Danıştay 7. Daire E.2023/899 K.2025/500

... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı ihracat beyannamesi ile hariçte işleme rejimi kapsamında tamir edilmesi amacıyla 6 aylık izinle yurt dışına gönderilen "gaz türbini yakıt enjektörü ve kapağı" cinsi eşyaların, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 168. maddesinde öngörülen üç yıllık sürenin Covid-19 salgını nedeniyle aşılarak ... tarih ve ... sayılı antrepo beyannamesi ile yurda girişinin yapıldığı ileri sürülerek, eşyaların ithalat vergilerine tabi tutulmaksızın serbest dolaşıma girmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davaya konu işlemde, işleme karşı başvurulacak idari makam veya yargı mercii ile başvuru süresi belirtilmediğinden, Anayasanın 40. maddesi uyarınca davanın süresinde açıldığı kabul edilerek, davalı idarenin bu yöndeki itirazının yerinde görülmediği.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 168. maddesinde, serbest dolaşımda bulunan eşyanın, Türkiye Gümrük Bölgesinden veya Türkiye’nin anlaşmalarla dâhil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerinin diğer bir noktasından ihraç edildikten sonra üç yıl içinde yeniden serbest dolaşıma girmesi halinde ve beyan sahibinin talebi üzerine, ithalat vergilerinden muaf tutulacağı, üç yıllık sürenin, beklenmeyen haller veya mücbir sebeplerle uzatılabileceği.

Gümrük Yönetmeliği'nin 31. maddesinde, Kanun'da belirtilen sürelerin aksine bir hüküm bulunmadıkça uzatılamayacağı veya ertelenemeyeceği, ancak, mücbir sebep ve beklenmeyen hallerden herhangi birinin bulunması halinde bu sebep ortadan kalkıncaya kadar bu sürelerin işlemeyeceği, süresi dışında yapılan müracaatlarda, mücbir sebep ve beklenmeyen hallerin süresi içerisinde meydana geldiğini kanıtlayan belge ibrazı halinde ilgili gümrük idaresince mücbir sebep ve beklenmeyen hallere ilişkin olarak ibraz edilen belgelere göre ek süre verileceği.

453. maddesinde, eşyanın süresi içinde mücbir sebep belgesi ibrazı ile süre uzatımı talebi olmaksızın Kanun'un 168. maddesinde belirtilen üç yıllık süreyi veya üç yıllık sürenin üzerinde gümrük idaresince uzatılan süre varsa bu süreyi aşarak geri getirilmesi halinde, Kanun'un 241. maddesinin 3. fıkrasının (ı) bendi uyarınca usulsüzlük cezası tatbiki ile gümrük vergilerinin tahsil edilerek serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerinin uygulanacağı kuralına yer verildiği.

1 seri nolu Genel Tebliğin 3. maddesinde, Kanun'un 142, 143 ve 144. maddeleri kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi dışında tamir ettirilmek istenen eşyaya ilişkin hariçte işleme izninin ilgili gümrük müdürlüğü tarafından verileceği, gümrük müdürlüğü tarafından onaylanan beyannamenin hariçte işleme izni hükmünde olduğu, ayrıca izin belgesi düzenlenmeyeceği;

aynı Tebliğin 17. maddesinde ise, bu Tebliğde süre uzatımı düzenlenmeyen geçici ihracat işlemlerinde sürenin, Kanun'un 168. maddesinde belirtilen 3 yıllık süreyi aşamayacağı, ancak bu sürenin bitiminden önce başvurulmak kaydıyla, ilgili gümrük müdürlüğünce yeteri kadar ek süre verileceğinin belirtildiği; olayda, eşyanın 3 yıllık süre içerisinde yurda sokulmadığı gibi davacı tarafından mücbir sebep nedeniyle davalı idareye yapılmış süre uzatım başvurusunun bulunmadığı,

ayrıca süresi geçtikten sonra fakat eşya henüz yurda giriş yapmadan önce Yönetmeliğin 31. maddesi uyarınca ek süre talebi olmadığının anlaşılması karşısında, eşyaların ithalat vergilerine tabi tutulmaksızın serbest dolaşıma girmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Gümrük Kanunu'nun 80. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan 2007/11864 sayılı Hariçte İşleme Rejimi Kararı'nın 8. maddesinde, hariçte işleme izin belgesinin/hariçte işleme izninin süresinin azami 12 ay olduğu, ilgilinin gerekçeli talebi üzerine bu Karara istinaden yayımlanacak tebliğde belirlenen süre kadar ek süre verilebileceği.

2007/5 sayılı Hariçte İşleme Rejimi Tebliği'nin 9. maddesinde, ilgili firmanın gerekçeli talebi üzerine hariçte işleme izin belgesine belge orijinal süresinin 1/2’si oranında, hariçte işleme iznine ise 12 aya kadar ek süre verilebileceği, Tebliğin 10. maddesinin (3) numaralı fıkrasında belirtilen mücbir sebep ile fevkalade hallerin belge/izin süresi içerisinde meydana gelmesi halinde, hariçte işleme izin belgesine/hariçte işleme iznine ilave süre verilebileceği.

10. maddesinde ise, belge/izin sahibi firmaların ek süreden ve mücbir sebep ile fevkalade hallere ilişkin ek süreden yararlanabilmeleri için, hariçte işleme izin belgesi ile ilgili olarak, en geç belge süresi sonundan itibaren 1 ay içerisinde tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte DYS üzerinden Bakanlığa; hariçte işleme izni ile ilgili olarak, en geç izin süresi sonundan itibaren 1 ay içerisinde izne ilişkin beyanname aslı, tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte maden ihracatçı birliklerinin bağlı olduğu ihracatçı birlikleri genel sekreterliklerine müracaat edilmesi gerektiğinin belirtildiği;

bu durumda, hariçte işleme rejimi kapsamında verilecek belge ve izin için verilebilecek sürenin kural olarak 12 ay olduğu, izin verilen durumlarda 12 aya kadar ek süre verilebileceği, ancak her hal ve koşulda ek süre için müracaatın izin süresi sonundan itibaren 1 ay içerisinde yapılması gerektiği, olayda, 04/05/2018 tarihinde geçici ihracı gerçekleştirilen ve hariçte işleme rejimi kapsamında tamir edildikten sonra yeniden ithali için 6 ay süre (izin) tanınan eşya için, izin süresi içerisinde ek süre talebinde bulunulmadığı gibi, bu süre içerisinde mücbir sebep(ler) nedeniyle ek süre verilmesi için,

yine Tebliğ'de belirtilen süreler içerisinde herhangi bir başvurunun mevcut olmadığı, öte yandan, Kanun'un 168. maddesinde öngörülen 3 yıllık sürenin uzatılması istemiyle de yapılmış bir başvuru bulunmamakla birlikte, anılan maddenin 2. fıkrasına göre, aynen ihraç edildiği durumda olması hali hariç, hariçte işleme rejimi çerçevesinde Türkiye Gümrük Bölgesinden veya Türkiye’nin anlaşmalarla dâhil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerinin diğer bir noktasından ihraç edilen eşyaya muafiyet tanınmayacağı hükmü dikkate alındığında, olayda,

eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişine ilişkin beyannamede rejim kodunun "7100- Daha önce bir rejime tabi tutulmamış eşyanın gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerler dahil olmak üzere gümrük antrepo rejimine tabi tutulması" şeklinde beyan edilmek suretiyle ayniyat tespiti yapılmasına olanak sağlanmadığının anlaşılması karşısında, hariçte işleme rejimi kapsamında geçici ihraç edilen eşyanın yeniden ithalinde muafiyet tanınmamasında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mücbir sebep nedeniyle süre uzatım talebinde bulunulmasına gerek olmadığı, Covid-19 küresel salgını için belge ibrazı şartının bulunmadığı, Gümrük Kanunu'nun 168. maddesinde, 3 yıllık sürenin bitmesinden önce süre uzatım başvurusunda bulunma şartı öngörülmediğinden, bu şartın Tebliğe dayanılarak aranılamayacağı, ayniyet tespitinin idarenin sorumluluğunda olduğu, ayrıca ihracat beyannamesi ekinde ekspertiz raporunun bulunduğu, tamir amaçlı ihraç edilen ve tamir edilemeden geri gelen eşya için ithalat vergilerinin tahsil edilmesinin hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacağı ileri sürülmekte ve duruşma yapılması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Mücbir sebep halinde de 3 yıllık süre içerisinde süre uzatım başvurusu yapılması gerektiği, davacı tarafından Covid-19 salgını ileri sürülse de, söz konusu dönemde gümrük idareleri kesintisiz bir şekilde çalıştığından, yükümlülüğün yerine getirilmemesinin aleyhlerine yöneltilemeyeceği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.