Danıştay 8. Daire E.2019/4994 K.2023/3524

Dava konusu istem: Teşvikiye Belediye Başkanlığı'nca yolcu taşımacılığı yapmak üzere 6 adet ticari taksi plakasının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile 10.10.2018 tarihinde ihale edilmesine ilişkin işlem ile Teşvikiye Belediyesi Ticari Taksi Durakları ve Ticari Taksi Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin kabulüne ilişkin Teşvikiye Belediye Meclisinin … tarih … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında.

6 adet (T) ticari taksi plakasına ilişkin 10/10/2018 tarihli ihalenin iptali istemi bakımından; davalı idare tarafından, savunma ekinde sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, iptali istenen 6 adet (T) ticari taksi plakasına ilişkin 10/10/2018 tarihli ihalenin, … tarih … sayılı Teşvikiye Belediye Encümeni kararı ile iptaline karar verildiği görüldüğünden dava konusu edilen bu kısım bakımından karar verilmesine yer olmadığına.

Taksi Durakları ve Ticari Taksi Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin kabulüne ilişkin Teşvikiye Belediye Meclisinin … tarih … sayılı kararının iptali istemi bakımından ise, dava konusu Meclis kararı ile yürürlüğe girmiş olan Teşvikiye Belediyesi Ticari Taksi Durakları ve Ticari Taksi Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile ticari taksi durak yerlerinin belirlenmesi,

taksi olarak kullanılacak araçlarda ve taksi şoförlerinde aranacak şartlar, çalışma ruhsatlarının verilme ve vizite işlemlerine ilişkin usuller ile araçların devri, araç yenilenmesi ve ortak alımına ilişkin kurallar, ücret ve fiyat tarifesinin belirlenme usulünün yanı sıra hizmetin sunumuna ilişkin genel ilke ve kurallar, hizmetin sunumu ile ilgili ortaya çıkacak ihlallere verilecek cezaların belirlendiği; bu Yönetmelik ile taksi hizmetinin özel şahıslar eliyle gördürülmesi nedeniyle belediyenin denetim görevi kapsamında hizmetin nasıl işleyeceği ortaya konularak,

mevzuata aykırı işleyişin önlenmesini amaçlayan Yönetmelikte yer alan düzenlemelerin, yasal dayanak çerçevesinde Belediye Kanunundan doğan yetki uyarınca tesis edildiği gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından anılan kararın davanın reddine ilişkin kısmı temyiz edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; Teşvikiye Belediyesinde böyle bir taksi ihtiyacı olduğuna dair araştırma ve inceleme yapılmadığı, münhasıran belediye meclisinin yetki ve görev alanındaki bir konunun belediye encümenine devredilmesinin hukuken mümkün olmadığı, taksilerin Teşvikiye Beldesi sınırları dışında hangi usul ve esaslarda taşımacılık yapacakları, yolcu indi- bindi kuralları, trafik düzen ve güvenliği ile ilgili tüm konularda davalı idarenin hiçbir yetkisinin bulunmadığı, buna ilişkin kurallar ve düzenlemelerin ilçe ve il trafik komisyonları tarafından belirlenmeden dava konusu işlemin tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 02.04.2019 tarih ve E:2019/305, K:2019/1023 sayılı kararı ile; ...

İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Teşvikiye Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı işlemi bakımından davanın reddine ilişkin kısmının temyiz edildiği, anılan Mahkeme kararının "karar verilmesine yer olmadığına" ilişkin kısmının ise temyiz edilmediği belirtilerek Teşvikiye Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı yönünden verilen Mahkeme kararını temyizen inceleme görevinin Danıştay Sekizinci Dairesine ait bulunduğu gerekçesiyle dosyanın Dairemize gönderildiği ve tekemmül ettiği görüldüğünden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/B

maddesi uyarınca işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İlgili Mevzuat: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a fıkrasında, idarî davaların idarî işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra, ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddesinin 3/c bendinde dava dilekçesinin ehliyet yönünden de inceleneceği, 15. maddesinin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi hâlinde davanın reddedileceği kurala bağlanmıştır.

Hukuki Değerlendirme:

İptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali", doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.

İptal davaları, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte, her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasakoyucu, iptal davaları için "menfaat ihlali"ni subjektif ehliyet koşulu olarak getirmiştir.

İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek yanlı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen işlemlerin; ancak bu idari işlemle doğrudan meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü zorunludur. Aksi hâlde, her idari işlemle dolaylı da olsa bir menfaat ilgisi kurulmak suretiyle dava açılmasını kabul etmek, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması şartının ihlali sonucunu doğuracaktır.

Dairemizin 26.05.2023 tarihli ara kararı üzerine sunulan çalışma ruhsatlarından davacı Kooperatif üyelerinin Yalova İli, Çınarcık ilçesine bağlı Çınarcık Belediyesi sınırları içerisinde ticari taksi taşımacılığı yaptıkları anlaşılmakta olup, davaya konu edilen Meclis kararının ise Çınarcık Belediyesine komşu Teşvikiye Belediyesi'nce tesis edildiği,

Meclis kararı ile kabul edilen Teşvikiye Belediyesi Ticari Taksi Durakları ve Ticari Taksi Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin Teşvikiye Belediyesi sınırları içerisinde yolcu taşıma izni verilecek olan (T) plakalı ticari taksiler ve yeni açılacak taksi duraklarının çalışma usul ve esaslarını belirlediği, Yönetmeliğin 4. maddesinde; bu Yönetmeliğin belediye sınırları içinde belediyenin uygun göreceği yerde ve sayıda olmak kaydıyla, yolcu taşımacılığı yapmak üzere faaliyet gösteren ve yeni açılacak taksi durakları ile bu duraklarda çalışacak olan ticari taksileri kapsadığının belirtildiği görülmektedir.

Uyuşmazlık konusu Yönetmeliğin Teşvikiye Belediyesi sınırları içinde çalışacak ticari taksilerin çalışma usul ve esaslarını düzenlediği, söz konusu kuralların Çınarcık Belediyesi sınırları içerisinde faaliyet gösteren davacı Kooperatif üyelerine uygulanmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından davacının davayı açmakta ehliyetli bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Davacı tarafından, Teşvikiye Belediyesince ihale edilecek her taksinin anılan belediye sınırları içerisinde değil, korsan olarak Çınarcık Belediyesi sınırları içerisinde çalışacağı, kendi müşterilerinin bu taksiler tarafından taşınacağı belirtilerek dava konusu işlemlerin menfaatlerini ihlal ettiği ileri sürülmüş ise de, davaya konu Yönetmeliğin genel kuralları içerdiği, belediye sınırları içerisinde çalışacak taksilerin faaliyetini düzenlediği, meydana gelmesi muhtemel korsan taşımacılık faaliyetinin şikayet ve yaptırıma konu olabileceği;

ancak Teşvikiye belediye sınırları içerisinde yürütülecek ticari taksi taşımacılığı faaliyetini düzenleme yetkisi bulunan davalı idarece tesis edilen düzenleyici işlemin doğrudan davacı Kooperatif üyelerinin menfaatini ihlal ettiğinin kabulüne olanak bulunmadığı açık olup, davacının bu yöndeki iddiası yerinde görülmemiştir.

Bu durumda, Taksi Durakları ve Ticari Taksi Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin kabulüne ilişkin Teşvikiye Belediye Meclisinin … tarih … sayılı kararına ilişkin olarak davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasını inceleyerek davayı reddeden İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamakta olup, anılan kararın bu gerekçeyle onanması gerekmiştir.