Danıştay 8. Daire E.2019/733 K.2022/6243

Dava konusu istem: … Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Çevre Mühendisliği Anabilim dalında doktora öğrencisi olan davacı tarafından, doktora programından kaydının silinmesine ilişkin İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile. 1996 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde.

"Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir." hükmüne yer verildiği, 2013 yılında Yönetmelikte yapılan değişiklikle; anılan hükmün kaldırıldığı ve "ilgili enstitü anabilim dalı başkanlığının önerisi ve ilgili enstitü yönetim kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için her seferinde en az altı ay olmak üzere yeni süre verilir." hükmü getirildiği, 2016 yılında yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği hükmü ile tekrar, başarısız olması halinde ilişiğinin kesilmesine karar verileceğinin hükme bağlandığı,

davacıya, doktora programının son aşamasını oluşturan tezini sunduğu 20/03/2013 tarihinde geçerli olan Yönetmelik hükmünün uygulanması gerektiği, 20/04/2016 tarihinde yayımlanan Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliği'nin doktora programlarının sürelerine ilişkin hükmünün ise davacı açısından Geçici 1. madde gereğince Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren uygulanacağının düzenlendiği,

22/02/2006 tarihinde doktora programına kayıt olan ve 03/03/2009 tarihinde yeterlilik sınavında başarılı olarak 20/03/2013 tarihinde doktora tezini davalı idareye teslim eden davacının, doktora programına kayıt olduğu tarihte yürürlükte bulunan 01/07/1996 tarihli Yönetmeliğin 06/02/2013 tarihli değişik hali gereğince süregelen kayıt hakkının 20/04/2016 tarihinde yürürlüğe giren yeni Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliği gereği yeniden belli bir süreye tabi olduğu, (geçici 1. madde gereği) söz konusu sürenin ilgi Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başladığı,

bu çerçevede davacıya İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 49/8. maddesinde öngörülen kayıt silinmesine ilişkin sürelerin ancak tez önerisine karar verildiği tarihten sonra işlemeye başlaması gerektiği, önceki dönemde yapılan değerlendirmelerin yeni mevzuat çerçevesinde davacı hakkında ele alınmasının kazanılmış hakların ihlali anlamına geleceği, davalı idarece Tez Adı Değişikliği önerisi hakkında karar verilmek suretiyle davacının doktora programına devamının sağlanması,

akabinde ara değerlendirmeler ve tez izleme raporlarına ilişkin söz konusu sürelere dair halin bu tarihten sonra davacıya uygulanması gerekirken, doğrudan kaydının silinmesine yönelik tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, Mahkeme tarafından dosyadaki bilgi belgeler yeterince incelenmeden karar verildiği, davanın süresinde açılmadığı, işlemin İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 49/8. maddesine uygun olarak yapıldığı, anılan maddenin emredici hüküm olup idareye takdir hakkı tanımadığı, davacının taleplerinin dayanaksız olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Çevre Mühendisliği Anabilim Dalında doktora öğrencisi olan davacının, ara raporları süresinde sunmadığından bahisle İstanbul Üniversitesi Fen Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile kaydının silinmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine anılan işlemin iptali için bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin "Süre" başlıklı 17. maddesinde;" 1)Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır.

3) Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını birinci fıkrada belirtilen on iki veya on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin ilişiği kesilir." hükmü, Tez önerisi savunması başlıklı 21. maddesinde. "Komite tarafından üstü üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir." hükmü, Geçici 1/1 maddesinde.

"Bu Yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulaması ve belirlenmiş süreler yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlar." hükmü bulunmaktadır.

Öte yandan, İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği'nin 49/7. maddesinde. "Tez önerisi kabul edilen öğrenci, bu tarihten itibaren tez çalışması faaliyetleri ile ilgili olarak her yıl Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında, tez izleme komitesi tarafından birer ara değerlendirmeye tabi tutulur. Varsa ikinci danışman toplantılara oy hakkı olmadan katılabilir.

Öğrenci tez izleme komitesine, tez öneri enstitü kurulu tarafından kabul edildikten altı ay sonra birinci tez izleme raporunu; takip eden altı ayın sonunda ise izleyen tez izleme raporlarını, toplantı tarihinden bir ay önce yazılı olarak sunar ve sözlü olarak savunur. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirlenir.

Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. Raporunu süresi içinde sunmayan veya savunmayan öğrenci başarısız sayılır." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacının İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nde 22/02/2006 tarihinde doktora programına kayıt olduğu, 03/03/2009 tarihinde yeterlilik sınavında başarılı olduğu, 16/02/2010 tarihinde tez adı teklifinin Enstitü Yönetim Kurulu'nda kabul edildiği, 02/11/2010 tarihli Yönetim Kurulu kararı ile tez önerisi savunma sonucunun kabul edildiği ve eksik olan I. ve II. ara raporların sunulmasının istenildiği,

30/06/2011 tarihli Yönetim Kurulu kararı ile I. tez ara rapor sonucunun, Enstitü Yönetim Kurulunda kabul edildiği ve eksik olan II. ve III. ara raporların sunulması istenildiği, 20/03/2013 tarihinde tezin teslim edildiği, ancak Yönetim Kurulu tarafından, tezin yazım kurallarına uygun hale getirilmesi ve eksikliklerin tamamlanması istenerek uygun bulunmadığı, davacı tarafından 31/10/2017 tarihinde tez adı değiştirme teklifinde bulunulduğu, tez izleme komitesi tarafından teklifin kabul edildiği ve Enstitü Yönetim Kurulu'na tez adı değişikliğinin teklif edildiği,

ancak Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 2016-2017 öğretim yılı Güz döneminden itibaren uygulanmaya başlandığı ve davacının Eylül 2016 tarihinden beri ara rapor sunmadığından bahisle ilişiğinin kesilmesine karar verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin "Geçiş hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulaması ve belirlenmiş süreler yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlar. ...'' düzenlemesine yer verildiği, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca, anılan Yönetmeliğin uygulanmasında düşülen duraksamaların karşılanması ve uygulamada birlikteliğin sağlanması bakımından Üniversite Rektörlüklerine gönderilen 13/06/2016 tarih ve 35253 sayılı yazıda.

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde Geçici madde 1 ile halen lisansüstü programlarda öğrenci olanlar için daha önce aldıkları süreler dikkate alınmadan Yönetmelikte belirlenen azami sürenin yeniden başlamış olduğunun belirtildiği, Yönetmeliğin 20 Nisan 2016 tarihinde yayımlandığı ve 2015-2016 eğitim öğretim yılı bahar döneminin ortasına gelindiği dikkate alınarak öğrenciler için Yönetmelikte yer alan sürelerin başlangıç tarihi olarak 2016-2017 Güz yarıyılının esas alınması gerektiğinin ifade edildiği görülmektedir.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı yazısı ve anılan Yönetmelik hükmünün birlikte değerlendirilmesinden, 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde belirtilen sürelerin 2016-2017 Güz yarıyılından itibaren davacıya da uygulanacağı açık olup, davacının 2016-2017 Güz Yarıyılı başlangıç tarihi olan Eylül 2016 tarihinden itibaren ara raporlarını teslim etmediği anlaşıldığından, davacı hakkında tesis edilen ilişik kesme işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.