Danıştay 8. Daire E.2019/6886 K.2023/7344

2) ... Kaymakamlığı

DAVANIN KONUSU

Davacı tarafından, 1)Destekleme ve yetiştirme kursu açma başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ve; 2)Bu işlemin dayanağı olan Şubat 2015 tarih ve 2689 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi'nin "Kurs merkezi ve kurs açma yetkisi" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında "özel eğitim programı uygulanan özel eğitim okullarına" ibaresine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Şubat 2015 tarih ve 2689 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi'nin "Kurs merkezi ve kurs açma yetkisi" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında "özel eğitim programı uygulanan özel eğitim okullarına" yer verilmesi gerektiği, özel eğitim programı uygulanan özel eğitim okullarına yer verilmemesinin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

... BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASI:Dava konusu ilgili Yönerge’nin 29/08/2019 tarihinde yürürlükten kaldırıldığı ve aynı tarihte MEB Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi’nin yürürlüğe konulduğu, bu nedenle dava konusu yönerge açısından karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiği; destekleme ve yetiştirme kurslarının genel eğitim programı kapsamında olduğu, davacının kurs açılmasını istediği okullarda ise özel eğitim programı uygulandığı ve bu okullarda Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği 17. maddesinde tamamlayıcı kursların açılabileceği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

... KAYMAKAMLIĞI'NIN SAVUNMASI:Usule ilişkin olarak davada süre aşımı bulunduğu ileri sürülmektedir. Esasa ilişkin olarak, Özel Eğitim Meslek Okullarında eğitim gören öğrenciler için Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nin 17. maddesinde özel bir düzenleme bulunduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; Sincan Özel Eğitim Meslek Okulunda (III. Kademe), özel eğitim öğretmeni olarak görev yapan davacı tarafından, destekleme ve yetiştirme kursu açma başvurusunun reddine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan Şubat 2015 tarih ve 2689 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi'nin "Kurs merkezi ve kurs açma yetkisi" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında "özel eğitim programı uygulanan özel eğitim okullarına" yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle Sincan Kaymakamlığı ile Milli Eğitim Bakanlığına karşı açılmıştır.

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 8. maddesinde; "Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanır. Maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin en yüksek eğitim kademelerine kadar öğrenim görmelerini sağlamak amacıyla parasız yatılılık, burs, kredi ve başka yollarla gerekli yardımlar yapılır. Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınır." , "Örgün ve yaygın eğitim" başlıklı 18. maddesinde ise "Türk milli eğitim sistemi, örgün eğitim ve yaygın eğitim olmak üzere, iki anabölümden kurulur. Örgün eğitim, okul öncesi eğitimi, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim kurumlarını kapsar. Yaygın eğitim, örgün eğitim yanında veya dışında düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümünü kapsar." hükmüne yer verilmiştir.

8/2/2007 tarihli 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. Maddesinin h) fıkrasında, "Özel eğitim okulu: Özel eğitim gerektiren bireylere hizmet veren, özel olarak yetiştirilmiş personelin bulunduğu, geliştirilmiş eğitim programlarının uygulandığı özel öğretim kurumu"; ö) bendinde, "(Ek: 3/10/2016-KHK-676/77 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/63 md.) Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, öğrenim seviyelerine, ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği bir bilim grubunda eğitim veren kurumları" şeklinde tanımlanmıştır.

07.07.2018 tarih ve 30471 sayılı Resmî Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin 4. Maddesinin t) bendinde, "Özel eğitim ihtiyacı olan birey: Bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren birey" olarak tanımlanmış.

"Rehberlik hizmetleri ile özel eğitim hizmetlerini planlayarak hizmetlerin koordineli bir şekilde yürütülmesini sağlayan kurum" olarak tanımlanan Rehberlik ve araştırma merkezinin düzenlendiği z) bendinin ff) alt bendinde, "BEP: Bireyselleştirilmiş eğitim programı" olarak belirtilmiş.

"Tamamlayıcı eğitim faaliyetleri" başlıklı 17. Maddesinde; "(1) Tamamlayıcı eğitim faaliyetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır: a) Eğitim faaliyeti, velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararı doğrultusunda okul yönetimince planlanır. b) Eğitim faaliyeti, bire bir ya da aynı tür yetersizliğe sahip en fazla 3 öğrenci ile yürütülür. c) Eğitim faaliyeti, her bir öğrenci için haftalık 2 ders saati olacak şekilde planlanır. ç) Eğitim faaliyeti,

öğrencinin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ve eğitim ihtiyaçları ile akademik yeterlikleri doğrultusunda yürütülür. d) Eğitim faaliyeti özel eğitim öğretmenleri tarafından yürütülür. Eğitim faaliyetinin yürütülmesinde bir özel eğitim öğretmeni görevlendirilir." hükmü.

"Özel eğitim ihtiyacı olan bireyler için açılan ortaöğretim kurumları" başlıklı 32. maddesinin 3. fıkrasında, "İlköğretim programlarını tamamlayan; genel veya mesleki ve teknik ortaöğretim programlarına devam edemeyecek durumdaki hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrenciler ve hafif düzeyde otizmi olan öğrenciler ile görme veya işitme yetersizliği olan öğrenciler için iş ve mesleğe yönelik bilgi ve beceriler kazandırmak amacıyla gündüzlü özel eğitim meslek okulları açılır.

Bu okullarda eğitim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır:...". 4. Fıkrasında, "Özel eğitim uygulama okulunda (II. kademe) veya bu okulun programını uygulayan özel eğitim sınıfında eğitimini tamamlayan öğrenciler ile ortaöğretim programlarına devam edemeyecek durumdaki orta veya ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrenciler ile orta veya ağır düzeyde otizmi olan öğrencilere gündüzlü özel eğitim uygulama okulu (III. kademe) açılır.

Bu okullarda eğitim hizmetlerinin yürütülmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır:..." hükmü getirilmiştir.

14.3.2014 tarihli 6528 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile eğitim sistemine ait birçok düzenleme ile birlikte özel dershanelerin dönüşümünün de gerçekleştirilmesi üzerine ... gün ve ... sayılı Makam Onayı ile yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi; 29.08.2019 tarihli Olur ile yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan; dava konusu edilen Yönerge hükmü açısından işin esasını incelemek hukuken mümkün olmamaktadır.

Davacının, destekleme ve yetiştirme kursu açma başvurusunun reddine ilişkin ... gün ve .. sayılı bireysel işleme gelince; Mülga Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi'nin "Kurs merkezi ve kurs açma yetkisi" başlıklı 5. maddesinin dava konusu edilen 1. fıkrasında; "(1) Kurslar, fiziki kapasitesi ve öğrenci/kursiyer potansiyeli yeterli olan resmi ortaokullar, imam-hatip ortaokulları, ortaöğretim kurumları ile halk eğitimi merkezi müdürlüklerine bağlı olarak açılır." hükmü getirilmiş olup; yürürlükteki yeni yönergenin 5. maddesinin 1. fıkrasında da benzer hüküm yer almaktadır.

Davacı bahse konu bu hükümde; "özel eğitim programı uygulanan özel eğitim okullarına" yer verilmemesi nedeniyle işbu davayı açmış ise de; özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitim haklarından yararlanmalarını sağlamaya yönelik usul ve esasları düzenleyen Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin yukarıda yer verilen hükümlerine göre "tamamlayıcı eğitim faaliyetleri" düzenlenebileceği belirtilerek; bu faaliyetlerde dikkate alınması gerekli hususlar ayrıca düzenlenmiş olduğundan; dava konusu edilen yönerge hükmünde yer verilmesine gerek olmadığı açık olup; Sincan Özel Eğitim Meslek Okulunda (III. Kademe), özel eğitim öğretmeni olarak görev yapan davacının, destekleme ve yetiştirme kursu açma başvurusunun reddine ilişkin bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi'nin 5. maddesinin 1. Fıkrası yönünden Karar Verilmesine Yer Olmadığı kararı; bireysel işlem yönünden ise davanın reddi kararı verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Sincan Özel Eğitim Meslek Okulu’nda özel eğitim öğretmeni olarak görev yapan davacı tarafından, 05/02/2019 tarihinde yapılan okulda destekleme ve yetiştirme kursu açma talepli başvurunun, ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedilmesi üzerine, anılan işlem ve bu işlemin dayanağı olan Şubat 2015 tarih ve 2689 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi'nin "Kurs merkezi ve kurs açma yetkisi" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında "özel eğitim programı uygulanan özel eğitim okullarına" ibaresine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarelerden Sincan Kaymakamlığı'nın usule yönelik iddiası kabul edilmeyerek işin esası incelendi:

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 'Fırsat ve imkan eşitliği' başlılı 8. maddesinde. "Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanır. Maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin en yüksek eğitim kademelerine kadar öğrenim görmelerini sağlamak amacıyla parasız yatılılık, burs, kredi ve başka yollarla gerekli yardımlar yapılır.

Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınır." hükmü, 'Örgün ve yaygın eğitim' başlıklı 18. maddesinde. "Türk milli eğitim sistemi, örgün eğitim ve yaygın eğitim olmak üzere, iki anabölümden kurulur. Örgün eğitim, okul öncesi eğitimi, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim kurumlarını kapsar. Yaygın eğitim, örgün eğitim yanında veya dışında düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümünü kapsar." hükmü düzenlenmiştir.

18/05/2012 tarih ve 28296 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Amaç ve kapsam' başlıklı 1. maddesinde.

"Bu Yönetmelik, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki eğitim ve öğretim, yönetim, engelli bireylere uygulanacak destek eğitim programları, engel grupları ve dereceleri ile özel eğitim okulunun özel eğitim ve rehabilitasyon birimi ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde engelli bireylere uygulanacak destek eğitim giderlerinin karşılanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır." hükmüne, 'Tanımlar' başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinde.

"Özel eğitim okulu: Engelli bireylere hizmet veren, özel olarak yetiştirilmiş personelin bulunduğu, geliştirilmiş eğitim programlarının uygulandığı; özel eğitim anaokulu, ilkokulu, ortaokulu, meslek lisesi, mesleki eğitim merkezi (okulu) ve iş uygulama merkezini (okulu)" hükmüne yer verilmiştir.

07/07/2018 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin 'Tanımlar ve kısaltmalar' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ş) bendinde.

"Özel eğitim: Bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirilmiş eğitim programları ve özel olarak yetiştirilmiş personel ile uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi", (t) bendinde.

"Özel eğitim ihtiyacı olan birey: Bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren bireyi", (aa) bendinde. "Tamamlayıcı eğitim faaliyeti: Resmi özel eğitim okullarında örgün eğitim saatleri dışında hafta içi veya hafta sonu öğrencilerle yürütülen eğitim faaliyetlerin" hükümleri, 'Tamamlayıcı eğitim faaliyetleri' başlıklı 17. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde.

"Eğitim faaliyeti, velinin yazılı talebi ve BEP geliştirme biriminin kararı doğrultusunda okul yönetimince planlanır.", (b) bendinde. "Eğitim faaliyeti, bire bir ya da aynı tür yetersizliğe sahip en fazla 3 öğrenci ile yürütülür.", (c) bendinde. "Eğitim faaliyeti, her bir öğrenci için haftalık 2 ders saati olacak şekilde planlanır.", (ç) bendinde.

"Eğitim faaliyeti, öğrencinin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ve eğitim ihtiyaçları ile akademik yeterlikleri doğrultusunda yürütülür.", (d) bendinde, "Eğitim faaliyeti özel eğitim öğretmenleri tarafından yürütülür. Eğitim faaliyetinin yürütülmesinde bir özel eğitim öğretmeni görevlendirilir." hükümleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Şubat 2015 tarih ve 2689 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi'nin "Kurs merkezi ve kurs açma yetkisi" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında "özel eğitim programı uygulanan özel eğitim okullarına" ibaresine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme yönünden:

... tarih ve ... sayılı Makam onayı ile yürürlüğe giren ve Şubat 2015 tarih ve 2689 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi'nin dava konusu 'Kurs merkezi ve kurs açma yetkisi' başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında.

"Kurslar, fiziki kapasitesi ve öğrenci/kursiyer potansiyeli yeterli olan resmi ortaokullar, imam-hatip ortaokulları, ortaöğretim kurumları ile halk eğitimi merkezi müdürlüklerine bağlı olarak açılır." düzenlemesine yer verilmişken, 29/08/2019 tarihli mer'i Yönerge'de "Kurslar, fizikî kapasitesi ve öğrenci/kursiyer potansiyeli yeterli olan resmî ortaokullar, imam-hatip ortaokulları, genel ilköğretim programı uygulanan özel eğitim ortaokulları, ortaöğretim kurumları ile halk eğitimi merkezi müdürlüklerine bağlı olarak açılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Her ne kadar dava konusu ... tarih ve ... sayılı Makam onayı ile yürürlüğe giren ve Şubat 2015 tarih ve 2689 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi, 29/08/2019 tarihli Yönerge ile yürürlükten kaldırılmışsa da, mer'i düzenlemede de davacı tarafından hukuka aykırı olduğu ileri sürülen iddialar aynı şekilde yer aldığından işin esası incelenmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi ile Bakanlığa bağlı resmi örgün ve yaygın eğitim kurumlarında öğrenim gören öğrenci ve kursiyerlerden istekli olanlara yönelik verilecek olan destekleme yetiştirme kurslarına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş olup bu kapsamda anılan kursların; fiziki kapasitesi ve öğrenci/kursiyer potansiyeli yeterli olan resmi ortaokullar, imam-hatip ortaokulları, ortaöğretim kurumları ile halk eğitimi merkezi müdürlüklerine bağlı olarak açılacağı hususu düzenlenmiştir.

İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdarelerin; düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip, yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşımaktadır.

Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.

Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, "özel eğitim programı uygulanan özel eğitim okullarına" ibaresine yer verilmemesi nedeniyle düzenlemede eksik hüküm olduğu hususu ileri sürülmüşse de, akranlarına göre bireysel ve gelişimsel olarak anlamlı farklılıkları olan kişilere;

eğitimlerini sağlamak için özel olarak yetiştirilmiş personel ve özel olarak belirlenmiş eğitim programları çerçevesinde özel eğitim programı uygulanmasının gerektiği, nitekim yukarıda yer verilen Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nde, özel eğitim ihtiyacı olan bireylere sunulacak eğitim ve öğretim hizmetleri kapsamında resmi özel eğitim okullarında örgün eğitim saatleri dışında hafta içi veya hafta sonu eğitim faaliyeti olarak öğrencinin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ve ihtiyaçları ile akademik yeterlikleri dikkate alınarak tamamlayıcı eğitim verilebileceği anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda; dava konusu hükümlerde eksik düzenleme olmadığı, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden: Hukuka ve mevzuata uygun Yönerge maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.