Danıştay 8. Daire E.2019/1620 K.2023/5974

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dava, davacı adına kayıtlı … plakalı araç ile ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile davacıya 3.635,00-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince; … plakalı araç ile yurt içinde ticari yolcu taşımacılığı yapılabilmesi amacıyla düzenlenmiş D2 türü yetki belgesinin bulunduğu, aracın İzmir Limanından aldığı yolcuları şehrin muhtelif yerlerine götürme şeklinde yaptığı yolcu taşımacılığının süreklilik arz eden bir taşıma olduğu yönünde yapılmış herhangi bir tespit ve belirlemenin olmadığı, nitekim davacı tarafından, dava dışı ... Loj. Tem. Tek. Gıda İnş. Nak. Tur. San. Ve Tic. Ltd.

Şirketi ile yapılan taşıma sözleşmesi gereği arızi seferler düzenlendiğinin iddia edildiği, trafik denetim görevlilerince tutulan tutanakta ise taşımacığın sürekli olduğunu ortaya koyacak herhangi bir tespit veya ifadenin yer almadığı anlaşılmış olup, araç sahibi ve sürücüsü olan davacıya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesi uyarınca idari para cezası verilmesine ve aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek-2/3 maddesinde; "...ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, (...) bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumluluklarına birinci fıkrada gösterilen idari para cezasının üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanacağı, ayrıca, aracın her defasında altmış gün süre ile trafikten men edileceği," hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı kurala bağlanmıştır.

5216 sayılı Kanunun anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2. maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden. İzmir ili, Konak ilçesi, Alsancak 1475. sokak üzerinde 23.09.2014 tarihinde saat 10.05 sıralarında trafik ekiplerince durdurulan davacı adına kayıtlı … plakalı aracın içerisinde bulunan yabancı uyruklu yolcuların, İzmir Limanından alınıp şehir içinde muhtelif adreslere tur yaptırıldığının tespitine ilişkin 23.09.2014 tarihli tutanağın tutulduğu, tutanağın araç sürücüsü ve maliki olan davacı tarafından imzalandığı,

23.09.2014 tarihli işlemler ile aracın, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın belediye dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın sürücüsü ve sahibi olan davacıya 3.635,00 TL tutarında idari para cezası verilmesi ve aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; belediye sınırları içinde karayolu taşımacılığı yapacak olan servis araçlarının güzergâh ile sayılarının UKOME tarafından tespit edileceği, UKOME tarafından bu hususta alınmış bir izin belgesi ile güzergâh belirleme kararı bulunmayan araçlarla, yolcu taşımacılığı yapılmasının mümkün olmadığı, aksine davranışın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinde belirtilen müeyyidelerin uygulanmasını gerektirdiği sonucuna varılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda her ne kadar, aracın trafik tescil belgesinde kullanım amacının "Yolcu Nakli-Ticari" olarak belirtildiği ve araç adına düzenlenen D2 yetki belgesinin mevcut olduğu anlaşılmakta ise de, davacının aracının trafikten 60 gün süreyle men edilmesine sebep olan taşımacılığın söz konusu belgeler kapsamında nitelenecek bir taşıma olmadığı ve belediye sınırları içerisinde izinsiz yolcu taşımacılığı niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davaya konu aracın Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca düzenlenen D2 yetki belgesi kapsamı dışında, belediye sınırları içerisinde ilgili belediyeden alınmış güzergah izin belgesi ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığında kullanıldığı sabit olup, aracın tescil belgesinde yolcu nakli-ticari nitelik taşımasının anılan taşımacılığın korsan tabir edilen niteliğini değiştirmeyeceği, davacının sahip olduğu belgelerin işleme konu taşımacılık için yeterli görülmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından,

işlenen fiil nedeniyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile davacıya 3.635,00-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.