Danıştay 7. Daire E.2023/3666 K.2025/2107

... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem: Türkiye'ye giriş yapmak üzere 19/11/2021 tarihinde Hamzabeyli Gümrük Müdürlüğü sahasına gelen ... sayılı Transit Refakat Belgesi muhteviyatı 9403.50.00, 9403.60.10 ve 9404.29.90 GTİP’lerde “mobilya, ahşap yatak odası, koltuk, yatak” olarak beyan edilen eşyayı taşıyan ... çekici ... dorse plakalı araçta yapılan fiziki muayene neticesinde yasal yükün yanında “makaron”, “sigara filtresi ve kağıdı”, “elektronik sigara ve aksamları”, “sigara kağıdı” ve “TV media player” gibi eşyaların bulunduğu ve anılan eşyaların bir kısmının ithalinin,

bir kısmının ise transitinin izne tabi olduğundan bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına beyan dışı eşyaların gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, asıl sorumlusu davacı olan transit refakat belgeleri içeriği eşyaları taşıyan araçlarda yapılan aramalar neticesinde beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste makaron, sigara filtresi ve kağıdı, elektronik sigara ve aksamları, sigara kağıdı ve TV media player cinsi eşyanın tespit edildiği hususunun ihtilafsız olduğu, anılan fiilin niteliğine göre de 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca işlem yapılacağının hüküm altına alındığı,

davacı tarafından beyan harici eşyaların yurda sokulması fiili ile hiçbir ilgilerinin ve iştiraklarinin bulunmadığı ve suçların şahsiliği ilkesi gereği sorumlu tutulamayacakları ileri sürülmüş ise de, transit refakat belgeleri açısından asıl sorumlu sıfatıyla 4458 sayılı Kanun'un 86. maddesi kapsamında sorumluluğu bulunduğu, transit rejimin doğası gereği rejim ihlalinin ve dava konusu işleme dayanak 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendindeki koşulların olayda gerçekleşmiş olduğunun anlaşılmasının karşısında davacının iddiasının kabul edilebilir olmadığı,

öte yandan, davalı idarece tespit edilen beyan harici eşyaların CIF değerinin, ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporu dikkate alınarak belirlendiği, dolayısıyla ihlale konu olan eşyaların CIF kıymetinin somut verilerle tespit edildiği ve para cezasının da bu değere göre hesaplandığı anlaşıldığından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca ceza kesilebilmesi için transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olması gerektiği, bir eşyanın belirgin bir şekilde farklı cinste eşya olduğunun kabul edilebilmesi için de, giriş gümrük idaresinde yapılan kontrolü neticesinde, beyan edilenden açıkça farklı olduğunun tahlil,

teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilmesi ve gümrük vergileri veya ticaret önlemleri açısından farklılık oluşturması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği, olayda ise, transit refakat belgesi kapsamında belirgin bir şekilde farklı cinste eşya tespiti değil, belge muhteviyatında yer alan yasal yükün yanı sıra beyan harici olduğu tespit edilen eşyaların mevcudiyetinin söz konusu olduğu, bu durumda, anılan madde hükmünün olayda uygulanma imkanı olmadığından tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, aynı zamanda davanın, davaya konu işlemin tebliğinden önce açıldığı anlaşıldığından davanın usulden reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Dosyanın incelenmesinden, transit refakat belgesi kapsamında taşınan eşyalara ilişkin olarak asıl sorumlu davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi kapsamında tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan işbu davada, anılan madde kapsamında ceza kesme koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Türkiye'ye giriş yapmak üzere 19/11/2021 tarihinde Hamzabeyli Gümrük Müdürlüğü sahasına gelen ... sayılı Transit Refakat Belgesi muhteviyatı 9403.50.00, 9403.60.10 ve 9404.29.90 GTİP’lerde “mobilya, ahşap yatak odası, koltuk, yatak” olarak beyan edilen eşyayı taşıyan ... çekici ... dorse plakalı araçta yapılan fiziki muayene neticesinde yasal yükün yanında belirgin şekilde farklı cinste “makaron”, “sigara filtresi ve kağıdı”, “elektronik sigara ve aksamları”, “sigara kağıdı” ve “TV media player” gibi eşyaların bulunduğu ve anılan eşyaların bir kısmının ithalinin,

bir kısmının ise transitinin izne tabi olduğundan bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına beyan dışı eşyaların gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 16. fıkrasında; gümrük beyanının eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasını ifade edeceği, 17. fıkrasında; beyan sahibinin, kendi adına beyanda bulunan kişi veya adına beyanda bulunulan kişi olduğu, 20. maddesinin 5911 sayılı Kanun ile değişik (a) bendinde; "rejim hak sahibi" deyiminin, kendi adına ve hesabına gümrük beyanını yapan veya hesabına gümrük beyanı yapılan kişi veya bu kişilere ait bir gümrük rejimi ile ilgili hakların veya yükümlülüklerin devredildiği kişiyi ifade ettiği, (b) bendinde;

transit rejiminde rejim hak sahibine "asıl sorumlu" denileceği, 84. maddesinin 1. fıkrasında; ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmamış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınmasının, transit rejimi hükümlerine tabi olduğu, 2. fıkrasında; gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde;

yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye'ye, Türkiye'den yabancı bir ülkeye veya bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe taşınmasına izin verebileceği, 86. maddesinin 1. fıkrasında; asıl sorumlunun eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejime ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile değiştirilen şekliyle.

Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca işlem yapılacağı belirtildikten sonra (a) bendinde,

farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verileceği, (b) bendinde, farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.

Gümrük Yönetmeliği'nin 212. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, "rejim hak sahibi (asıl sorumlu)"nin, transit rejimi beyanında bulunan veya hesabına transit rejimi beyanında bulunulan ve transit rejimi kapsamında gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olan kişiyi ifade ettiği, 243. maddesinde ise, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, giriş gümrük idaresinde yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil,

teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti halinde fiilin niteliğine göre Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca idari para cezasının uygulanmasını müteakip eşyanın sevkine izin verileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, rejim hak sahibi (asıl sorumlu), transit rejimi kapsamında taşınan eşyayı ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olup, rejim ihlali nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğduğu takdirde gümrük idaresine karşı gümrük vergilerinden dolayı sorumluluğu bulunmaktadır.

Öte yandan, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca fiilin niteliğine göre ceza kesilebilmesi için ise, transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilmesi ve farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Olayda, asıl sorumlusunun davacı olduğu anlaşılan Transit Refakat Belgesi muhteviyatı eşyayı taşıyan araçta yapılan aramada beyan edilen “mobilya, ahşap yatak odası, koltuk, yatak” cinsi eşya dışında belirgin şekilde farklı cinste “makaron”, “sigara filtresi ve kağıdı”, “elektronik sigara ve aksamları”, “sigara kağıdı” ve “TV media player” gibi eşyaların tespit edildiğinin ve anılan eşyaların eşyaların bir kısmının ithalinin, bir kısmının ise transitinin izne tabi olduğunun anlaşılması üzerine dava konusu para cezası kararının alındığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda izah edilen nedenlerden dolayı, transit refakat belgesi kapsamında taşınan eşyalara ilişkin olarak asıl sorumlu davacı adına tesis edilen işlemin, olayda 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinin uygulanma imkanı olmadığı gerekçesiyle iptaline dair istinaf dairesi kararında yasal isabet görülmemiştir.

Bu nedenle, anılan madde kapsamında yapılacak değerlendirmeyle ceza kesme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği yolunda yapılacak inceleme sonucu karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.