Danıştay 8. Daire E.2016/10844 K.2021/4081

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Dava, davacı tarafından mülkiyeti Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait merkez … Mahallesi … ada … (26/04/2012 tarihli ifrazdan sonra … ada … parseller) parselin tapu tescil devrine ilişkin Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, kamulaştırma yoluyla belediyenin mülkiyetine geçen ve kamu malı niteliği kazanan taşınmazın, kamu hizmetlerine tahsis edilme lüzumunun ortadan kalkması üzerine 3. şahıslara satılabilmesi için öncelikle tahsisin 5393 sayılı Yasanın 18/e maddesi uyarınca belediye meclisi tarafından kaldırılması suretiyle kamu malı olmaktan çıkarılması ve devletin özel mülkiyetinde olan taşınmaz niteliğini kazanmasının sağlanması gerekirken, bu yapılmaksızın, özel mülkiyete konu edilmesi hukuken mümkün bulunmayan kamu malı niteliğindeki taşınmazın satılmasına ilişkin dava konusu belediye meclisi kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu`nun 18. maddesinin (e) bendinde; taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması halinde tahsisinin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek Belediye Meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; 15.01.2006 tarih ve … sayılı meclis kararı ile 5393 sayılı Kanun'un 18/h maddesi gereği 15.05.2007 tarih ve … nolu Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı işlemi ile … Yapı San Tic A.Ş ile uzlaşma protokolü imzalanmış, 18.05.2007 tarih ve … karar nolu Belediye Meclisi kararı ile Diyarbakır ili Kaynartepe Mahallesi eski otogar alanı eski … pafta … ada … parsel, yeni … pafta … ada … parselin uzlaşmada belirtilen … Yapı'nın yazılı talebi üzerine ... adına tapu tescil devrinin yapılmasına karar verildiği görülmüştür.

Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, dava konusu taşınmazın, davalı idarece. Çarşısı ve Otogar Yapımı için 22/12/1965 tarih … , 04/05/1965 tarih … , 19/08/1965 tarih … sayılı kararlar ile kamulaştırıldığı,…. Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih E:… sayılı kararı gereğince 24/04/1967 tarih ve … yevmiye ile … ada … ve … nolu parsellere ayrıldığı, daha sonra yapılan ifraz çalışmaları neticesinde.

Numaralı parsel olarak Büyükşehir Belediyesi adına Otogar olarak tescil edildiği, üzerine otogar inşa edilerek uzun yıllar bu şekilde kullanıldığı 26.06.1998 tarih ve … sayılı belediye meclis kararıyla imar planında akaryakıt ve servis alanı olarak, kararlaştırıldığı görülmüştür.

Daha sonradan … pafta … ada … parselde kayıtlı dava konusu arsanın 16/11/1998 tarih ve … sayılı Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile yeni bir otogar yapılması amacıyla gayri ayni hak tesisi veya takas edilmesi veya kat karşılığı yaptırılması veya yap işlet devret modeliyle yaptırılması veya satışı ile ilgili yöntemin uygulanabilmesi için Encümen'e yetki verildiği, 19.11.1998 tarih ve … sayılı belediye meclisi kararıyla ticaret ve turistlik tesis alanı olarak plan tadilatına gidildiği,

Büyükşehir Belediye Encümeninin 10/12/1998 tarih ve … sayılı kararı ile Kat karşılığı yapım işi için 2886 saylı Devlet İhale Kanunu'nun 35 maddesinin (a) fıkrasına göre Kapalı Teklif usulü ile ihaleye çıkarılmasına, 31/12/1998 tarih ve 1027 sayılı karar ile yapılan ihale neticesinde mevcut otobüs terminali yerinin 25000 m² kısmında Otel Ticaret Merkezi, ve Akaryakıt İstasyonu ile Yeni Otobüs terminali binası ve terminal sahası içerisinde Otel ve Ticaret Merkezinin Kat Karşılığında yüklenici firmaya verilmesine karar verilmiştir..

İlerleyen süreçte davalı idare ile yüklenici firmalar arasında yaşanan anlaşmazlıklar adli mercilere taşınmış ve yapılan uzlaşma neticesinde imzalanan uzlaşma protokolü ile dava konusu eski otogar alanı mülkiyetinin tapu tescilinin … adına yapılmasına dair dava konusu Büyükşehir Belediye Meclisinin 18/05/2007 tarih ve … sayılı kararı tesis edilmiştir.

Uyuşmazlık konusu olayda İdare Mahkemesince bahse konu taşınmaz hakkında kamu malı niteliğinin, belediye meclisi tarafından kaldırılmadan taşınmazın satılmasına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; yukarıda ayrıntılı şekilde belirtildiği üzere davalı idarenin, taşınmazı kamulaştırma yoluyla 1965 yılında elde ettiği ve davacı ile taşınmaz arasında herhangi bir bağın kalmadığı, taşınmazın otogar olarak tescil edildiği, uzun süre otogar olarak kullanıldığı,

yeni otogar ihtiyacının hasıl olması sonrasında yeni otogar yapımı için kat karşılığı olarak ihale ile satılmasına belediye meclisince karar verildiği, imar planında yapılan tadilat ile kullanım alanının değiştirildiği görüldüğünden, dava konusu taşınmaz hakkında ayrıca kamu malından çıkarılarak özel mal statüsüne alınmasına ilişkin karar alınmasına gerekli kılan herhangi bir yasal düzenleme bulunmamaktadır.