Danıştay 8. Daire E.2018/7023 K.2023/5646

Dava konusu istem: Davacıya ait İstanbul ili, Kartal ilçesi, …Mahallesi, …Sokak No:… adresinde bulunan ve asansör üretim, montaj, bakım alanında faliyet gösteren işyerini, 05.06.2015 tarihinde kanalizasyon suyu basması nedeniyle zarar görüldüğünden bahisle 140.674,50-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idareden tazminine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davaya konu zarara sebebiyet veren atık su kanallarının, davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından olay tarihinden önce yapılan asfaltlama çalışmalarından kaynaklandığı, davacı şirketin uğradığını beyan ettiği zarar kalemleri ve tazminat miktarı açısından, …Sulh Hukuk Mahkemesinin … sayılı Değişik iş dosyasında düzenlenen 07.09.2015 tarihli rapor ve zarara ilişkin maddi değerlendirme sonucu tespit olunan davacı şirket zararının 140.674,50TL olduğuna karar verilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Kartal ilçesi, … Mahallesi … Sokak No …adresinde bulunan ve asansör üretim, montaj, bakım alanında faliyet gösteren iş yerini 05.06.2015 tarihinde kanalizasyon suyu bastığı, davalı idare ve İSKİ kurumuna bilgi verilmesine rağmen olay sırasında müdahalede bulunulmayıp sonradan davacı şirketin kendi çabaları ile kanalizasyon suyunu tahliye ettikleri, meydana gelen zararın tespiti istemi ile … Sulh Hukuk Mahkemesinin … D iş sayılı dosyası ile zarar ve olaya ilişkin bilirkişi incelemesi yapıldığı olaya ilişkin zararlarının 140.674,50TL olduğu yönlü bilirkişi raporuna dayalı zarar hesaplamasının anılan tespit dosyasından tespit edildiği, bahse konu zararın tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davalarıdır. Bu tür davalarda mahkeme, hem olayın maddi yönünü, yani zararı doğuran işlem veya eylemleri, hemde bundan çıkabilecek hukuki sonuçları tespit edecektir.

İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

Olayda; davalı idarenin kusurlu faaliyeti sonucu zararın gerçekleştiği açık ise de; davaya konu işyerine ait yapı ve iskan ruhsatları ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunup-bulunmamasına göre davacı şirketin kusurunun araştırılmadığı açıktır. Zira bu ruhsatlarının bulunmaması halinde, söz konusu yerde mevzuata aykırı olarak faaliyette bulunan işyeri sahibinin de kusurlu idare ile birlikte müterafık kusurlu olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bu durumda, oluşan zarardan, davalı belediyenin hizmet kusuru nedeniyle sorumlu olması karşısında, davalı idarenin hizmet kusuru ile davacının iskan ve yapı ruhsatı ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının mevcut olup olmamasına göre belirlenecek kusur durumlarının birlikte değerlendirilerek bulunacak kusur oranları çerçevesinde ve gerçek zararın tespitinden sonra bir karar verilmesi gerekirken, tazminat isteminin tamamı yönünden davanın kabulüne karar veren İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının eksik incelemeye dayalı olduğu anlaşıldığından kararda hukuki isabet görülmemiştir.