Danıştay 8. Daire E.2019/7070 K.2022/7559

2- … Üniversitesi VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU

1- Davacının … Üniversitesi Yabancı Öğrenci Sınavında başarılı olmasına rağmen kontenjan sınırlaması gerekçesiyle kayıt hakkını kazanamadığına ilişkin işlem ile, 2- Dayanağı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının (YÖK) 04/07/2019 tarihli toplantısında kabul edilen ve 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazısı ile üniversitelere bildirilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının (ii) bendinde yer alan "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması" ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Doğumla Türk vatandaşı olup, Türk Vatandaşlığından çıkarılanların reşit olmayan çocuklarına verilen mavi kart sahibi olduğu, 11/07/2019 tarihinde üniversitenin internet sitesinde açıklanan sonuçlara göre.

Üniversitesi Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği bölümünü kazandığı, 29/07/2019 tarihinde yayınlanan yeniden değerlendirme sonucuna göre kayıt hakkı kazanamadığının belirtildiği, işlemin getirilen %10 kontenjan sınırlamasından kaynaklandığı, kazanılmış hakkının ihlal edildiği, Türk vatandaşlarının girdiği YKS'ye girdiği ve belirli bir puan aldığı, …Üniversitesi'ni kazandığının açıklanması nedeniyle genel üniversite tercihlerini yapmadığı, bu haliyle Yükseköğretim Kurulu Sınavına (YKS) tercih zamanını da kaçırdığı,

25/07/2019 tarihli kararın kendisinden sonraki işlemlere uygulanması gerektiği, daha önce yabancı öğrenci kontenjanının toplam öğrenci sayısının %50 si ile sınırlandırıldığı, söz konusu dayanak karar ile bazı bölümlerde sınırsız yabancı öğrenci kontenjanı mevcutken eğitim fakültesine sınır getirilmesinin aynı durumda bulunanlar arasında eşitsizlik yarattığı ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

DAVALI. BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASI.

Yükseköğretim Kurulu Sınavına (YKS) mavi kart sahipleri ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan T.C. uyruklu adayların başvurduğu, Yükseköğretim programlarına yerleşme hakkı kazanmaları durumunda kontenjanlara herhangi bir ek şart aranmaksızın yerleştirildikleri, bu adayların hem Türk vatandaşları gibi üniversite sınavına girerek bir programa yerleşme, hem de yurt dışından öğrenci kabulü kontenjanları ile istedikleri programa yerleşme hakkına sahip oldukları, bu haliyle kendilerine çift imkan tanındığı,

yabancı öğrenci kontenjanı uygulaması ile rağbet görmeyen programların yabancı öğrenci marifetiyle değerlendirilmesinin hedeflendiği, yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimlerini tamamladıklarında ülkelerine dönecek olmaları sebebiyle ülkemiz istihdamı açısından sorun oluşturmadıkları, davacının, Türk vatandaşı olması dolayısıyla mezun olduğunda ortaöğretimin tamamını Türkiye'de okumuş ve başarı sıralamasına girerek YKS ile yerleşen adaylarla aynı haklara sahip olacağı, kontenjan sınırlamasının getirilmesi ile ortaöğretimin tamamını Türkiye'de okumuş adaylar aleyhine oluşan durumun engellenmek istendiği,

kontenjan sınırı kaldırıldığı takdirde asıl mağdur olacak kesimin bu kesim olduğu, YKS’de bütün adaylar için başarı sırasının tıp fakültesi için 50 bin, hukuk için 125 bin, öğretmenlik programları için 300 bin olduğu, dolayısıyla bir sınırlamanın ortaöğretimin tamamını Türkiyede okuyan adaylar için de mevcut olduğu, adayların tercih istatistikleri incelendiğinde en çok tercih edilen bölümlerin tıp, hukuk, diş hekimliği ve öğretmenlik bölümleri olduğu, 2019 YKS’de yerleşen adaylara bakıldığında tıp fakültesine 19.700, diş hekimliğine 29.633, hukuk fakültesine 59.014 başarı sırası ile en son öğrencinin yerleştirildiği,

yurt dışından öğrenci kabulünde ise YKS’deki gibi bir başarı sırası aranmadığından ulusal veya uluslararası sınavlar ile lise diploma mezuniyet notu gibi kriterlerle başvuran ortaöğretimini yurtdışında tamamlayan TC uyruklu veya mavi kartlı adayların, YKS ile yerleşme hakkı elde edemedikleri programlara yerleştiği, kurumlarının, yabancı öğrencilerin kendi ülkelerine dönecek olması nedeniyle üniversitelerin kriterlerine müdahale etmek istemediği,

ancak bahse konu Türk asıllı öğrencilerin Türkiye'de meslek icra etme yetkisine sahip oldukları, tıp fakültesi, diş hekimliği fakültesi, hukuk ve öğretmenlik programlarında istihdam olanakları düşünülerek kontenjan kısıtı ve azaltmasına gidildiği, kazanılmış hak için kesin kayıt işlemlerinin yapılması gerektiği, davacının bu şartı sağlamadığı, düzenlemenin 2547 sayılı Kanun uyarınca verilen yetkiye dayanılarak hazırlandığı, düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DAVALI …ÜNİVERSİTESİ'NİN SAVUNMASI; Davacının İngilizce Öğretmenliğine kaydının yapılması için gerekli işlemleri başlattığı, ancak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazısı gereği kayıt işlemlerinin gerçekleştirilmediği, söz konusu işleme karşı idareye herhangi bir başvurusu olmaksızın davanın açılmasının usule aykırı olduğu, bağlı bulunulan Başkanlıkça düzenlenen usul ve esaslar çerçevesinde işlem yapıldığı, yapılan işlemde herhangi bir kusurlarının bulunmadığı, anılan Başkanlıkça tesis edilen düzenlemenin 2547 sayılı Kanunun 45. maddesinin (a) bendi uyarınca yapıldığı, bundan dolayı da davacının kazanılmış hakkının bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Düzenleyici işlem yönünden davanın reddi, bireysel işlem yönünden dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; …Üniversitesi Yabancı Öğrenci Sınavına giren ve başarılı olan davacı tarafından, kontenjan sınırlaması gerekçesiyle kayıt hakkını kazanamadığına ilişkin …Üniversitesi işlemi ile dayanağı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 25/07/2019 tarihli ve 54050 sayılı yazısıyla üniversitelere bildirilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2-c/ii maddesinde yer alan, "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup,

(a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği belirtildikten sonra,

(f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmüne yer verilmiştir.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısı ile kabul edilen ve 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazısı ile üniversitelere bildirilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının (i) bendinde, "Yükseköğretim kurumları tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarında yer alan Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına da öğrenci kontenjanı belirlenmesinin devamı", dava konusu (ii) bendinde ise, "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması" düzenlemesi yer almaktadır.

Bu çerçevede; …Üniversitesi Rektörlüğü İşlemi incelendiğinde;

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısı ile kabul edilen ve 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazısı ile Üniversitelere bildirilen karar uyarınca …Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavı sonucu yapılan yerleştirme işleminin yeniden değerlendirilmesi sonucu, davacının kontenjan sınırlaması nedeniyle kayıt hakkını kazanamadığına dair işlemin tesis edildiği anlaşılmakta ise de.

25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısında alınan kararın üniversitelere bildirimine ilişkin olup bu tarihten önce yapılmış ve sonucu alınmış bir sınavda uygulanacağına ilişkin bir talimat içermemektedir Bu itibarla, sınav sürecinin belirlenmesi, açıklanması ve buna göre işlemlerin yapılması sonrasında, söz konusu yazıya dayanılarak bu işlemlerin geçersiz kılınması ve yeniden değerlendirme yapılması hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri ile bağdaşmadığından,.

Üniversitesi Rektörlüğü'nce yapılan yerleştirme işleminin yeniden değerlendirilmesi sonucu tesis edilen ve davacının kontenjan kısıtlaması nedeniyle kayıt hakkı kazanamadığına dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısı ile kabul edilen ve 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazısı ile üniversitelere bildirilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının (ii) bendinde yer alan "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması" ibaresi yönünden yapılan incelemede;

Dava konusu düzenlemenin kapsadığı öğrenci grubunun, bu düzenleme vasıtasıyla yurt dışından öğrenci kabulü kontenjanları ile tercih edilen programa yerleşme hakkına sahip olmakla birlikte, Türk vatandaşları gibi yükseköğretim kurumları sınavına girerek bir programa yerleştirilmelerinin de mümkün olduğu, böylelikle yükseköğretim programına yerleştirilme konusunda diğer öğrencilere göre çift imkana sahip oldukları, bunun yanında kontenjan sınırlaması getirilen alanların yükseköğretim kurumları sınavında yüksek puanlar ve başarı yüzdesi gerektiren alanlar olduğu,

sadece yükseköğretim sınavı ile bu alanlara yerleştirilme imkanı bulunan öğrencilerin de bu yönden diğer bir sınırlama ve yarışma ile karşı karşıya oldukları değerlendirildiğinde.

Kanun ile verilen yetki çerçevesinde tesis edilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının (ii) bendinde yer alan "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması" yönündeki düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı, bu kararın sonraki eğitim-öğretim yıllarında yapılacak sınavlarda uygulanmasına da bir engel bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 25/07/2019 tarihli ve 54050 sayılı yazısı yönünden davanın reddine, davacının kontenjan sınırlaması nedeniyle kayıt hakkı kazanmadığına ilişkin …Üniversitesi Rektörlüğü işlemi yönünden ise istemin kabulüyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 14/12/2022 tarihinde, davacı vekili Av. …'ın ve davalı YÖK Başkanlığı vekili Av.…'ın geldiği, davalı …Üniversitesi vekilinin gelmediği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı … Üniversitesinin usule ilişkin iddiası kabul edilmeyerek dosyanın incelenmesine geçilmiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

Maddi Olay :

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısı ile kabul edilen ve 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazısı ile Üniversitelere bildirilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının, (i) bendinde "Yükseköğretim kurumları tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarında yer alan Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına da öğrenci kontenjanı belirlenmesinin devamı"na,

(ii) bendinde ise "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması" na karar verildiği, bu düzenleme 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı karar ile tüm üniversitelere bildirildiği, davacının …Üniversitesi Yabancı Öğrenci Sınavı sonucunda Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği Bölümüne yerleştirildiği, ancak Yükseköğretim Kurulunun yukarıda belirtilen kararı uyarınca yerleştirme işleminin yeniden değerlendirilmesi sonucu kayıt hakkı kazanmadığına dair işlem tesis edildiği, bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İlgili Mevzuat:

Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri olarak belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuki güvenlik ve hukuki istikrar kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunmasına dayanak teşkil eder.

Anayasanın 124. maddesi gereği idarelerin, düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, eski hukuki durum çerçevesinde, hak kayıplarını önleyici düzenleme yapması da gerekmektedir. Bu sayede; hukuk devleti olmanın gereği olarak üstün kamu yararı ihlal edilmeden, kişilerin hukuki güvenliği korunmakla birlikte, idari istikrar da sağlanmaktadır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14 maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı;

(b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği belirtildikten sonra, (f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.

Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmü yer almıştır.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısı ile kabul edilen ve 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazısı ile üniversitelere bildirilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının (i) bendinde, "Yükseköğretim kurumları tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarında yer alan Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına da öğrenci kontenjanı belirlenmesinin devamı", dava konusu (ii) bendinde ise, "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması" düzenlemelerine yer verilmiştir.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının (YÖK) 04/07/2019 tarihli toplantısında kabul edilen ve 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazısı ile üniversitelere bildirilen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın 2. maddesinin (c) fıkrasının (ii) bendinde yer alan "Bununla birlikte bu programlara mahsus olmak üzere bu adaylar için anılan alanlardaki kontenjanın %10’unun aşılmaması" ibaresinin incelenmesi;

Dava konusu düzenleme ile Öğretmenlik, Hukuk, Tıp ve Diş Hekimliği programlarına kontenjan sınırı getirildiği, söz konusu alanların yükseköğretim kurumları sınavında yüksek puan ve başarı yüzdesi gerektiren alanlar olduğu anlaşılmaktadır.

Anılan düzenleme ile davacı gibi mavi kart sahibi olanlar, bu düzenleme vasıtasıyla yurt dışından öğrenci kabulü kontenjanları ile tercih edilen programa yerleşme hakkına sahip olmakla birlikte, Türk vatandaşları gibi yükseköğretim kurumları sınavına girerek bir programa yerleştirilmelerinin de mümkün olduğu, böylelikle yükseköğretim programına yerleştirilme konusunda diğer öğrencilere göre çift imkana sahip oldukları ve yukarıda de belirtildiği gibi kontenjan sınırlaması getirilen alanların yükseköğretim kurumları sınavında yüksek puanlar ve başarı yüzdesi gerektiren alanlar olduğu,

sadece yükseköğretim sınavı ile bu alanlara yerleştirilme imkanı bulunan öğrencilerin de bu yönden diğer bir sınırlama ve yarışma ile karşı karşıya oldukları değerlendirildiğinde. 2547 sayılı Kanun ile verilen yetki çerçevesinde düzenlenen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamakta olup sonraki eğitim öğretim döneminde uygulanacağı tabidir.

Davacının …Üniversitesi Yabancı Öğrenci Sınavında başarılı olmasına rağmen kontenjan sınırlaması gerekçesiyle kayıt hakkını kazanamadığına ilişkin işlemin incelenmesi;

Olayda, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısı ile kabul edilen ve 25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazısı ile Üniversitelere bildirilen karar uyarınca …Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, …Üniversitesi Yabancı Öğrenci Sınavı sonucu yapılan davacının yerleştirme işleminin yeniden değerlendirilmesi sonucu, davacının kayıt hakkını kazanamadığına dair işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

25/07/2019 tarih ve 54050 sayılı yazı ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/07/2019 tarihli toplantısında alınan kararın üniversitelere bildirildiği, anılan tarihten önce yapılmış ve sonucu alınmış bir sınavda uygulanacağına ilişkin bir talimat içermediği, davacı gibi yerleştirme işlemi yapılanlara ilişkin herhangi bir kuralın öngörülmediği görülmektedir.

Bu doğrultuda sınav sürecinin belirlenmesi, açıklanması ve buna göre işlemlerin yapılması sonrasında, söz konusu yazıya dayanılarak bu işlemlerin geçersiz kılınması ve yeniden değerlendirme yapılmasının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri ile bağdaşmadığı açık olup, …Üniversitesi Rektörlüğü'nce yapılan yerleştirme işleminin yeniden değerlendirilmesi sonucu tesis edilen, davacının kayıt hakkını kazanamadığına dair işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.