Danıştay 8. Daire E.2019/10123 K.2022/5941

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Kararın düzeltilmesi istemine ilişkin dilekçede öne sürülen düzeltme nedenleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesine uygun bulunduğundan düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onyedinci Dairesinin 13/05/2016 gün ve E:2016/67, K:2016/3648 sayılı kararı kaldırılarak işin esası yeniden incelendi:

Dava, Konya ili Selçuklu ilçesi, … Köyünde bulunan mermer ocağını rödovans sözleşmesi ile işleten davacı tarafından, şirketin işletme ruhsatının kapsadığı alan hakkında mera vasfında olduğu konusunda verilen 04.12.2012 tarihli ... Valiliği kararının iptali istemiyle ... Valiliği (İl Mera Komisyonu Başkanlığı'na) 23.07.2014 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin Konya Valiliği'nin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, bilirkişi raporu doğrultusunda yer verilen tespitler uyarınca dava konusu mera vasfındaki arazi sınırları içinde kalan II-a grubu işletme izin belgesindeki 236,5 hektarlık alanın ÇED raporu alınan 98,23 hektarlık kısmı için, mera vasfının değiştirilmesi durumunda köyün kaba yem ihtiyacının karşılanması açısından önemli bir eksiklik yaşanmayacağı, bu eksikliğin de rahatlıkla giderilebileceği, arazinin mera vasfının zayıf olduğu, köydeki hayvan sayısı ve kaba yem ihtiyacı birlikte değerlendirildiğinde;

mera vasfının değiştirilmesine ilişkin davacı şirket talebinin ÇED raporu alınan 98,23 hektarlık alan için reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin 98,23 hektarlık ÇED raporu alınan kısım için iptaline, davanın geri kalan kısım için ise reddine karar verilmiştir.

4342 sayılı Mera Kanunu'nun amaç başlıklı 1. maddesinde kanunun amacının; daha önce çeşitli kanunlarla tahsis edilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olan mera, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti, tahdidi ile köy veya belediye tüzel kişilikleri adına tahsislerinin yapılmasını, belirlenecek kurallara uygun bir şekilde kullandırılmasını, bakım ve ıslahının yapılarak verimliliklerinin artırılmasını ve sürdürülmesini, kullanımlarının sürekli olarak denetlenmesini, korunmasını ve gerektiğinde kullanım amacının değiştirilmesini sağlamak olduğu,

tanımlar başlıklı 3. maddesinde merayı, hayvanların otlatılması ve otundan yararlanılması için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yer olarak tanımladığı, 4. maddesinde meranın kullanma hakkının köy veya belediyeye ait olduğu, devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu, özel mülkiyete geçirilemeyeceği, amacının dışında kullanılamayacağı, zamanaşımının uygulanamayacağı, sınırlarının daraltılamayacağı düzenlenmiş, tahsis amacının değiştirilmesi başlıklı 14. maddesinde "Tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamaz.

Ancak, bu Kanuna veya daha önceki kanunlara göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden; a) Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının talebi üzerine, 3213 sayılı Maden Kanunu ve 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümlerine göre, arama faaliyetleri sonunda rezervi belirlenen maden ve petrol faaliyeti için zaruri olan, ......yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine valilikçe tahsis amacı değiştirilebilir ve söz konusu yerlerin tescilleri Hazine adına, vakıf mallarının tescilleri ise vakıf adına yaptırılır."hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, 23.07.2014 tarihinde ...

Valiliği İl Mera Komisyonu Başkanlığı'na başvuran davacı tarafından işletme ruhsatının mera kararından önce olduğu, alanın ot bitmeyen, mera olarak kullanılamayacak bir yer olduğu, Valilik tarafından 12.06.2014 tarihli yazı ile taşınmazın mera vasfında olduğu gerekçesiyle tahliyesinin istenilmesi üzerine taşınmazın mera vasfında olduğunun öğrenildiği, hak sahibi olduğu taşınmaz ile ilgili mera vasfında olduğuna ilişkin kararın iptal edilmesinin istenildiği, dava konusu işlem ile Konya ili Selçuklu ilçesi ...

Mahallesi sınırları içinde bulunan ... ada ...parsel sayılı taşınmazın, İl Mera Komisyonu'nun ... tarih ... sayılı kararına istinaden 5.926.852,73 m2 yüzölçümü ile mera vasfı ile tescil mera, yaylak ve kışlak kütüğüne tescil edildiği, Mera Kanunu'nun 5. maddesinin (b) bendine göre mera olarak tahsis edilmesine karar verilen alanın, anılan Kanunun 14. maddesi kapsamına giren maddelere göre tahsis amacı değişikliği yapılmadığı ya da İl Mera Komisyonu kararının iptali ile ilgili yargı kararı olmadığı sürece bu alanla ilgili yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmadığından bahisle talebin reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı idarece, dava konusu taşınmazın 04.12.2012 tarihinde mera olarak tescil edildiği, tapuda mera olarak tescil edilen her taşınmazın Mera Kanunu hükümlerine tabi olduğu, davacı tarafından meralık vasfı kararının iptal edilmesinin istenildiği, idarelerince bu talebin aksi yönde bir yargı kararı olmadığı sürece mümkün olmadığı belirtilerek Mera Kanunu 14. maddesine göre tahsis amacı değişikliği yapılması gerektiğinin davacıya bildirildiği, Mera Kanununa göre nerelerin mera, yaylak, kışlak, umuma ait çayır ve otlat olarak sınırlandırılacağı yetkisinin İl Mera Komisyonlarına verildiği,

mevzuata göre ÇED alanına göre değil ocak işletmesi olarak kullanılacak alan kadar yere izin verilebildiği, dava konusu ruhsatta işletme izin alanının 38 hektarlık bir alanı kapsarken, ÇED olumlu belgesinin 98.23 hektarlık alan için alındığı, bilirkişilerce parselin bir kısmı değerlendirilmişse de mera arazisi olduğunun tespit edildiği, … ada … no'lu parselin tamamının mera parseli olarak kalması,

ocak işletmesi çalıştıran tüm firmaların Mera Kanunu 14. maddesine göre Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yazısı ile işletme projesi ve ruhsatı ile işletme alanı kadar yer için Mera Komisyonuna başvurarak mera tahsis amacı değişikliği talep etmelerinin gerektiği, davacının ocak işletmesi yapılacak alan ile ilgili Konya İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'ne mera tahsis amacı değişikliği talebi göndermesi gerekirken bu yönde bir talepte bulunmadığı,

meranın tescil tarihi olan 04.12.2012 tarihinden önce alınan işletme izinleri için o tarihe kadar tapuda geçen vasıf üzerinden, tapuda mera olarak tescil edilen 04.12.2012 tarihinden sonra alınan her işletme izni ve iznin genişletilmesi başvurularında ise Mera Kanunu 14. maddesine göre işlem yapılarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı aracılığıyla tahsis amacı değişikliği talebinde bulunulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Uyuşmazlıkta derece Mahkemesince bilirkişi incelemesi yaptırılarak, taşınmazın bulunduğu bölgedeki hayvan sayısı, cinsi, kaba yem kaynakları, kaba yem üretimi, üretilen kaba yemin ihtiyacı karşılama oranı ile mera olan arazinin tahsis amacının değiştirilmesi halinde kaba yem ihtiyacının nasıl karşılanacağı, meranın vasfı, topoğrafyası, toprak yapısı, vejetasyonunun yapısı gibi hususlar ile maden çıkarılması sırasında çevrede oluşacak etki ile birlikte değerlendirilerek söz konusu arazi kısmında mera vasfının değiştirilmesinin teknik olarak uygun olup olmadığı hususu konusunda rapor hazırlanması istenilmişse de,

davaya konu başvuru dilekçesi ve dava konusu işlemin Mahkemece yanlış nitelendirilerek mera olan taşınmazın tahsis amacının değiştirilmesi istemi olduğundan hareketle bu konuda bilirkişi incelemesi yaptırıldığı görülmektedir.

Davacının talebinin "mera vasfının tahsis amacının değiştirilmesi" olmayıp arazi hakkındaki "mera vasfında olma kararının iptal edilmesi" açık olup, davalı idarece işlemde de belirtildiği üzere, alanda maden ocağı işletmek isteyen davacı tarafından mevzuat kapsamında Mera Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı aracılığıyla ile işletme projesi ve ruhsatı ile işletme alanı kadar yer için ...

İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'ne "mera vasfının tahsis amacının değiştirilmesi" amacıyla başvurulması gerekirken, bu yönde bir başvuru yapmaksızın taşınmazın mera niteliğinde olmadığı iddiasıyla başvuru tarihinden çok önce (İl Mera Komisyonu'nun … tarihli … sayılı kararıyla) mera vasfında olmasına karar verilen ve 04.12.2012 tarihinde mera vasfı ile mera yaylak ve kışlak kütüğüne tescilinin yapılan taşınmazın kütük kaydının iptali istenildiğinden, davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, Mahkemece dava konusu işlemin iptaline karar verilen kısım yönünden verilen kararın yerinde olmadığı ve yukarıda belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği, davanın reddine yönelik kısma ilişkin olarak ise Mahkeme kararının sonucu itibariyle yerinde olduğu ancak gerekçesinin yerinde olmadığı, gerekçenin yukarıda belirtilen gerekçe ile değiştirilerek dava konusu işlem hukuka uygun olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesi gerekirken farklı gerekçe ile verilen ret kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.