Danıştay 8. Daire E.2019/6861 K.2023/1944

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 04/07/2019 tarihli toplantısında kabul edilen ve … gün ve … sayılı yazısı ile üniversitelere bildirilen Yurtdışında Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının i bendinde düzenlenen, "Yükseköğretim kurumları tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarında yer alan Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına da öğrenci kontenjanı belirlenmesinin devamı" ibaresinin iptali istemidir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu düzenleme ile “hukuk” alanında yabancı uyruklu öğrenci kontenjanı belirlenmesi uygulamasına devam edilmesinin, yükseköğretime geçiş sınavında baraj uygulanan bu bölüm için baraj uygulaması mantığına ve kamu yararına açıkça aykırılık teşkil ettiği, Tıp ve Hukuk alanı için YKS’de başarı sıralaması uygulamasının ilk olarak 2015 ÖSYS’de uygulandığı, Mühendislik ve Mimarlık için 2016 ÖSYS’de, Öğretmenlik için 2017 ÖSYS’de uygulamaya geçildiği,

YÖK’ün YKS için getirdiği bu başarı sırası uygulamasının gerekçesinin ''Mühendislik programlarında 40 soru üzerinden bazı testlerde %10 ham ham başarı gösteremeyen öğrencilerin mühendislik fakültelerine yerleşme ihtimali düşünüldüğünde başarı sırası şartının devamı önemlidir.

Yükseköğretimde kaliteyi önceleyen YÖK’ün katılımcı süreç sonucunda koyduğu başarı sırası şartı amacına uygun işlemektedir.’' şeklinde belirtildiği, hal böyleyken meslek icrasına yönelik bazı programlara yabancı öğrenci kabulüne olanak verilmesi ve bu öğrencilerin de YKS’na katılabilecek ve baraj uygulamasına tabi olabilecekken.

2010-2011 eğitim-öğretim yılından itibaren sınavsız olarak programlara kabul edilmesinin baraj uygulaması mantığına ve bu uygulamanın amacı olan yükseköğretimin kalitesinin niteliğinin arttırılması amacına ayırılık oluşturduğu, düzenleme ile yabancı uyruklu öğrencilerin bazı programlara doğrudan giriş hakkı elde ettiği, bu durumun kanun önünde eşitlik ilkesine aykırı olduğu, baraj uygulamasının bu şekilde dolanarak aşıldığı iddia edilmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Davada ehliyet koşulunun gerçekleşmediği, Kanun’un verdiği yetki çerçevesinde düzenleme yapıldığı, Türkiye’nin yabancı uyruklu öğrenciler tarafından tercih edilen bir ülke olması, öğrenci kabulünde yükseköğretim kurumlarının kendi öğrencisini kendi belirleyeceği yöntemlerle kendisinin seçme imkanı tanınması,

Türkiye’deki ortaöğretim sistemindeki ders içerikleri ile yurt dışındaki eğitim sistemindeki ders içeriklerinin örtüşmemesi nedeniyle ortaöğretimini Türkiyede tamamlamayan öğrencilerin almadıkları bir eğitim sistemine ilişkin sorulardan oluşan sınavlardan düşük başarı elde etmeleri beklendiğinden öğrencilerin mağduriyetlerinin engellenmesi amacıyla, 2010-2011 yılından itibaren Yabancı Uyruklu Öğrenci Kabulü uygulamasına son verilerek Yurt Dışından Öğrenci Kabulü uygulamasına geçildiği,

bu nedenle yabancı uyruklu öğrenci kabulünde uygulanacak esasların ve kabul şartlarının üniversiteler tarafından belirlenerek Yükseköğretim Kurulu’na bildirilmesine ve Yükseköğretim Kurulu’nda onaylanmış koşullarla yabancı uyruklu öğrencilerin kabulünün yapılmasına karar verildiği, YÖS Kılavuzlarında da yer aldığı üzere Mavi Kart sahibi adayların da Yurt Dışından Öğrenci Kabulünde belirlenen kontenjanlara başvuru yapabilmeleri hükmünün korunduğu,

14.12.2016 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında alınan ‘ilgili programın kontenjanının %50 sini aşmayacak şekilde değerlendirilmesine’ ilişkin hükmün 30.04.2019 tarihli YÖK Yürütme Kurulu toplantısında kaldırıldığı, 04.07.2019 tarihli YÖK Genel Kurul toplantısında sınırlamanın %10 olarak uygulanmasına karar verildiği, düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …

DÜŞÜNCESİ

Dava; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 04/07/2019 tarihli toplantısı ile kabul edilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2-c/i maddesinde düzenlenen, "Yükseköğretim kurumları tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen Yurt Dışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarında yer alan Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına da öğrenci kontenjanı belirlenmesinin devamına" ibaresinin; yabancı uyruklu kişilerin hukuk programına doğrudan giriş hakkı elde ettiği, düzenlemenin hukuk programında kaliteyi arttırmak için getirilen baraj uygulamasına aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle açılmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş anılan maddenin;

(a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği belirtildikten sonra,

(f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun hükmü ile verilen yetki çerçevesinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısı ile kabul edilen ve … tarih ve … sayılı yazısı ile üniversitelere bildirilen Yurtdışında Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının (i) bendinde, "Yükseköğretim kurumları tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen Yurt Dışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarında yer alan Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına da öğrenci kontenjanı belirlenmesinin devamına", (ii) bendinde ise, "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması" düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dava konusu düzenlemenin kapsadığı öğrenci grubunun, bu düzenleme vasıtasıyla yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları ile tercih edilen programa yerleşme hakkına sahip olmakla birlikte Türk vatandaşları gibi yükseköğretim kurumları sınavına girerek bir programa yerleştirilmelerinin de mümkün olduğu, bu haliyle bir yükseköğretim programına yerleştirilme konusunda diğer öğrencilere göre çift imkana sahip oldukları, ancak her koşulda merkezi sınava girmeyenlerin değerlendirilmelerinin üniversiteler tarafından yapılacak sınava bırakıldığı,

bunun yanında kontenjan sınırlaması getirilen alanların yükseköğretim kurumları sınavında yüksek puanlar ve başarı yüzdesi gerektiren alanlar olması sebebiyle, kontenjan sınırlamasının getirilmesi ile ortaöğretimin tamamını Türkiye'de okumuş adaylar aleyhine oluşan durumun engellenmeye çalışıldığı da değerlendirildiğinde, Kanun ile verilen yetki çerçevesinde tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Dava, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 04/07/2019 tarihli toplantısında kabul edilen ve … gün ve … sayılı yazısı ile üniversitelere bildirilen Yurtdışında Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının i bendinde düzenlenen, "Yükseköğretim kurumları tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarında yer alan Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına da öğrenci kontenjanı belirlenmesinin devamı" ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı İdare tarafından, davacının dava açmakta menfaatinin bulunmadığı ileri sürülmüşse de, itirazı yerinde görülmeyerek işin gereği incelendi:

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat: Anayasanın ''Yükseköğretim üst kuruluşları'' başlığını taşıyan 131. maddesinde; ''Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur.'' kuralı yer almıştır.

2547 sayılı Kanunun ''Yükseköğretim Kurulunun görevleri'' başlığını taşıyan 7. maddesinde.

Yükseköğretim Kurulunun görevlerine bentler halinde yer verilmiş olup; (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak ve (h) bendinde,

üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek, bu görevler arasında yer almıştır.

Aynı Kanunun ''Yükseköğretime giriş ve yerleştirme'' başlığını taşıyan 45. maddesinde; yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı kurala bağlanmıştır.

Hukuki Değerlendirme:

2547 sayılı Kanun'un 45. maddesinin yukarıda yer verilen hükmü ile verilen yetki çerçevesinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısı ile kabul edilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının (i) bendinde, "Yükseköğretim kurumları tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarında yer alan Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına da öğrenci kontenjanı belirlenmesinin devamı"na, (ii) bendinde ise, "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması"na karar verilmiş, bu düzenleme … tarih ve … sayılı karar ile tüm üniversitelere bildirilmiştir.

Dava dosyasının ve yurt dışından öğrenci kabulüne ilişkin işlemlerin bir bütün olarak incelenmesinden; 2010-2011 yılından itibaren Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavı'nın kaldırıldığı, davalı kurum tarafından belirlenen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar çerçevesinde üniversiteler tarafından kabulün yapıldığı, davalı kurum tarafından belirlenen kontenjanların en fazla %50'sine kadar yurt dışından öğrenci kabul edildiği, dava konusu edilen işlem ile Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına alınacak öğrenci kontenjanın %10 ile sınırlandığı görülmektedir.

Her ne kadar davacı tarafından, dava konusu işlem ile yükseköğretime geçiş sınavında baraj-başarı sırasına göre sınırlama uygulanan bu bölümler için baraj uygulaması mantığına aykırı olduğu öne sürülmüşse de, Türkiye'deki ortaöğretim sisteminde işlenen konular ve ders içerikleri ile yurt dışındaki eğitim sisteminde işlenen dersler ve içeriklerinin örtüşmediği, ortaöğretimini Türkiye'de tamamlamayan öğrencilerin almadıkları bir eğitim sistemine ilişkin sorulardan oluşan sınavlarda düşük başarı elde etmeleri beklendiğinden bu kapsamda olan öğrencilerin mağduriyetlerini engellemek amacıyla ilgili düzenlemenin yapıldığı,

ancak dava konusu işlem ile yükseköğretim kurumları sınavında yüksek puanlar ve başarı yüzdesi gerektiren ilgili alanlar için %50 olan kontenjanın bölümlerin niteliği dikkate alınarak %10'a düşürüldüğü, işlemin yükseköğretim ile ilgili sınav ve yerleştirme işlemlerinde yukarıda aktarılan mevzuatta kurala bağlanan imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirlerin alınması amacına dayanıldığı, Kanun ile verilen yetki çerçevesinde tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı, bu kararın sonraki eğitim-öğretim yıllarında yapılacak sınavlarda uygulanmasına da bir engel bulunmadığı anlaşıldığından,

bu iddiaya itibar edilmemiştir.

Bu itibarla, düzenlemenin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, davanın reddi gerektiği anlaşılmaktadır.