldığına yönelik belirlemenin varsayıma dayalı olduğu,

hukuken geçerli ve itibar edilebilir bir tespit yapılmaksızın, varsayıma dayalı olarak belirlenen emsal kârlılık oranının dikkate alındığı rapora istinaden re'sen salınan dava konusu cezalı tarhiyatlarda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu vergiler ve cezaların iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı adına salınan vergiler ve kesilen cezalarda hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanunun Şümulü" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun hükümlerinin gümrük ve tekel vergileri dışında, genel bütçeye, il özel idareleri ile belediyelere ait vergi, resim ve harçlar yanında mezkur vergi, resim ve harçların zamları hakkında uygulanacağı belirtilmiş.

258. maddesinde değerleme; vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespitidir, şeklinde tarif edilmiş, değerlemede, iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamanlarda haiz oldukları kıymetlerin esas tutulacağı 259. maddede açıklanmış.

261. maddesinde ise değerleme ölçüleri; maliyet bedeli, borsa rayici, tasarruf değeri, mukayyet değeri, itibari değer, vergi değeri, rayiç bedel, emsal bedeli ve ücreti ile 7338 sayılı Kanun'la eklenen alış bedeli şeklinde sayılmış. 267. maddesinde de.

"Emsal bedeli, gerçek bedeli olmayan veya bilinmeyen veyahut doğru olarak tespit edilemeyen bir malın, değerleme gününde satılması halinde emsaline nazaran haiz olacağı değer olarak tanımlandıktan sonra emsal bedelin belirlenmesinde sırasıyla, "ortalama fiyat esası"; aynı cins ve nevideki mallardan sıra ile değerlemenin yapılacağı ayda veya bir evvelki veya bir daha evvelki aylarda satış yapılmışsa, emsal bedeli bu satışların miktar ve tutarına göre mükellef tarafından çıkarılacak olan ortalama satış fiyatı ile hesaplanır.

Bu esasın uygulanması için, aylık satış miktarının, emsal bedeli tayin olunacak her bir malın miktarına nazaran % 25'ten az olmamasının şart olduğu, "maliyet bedeli esası"; emsal bedeli belli edilecek malın, maliyet bedeli bilinir veya çıkarılması mümkün olursa, bu takdirde mükellef bu maliyet bedeline, toptan satışlar için % 5, perakende satışlar için % 10 ilave etmek suretiyle emsal bedelinin bizzat, "takdir esası";

yukarıda yazılı esaslara göre belli edilemeyen emsal bedellerinin ilgililerin müracaatı üzerine takdir komisyonunca takdir yolu ile belli edileceği, ....söz konusu madde hükmünde emsal bedelin tespitinde yer alan esasların ise sıra ile uygulanacağı, hüküm altına alınmıştır.

Bilindiği üzere, malın satılmak için ithal edilmesi ile I, II ile IV numaralı eklerdeki ürünlerin üretimi yanında, II'deki mallar arasında tescil ve kayıt gerektirenlerin haricinde motorlu taşıt ticareti yapılmasına ek olarak, müzayedelerde satılması durumlarında, tek seferlik alınan bir vergi olan ÖTV'si; söz konusu gruplarda yer alan ürünlerin vergiler hariç "satış fiyatı" bir başka ifadeyle, matrahı üzerinden hesaplanmaktadır.

Olayda, mükellef kurumca, kurum müdürü ...'a 3 adet araç satıldığı beyan edilmiş olsa da, Nakil Vasıtaları Vergi Dairesi Müdürlüğünden alınan bilgilere göre 6 adet araç, kurum çalışanı ...'a ise 4 adet aracın maliyet bedeli ile sattığı satıldığı ve özel tüketim vergisi açısından beyan harici tutulan (...a satıldığı halde) 3 adet araç ile eksik beyan edilen 7 adet araca ilişkin satış bedelinin dolayısıyla, özel tüketim vergisi matrahının (emsal bedelinin) tespitinde,

"maliyet bedeli esası"na göre (davacının perakendecilik faaliyetine uygun %10' luk perakende satış karı) ilgili araçların satış bedellerinin tespit edilmesinde yasal aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerekirken, kabulü yolundaki temyize konu ... Vergi Dava Dairesi Kararının, yukarıda belirtilen açıklamalar uyarınca bozulması gerektiği görüşüyle, Daire kararına katılmıyorum.